Το Μουσείο της Ακρόπολης υποψήφιο για το βραβείο σύγχρονης αρχιτεκτονικής της ΕΕ

Το Μουσείο της Ακρόπολης, του αρχιτέκτονα Μπερνάρ Τσουμί είναι ανάμεσα στις έξι επικρατέστερες υποψηφιότητες για το Βραβείο σύγχρονης αρχιτεκτονικής της ΕΕ, «Mies van der Rohe», που αποτελεί τη μεγαλύτερη διάκριση στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική, ανακοίνωσε σήμερα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Όπως ανακοινώθηκε, η επιλογή έγινε μεταξύ 343 έργων που βρίσκονται σε 33 χώρες της Ευρώπης. Η τελετή απονομής θα πραγματοποιηθεί στις 20 Ιουνίου στη Βαρκελώνη, στο Εκθεσιακό Περίπτερο που είχε σχεδιάσει ο Γερμανός αρχιτέκτονας Mies van der Rohe.

Οι υπόλοιπες πέντε επικρατέστερες υποψηφιότητες είναι το Νέο Μουσείο στο Βερολίνο (Ντέιβιντ Τσίπερφιλντ), το Θέατρο Νεολαίας Bronks στις Βρυξέλλες (Μαρτίνε ντε Μέσενεερ και Ντιρκ φαν ντεν Μπράντε), το Μουσείο Τεχνών 21ου Αιώνα στη Ρώμη (Ζάχα Χαντίντ, Πάτρικ Σουμάχερ, Τζιανλούκα Ρακάνα), το Μέγαρο Συναυλιών στην Κοπεγχάγη ( Ζαν Νουβέλ) και το Κέντρο Αποκατάστασης στο Άρνεμ της Ολλανδίας (Κοέν φαν Φέλζεν).

Το βραβείο «Mies van der Rohe» απονέμεται από το 1987, ανά διετία και συγχρηματοδοτείται από το πρόγραμμα «Πολιτισμός» της ΕΕ και το Ίδρυμα Mies van der Rohe. Συνοδεύεται από χρηματικό έπαθλο ύψους 60.000 ευρώ και προβάλλει την αριστεία στον σχεδιασμό σύγχρονων κτιρίων, αλλά και τη συμβολή στη διαμόρφωση νέων ιδεών και τεχνολογιών στον τομέα της αστικής ανάπτυξης.

Τα υποψήφια για βράβευση έργα προτείνονται από ανεξάρτητους ειδικούς από όλη την Ευρώπη, από τις εθνικές αρχιτεκτονικές ενώσεις που είναι μέλη του Συμβουλίου Αρχιτεκτόνων της Ευρώπης, καθώς και από τη συμβουλευτική επιτροπή του βραβείου.
 
Πηγή: Η Καθημερινή (22.03.2011).

Τα χαμένα ιστορικά στέκια της Αθήνας

Τρία ιστορικά καφενεία της Αθήνας παραμένουν κλειστά. Οι λόγοι πολλοί και διαφορετικοί σε κάθε περίπτωση. Γραφειοκρατία, υπέρογκες απαιτήσεις για ενοίκια, εγκατάλειψη και άλλα πολλά. Στην αντίπερα όχθη οι περίοικοι, οι οποίοι και στις τρεις περιπτώσεις θα ήθελαν να δουν τα αγαπημένα τους στέκια να λειτουργούν ξανά. Στο καφενείο Πικιώνη στου Φιλοπάππου και στη Δεξαμενή του Κολωνακίου αναμένονται εξελίξεις μέσα στο επόμενο χρονικό διάστημα. Στη λιγότερο γνωστή Πράσινη Τέντα του Λυκαβηττού, ο επόμενος καφές με θέα όλη την Αθήνα κατά τα φαινόμενα θα αργήσει να σερβιριστεί ξανά.

ΚΑΦΕ ΔΕΞΑΜΕΝΗΣ

Eίναι το μέρος όπου ο Παπαδιαμάντης απαθανατίστηκε καθιστός στην πασίγνωστη πόζα όπου γέρνει το κεφάλι. Αλλά και ο Βάρναλης, όπως και άλλοι λόγιοι της εποχής ξημεροβραδιάζονταν με τις ώρες. «Το συγκεκριμένο καφενείοήταν πιο πολύ περίπτερο. Δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για το σημείο όπου βρισκόταν ακριβώς. Εκείνη την εποχή, στις αρχές του αιώνα, η Δεξαμενή δεν ήταν όπως σήμερα. Πιο πολύ ήταν ένας απόμερος λόφος,δεν υπήρχε ούτε η πλατείαούτε, φυσικά, ιδιαίτερη δόμηση γύρω.Η θέα έφθανε ως τη θάλασσα» λέει ο δημοσιογράφος και συγγραφέας κ. Γιάννης Καιροφύλας που ερευνά εδώ και δεκαετίες την παλιά Αθήνα.

Σήμερα η πλατεία της Δεξαμενής έχει μια μικρή και λιτή παιδική χαρά, η οποία όταν ο καιρός το επιτρέπει είναι γεμάτη από παιδιά και τους γονείς τους. Οι μαμάδες όμως κάθονται σε παγκάκια ή στέκονται όρθιες, αφού το πασίγνωστο σύγχρονο καφενείο της περιοχής παραμένει κλειστό εδώ και περίπου δύο χρόνια. «Θεωρώ ότι ο δήμος έχει χειριστεί το συγκεκριμένο θέμα λάθος, ζητώντας υπέρογκα ενοίκια κατά καιρούς» λέει ο κ. Γιώργος Κουτρούλιας που εκμεταλλευόταν τον συγκεκριμένο χώρο για περισσότερα από 20 χρόνια ως το 2002. «Οι πάντες έχουν περάσει από εδώ, πολιτικοί, καλλιτέχνες, δημοσιογράφοι. Θυμάμαι χαρακτηριστικά τη Μαργαρίτα Παπανδρέουνα πίνει εδώ τον καφέ της μαζί με άλλες γυναίκες,προτού πάνε στα γραφεία της Ενωσης Γυναικών Ελλάδας» επισημαίνει.

Η συζήτηση διακόπτεται από περαστικούς, που εκπλήσσονται ευχάριστα από την παρουσία του κ. Κουτρούλια. Ρωτάνε αν υπάρχει περίπτωση να αναλάβει ξανά αυτός το καφενείο. «Για τους κατοίκους της Δεξαμενής,τη δεκαετία του 1980, το καφενείο ήταν μια προέκταση του καθιστικού τους. Ερχόμασταν εδώ,ακόμη και για να πάρουμε ψωμί όταν τελείωνε από τον φούρνο » λέει η κυρία Αλίκη Δρετάκη, κάτοικος Δεξαμενής για μισό αιώνα.

Ο νέος δήμαρχος Αθηναίων κ. Γιώργος Καμίνης έχει δεσμευθεί για την επαναλειτουργία του ιστορικού στεκιού. «Η δέσμευση ισχύει, ακόμη όμως δεν έχουμε κάτι χειροπιαστό» λέει η δημοτική σύμβουλος κυρία Αννα Φιλίνη. «Ας μην ξεχνάμε ότι η συγκεκριμένη δημοτική αρχή είναι στα πράγματα λιγότερο από 30 ημέρες.Θέλω να πιστεύω ότι ως το καλοκαίρι το καφενείο θα λειτουργεί ξανά».

Ακόμη και με καλό καιρό η πλατεία της Δεξαμενής είναι ένα πραγματικό ησυχαστήριο. Σχεδόν ξεχνάς ότι το Κολωνάκι και η πολύβουη πλατεία Συντάγματος βρίσκονται σε ελάχιστη απόσταση. «Το μυστικό για την επιτυχία του καφενείου θα είναι αυτός που θα το αναλάβει, να συλλάβει το παρεΐστικο κλίμα που ακόμη και σήμερα επικρατεί στη γειτονιά. Το καφέ της Δεξαμενής δεν μπορεί να γίνει ούτε καφετέρια-φαστ φουντούτε πολυτελές εστιατόριο» καταλήγει ο κ. Κουτρούλιας.

ΚΑΦΕΝΕΙΟ ΠΙΚΙΩΝΗ

Η κόρη του Δημήτρη Πικιώνη κυρία Αγνή Πικιώνη, επίσης αρχιτέκτων, σχολιάζει ότι αυτοκίνητα μεγάλου κυβισμού έμπαιναν στο λιθόστρωτο και το κατέστρεφαν Oι περισσότεροι Αθηναίοι έχουν περπατήσει στα λιθόστρωτα δρομάκια που οδηγούν στην εκκλησία του Αϊ-Δημήτρη του Λουμπαρδιάρη στου Φιλοπάππου.Αυτό που ίσως δεν ξέρουν πολλοί είναι ότι για την κατασκευή αυτών των δρόμων χρησιμοποιήθηκαν υλικά που μπορεί να προέρχονται από το...σπίτι του παππού τους.Στις αρχές τις δεκαετίας του 1950,όταν ξεκίνησαν τα έργα για τη διαμόρφωση του χώρου του Φιλοπάππου,στην Αθήνα γκρεμίζονταν εκατοντάδες σπίτια που έδωσαν τη θέση τους σε πολυκατοικίες . «Από αυτά τα σπίτια ο Δημήτρης Πικιώνης πήρε πέτρες,μάρμαρα, κομμάτια από πηλό και τα χρησιμοποίησε εδώ.Ηταν καινοτόμος και σε αυτόν τον τομέα»λέει ο μαθητής του,αρχιτέκτονας,κ.Δημήτρης Αντωνακάκης, ο οποίος είχε την τύχη να δουλέψει μαζί με τον Πικιώνη στα έργα της Ακρόπολης το 1956-57.«Μου έκανε εντύπωση η καθημερινή παρουσία του στον χώρο αλλά και η εμπιστοσύνη που έδειχνε σε εμάς τους νεότερους και τους μαστόρους»θυμάται σήμερα. Κυριακή πρωί στο αναπαυτήριο που σχεδίασε ο Πικιώνης δίπλα στην εκκλησία του Λουμπαρδιάρη.Οι κάτοικοι της περιοχής είναι εκεί για να προστατεύσουν αυτό που θεωρούν ως ένα κομμάτι της ζωής τους.Κάποιοι λίγοι έζησαν την κατασκευή των έργων ως μικρά παιδιά.Οι περισσότεροι έζησαν τις αλλαγές στη μορφή του καφενείου, το οποίο, όπως λένε,σταδιακά απομακρύνθηκε από το όραμα του μεγάλου έλληνα αρχιτέκτονα.Οι νεότεροι πρόλαβαν τον χώρο ήδη αρκετά αλλαγμένο. «Εγώ βαφτίστηκα εδώ στον Αϊ-Δημήτρη,όπου συνέχιζα να έρχομαι από μικρό παιδί.Οι περισσότεροι το έχουμε συνδυάσει με ευχάριστες στιγμές,όπως οι μαθητικές κοπάνες.Ηταν τόπος συνάντησης για παιδιά απ΄ όλη την Αθήνα .“Πάμε Λιούμπο;”ήταν το σύνθημα τότε»λέει η κυρία Ελισώ Λογοθέτη .

Οι κάτοικοι συγκεντρώθηκαν την προηγούμενη Κυριακή για να καθαρίσουν τον χώρο.Τους περίμενε όμως μια έκπληξη,αφού ήταν ήδη καθαρός και περιποιημένος για πρώτη φορά εδώ και πολύ καιρό.Προφανώς η κινητοποίησή τους ενεργοποίησε τα αντανακλαστικά των αρμόδιων υπηρεσιών του δήμου. Εδώ και πέντε χρόνια το αναπαυτήριο Πικιώνη παραμένει κλειστό και εγκαταλελειμμένο,αν και κηρυγμένο μνημείο από την UΝΕSCΟ ήδη από το 1996. Πρόσφατες εξελίξεις κάνουν τους κατοίκους αισιόδοξους και ανήσυχους ταυτόχρονα: Η Εταιρεία Τουριστικής Ανάπτυξης (ΕΤΑ), που διαχειρίζεται τον χώρο,αναμένεται να προκηρύξει σύντομα διαγωνισμό για την ανακατασκευή και την εκμετάλλευση του καφενείου για 12 χρόνια.«Δεν είμαστε αρνητικοί στο να λειτουργήσει ξανά το καφενείο.Ισα-ίσα.Πρέπει όμως να γίνει σύμφωνα με το πνεύμα του αρχιτέκτονα» λέει ο κ.Ακης Παπασαράντης από την Πρωτοβουλία κατοίκων του Φιλοπάππου.«Ο Πικιώνης σχεδίασε έναν χώρο όπου ο επισκέπτης θα έρχεται σε οπτική επαφή με την εκκλησία του Αϊ-Δημήτρη του Λουμπαρδιάρη, την Ακρόπολη και το ευρύτερο φυσικό περιβάλλον,απολαμβάνοντας κάποιον καφέ ή κάτι εξίσου λιτό.Δεν σχεδίασε έναν χώρο για εμπορική υπερεκμετάλλευση»συμπληρώνει. Οι κάτοικοι φοβούνται ότι ενδεχομένως υπέρογκες απαιτήσεις της ΕΤΑ θα «ανάψουν το φιτίλι» καταπατήσεων και παρεμβάσεων. «Ο επιχειρηματίας που θα πληρώσει ακριβάθα “αναγκαστεί” εκ των πραγμάτων να προχωρήσει σε αλλοιώσεις και να προσφέρει ακριβά προϊόντα. Είναι λάθος να συνδέεται η επισκευή και η συντήρηση ενός μνημείου- η οποία σύμφωνα με όλους τους ειδικούς δεν είναι ιδιαίτερα δαπανηρήμε την εμπορική εκμετάλλευσή του» λέει η κυρία Ελθήνα Αγγελοπούλου. Από την πλευρά της η ΕΤΑ εμφανίζεται καθησυχαστική.«Στον διαγωνισμό που θα κηρυχθεί άμεσα, έχουν συμπεριληφθεί όλοι οι απαραίτητoι όροι και προϋποθέσεις ώστε το αναπαυτήριο να παραμείνει στο πνεύμα που επιθυμούσε ο σχεδιαστής του.Μιλάμε πάντα για υπαίθριο,παραδοσιακό καφενείο,όχι για εστιατόριο ή μπαρ.Αλλωστε πρόκειται για κηρυγμένο μνημείο» λέει στο «Βήμα» η πρόεδρος της ΕΤΑ κυρία Αυγή Μαρκοπούλου.«Επιπλέον στη σύμβαση θα προβλέπονται αυστηροί έλεγχοι,ενώ θα έχουμε πάντα τη δυνατότητα να την καταγγείλουμε αν ο επιχειρηματίας που αναλάβει το έργο δεν τηρήσει τα συμφωνηθέντα».

Ισως βέβαια η έντονη ανησυχία των κατοίκων να εξηγείται με την παροιμία «όποιος καεί στον χυλό φυσάει και το γιαούρτι». Οι παρεμβάσεις επιχειρηματία που εκμεταλλευόταν στο παρελθόν το καφενείο είχαν ξεκινήσει από πολύ παλιά. Στο «Βήμα» της 29ης Μαρτίου 1972 ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων καταγγέλλει στον ΕΟΤ ότι στο οίκημα έχουν τοποθετηθεί τζαμαρίες προκειμένου να μεγαλώσουν οι εσωτερικοί χώροι, ενώ η πυκνή και άναρχη βλάστηση έχει δυσκολέψει την οπτική επαφή με τα μνημεία. «Τα τελευταία χρόνια λειτουργίας τουτο καφενείο ήταν τέτοιο μόνο κατ΄ όνομα.Σερβίρονταν σαμπάνιες,υπήρχαν χρωματιστές ομπρέλες και κακόγουστα τραπεζάκια. Γίνονταν γιορτές και συνεστιάσεις.Επιπλέον,αυτοκίνητα μεγάλου κυβισμού έμπαιναν στο λιθόστρωτο και το κατέστρεφαν» λέει η κόρη του Δημήτρη Πικιώνη, κυρία Αγνή Πικιώνη, επίσης αρχιτέκτων.

«Στη γύρω περιοχή υπάρχουν δεκάδες καφετέριες και καταστήματα για όσους επιθυμούν τέτοιου είδους διασκέδαση.Ας μείνει αυτός ο χώρος όπως τον ήθελε ο σχεδιαστής του και οι κάτοικοι»λέει ο αρχιτέκτονας κ.Ιωσήφ Ευφραιμίδης.«Θα είναι ντροπή τη χρονιά που ειδικοί απ΄ όλον τον κόσμοεπισκέπτονται την έκθεση για τον Πικιώνη στο Μουσείο Μπενάκηνα μετατραπεί το αναπαυτήριο σε έναν δεύτερο Διόνυσο» συμπληρώνει.

ΛΥΚΑΒΗΤΤΟΣ

Στους κατοίκους του Λυκαβηττού και στους παλαιότερους Αθηναίους είναι γνωστό ως «Πράσινη Τέντα». Σήμερα, περίπου μία δεκαετία από τη στιγμή που σταμάτησε τη λειτουργία του, το ουζερί του Λυκαβηττού θυμίζει φάντασμα από το παρελθόν. Η τέντα παραμένει πράσινη, αλλά ξεσκισμένη. Το ξύλινο οίκημα που κάποτε στέγαζε το καφενείο έχει παντού τρύπες. Αν και ο καιρός είναι κρύος, μια δυσοσμία αναδίδεται στην ατμόσφαιρα. Πρόκες, επικίνδυνα ξύλα και σίδερα υπάρχουν στο δάπεδο. «Είναι συνηθισμένο φαινόμενο να κοιμούνται εδώ άστεγοι και μετανάστες. Κατά καιρούς κάποιοι αφοδεύουν μέσα στον χώρο» λέει ο κ. Κορνήλιος Γράψας , ιδιωτικός υπάλληλος και κάτοικος της περιοχής από την ημέρα που γεννήθηκε. «Θυμάμαι τον εαυτό μου εδώ από μικρό παιδί. Εγώ και οι φίλοι μου ερχόμασταν εδώ μαζί με τους πρώτους μας έρωτες». Ο κ. Γράψας δείχνει τις τρύπες σε ένα αλουμινένιο τοίχωμα. «Στο συγκεκριμένο σημείο κάθονται ηδονοβλεψίες, που θέλουν να παρακολουθούν τα ζευγάρια που κάθονται από κάτω,στον δρόμο,μέσα σε αυτοκίνητα. Εμείς θέλουμε να επαναλειτουργήσει το ουζερί. Θεωρούμε ότι θα είναι καλό και για τους πολίτες που θα απολαμβάνουν τη μοναδική θέακαι για τον δήμο που θα έχει ένα πρόσθετο έσοδο.Αν τελικά δεν γίνει αυτό, τουλάχιστον να καθαριστεί ο χώρος. Η τωρινή κατάσταση είναι ανυπόφορη. Γενικότερα ο Λυκαβηττόςείναι ένα μέρος παρατημένο. Η διακίνηση και η χρήση ναρκωτικών και άλλες παράνομες πράξεις είναι στην ημερήσια διάταξη» επισημαίνει.

Η τελευταία εξέλιξη στο θέμα χρονολογείται από το 2003, όταν ο Δήμος Αθηναίων υπέγραψε προγραμματική σύμβαση με την ΕΤΑ για την ανάπλαση και εκμετάλλευση του χώρου. Το συγκεκριμένο σχέδιο για διάφορους λόγους έμεινε στα χαρτιά. «Το μπαλάκι είναι στα χέρια του δήμου. Εμείς ως δημοτική παράταξη είμαστε έτοιμοι, σε συνεργασία με τους κατοίκους της περιοχής,να πάμε και να ανοίξουμε τον χώρο,προσφέροντας δωρεάν καφέ και ξεναγώντας τον κόσμο στη χλωρίδα και πανίδα του Λυκαβηττού» λέει ο δημοτικός σύμβουλος Αθηναίων και επικεφαλής της παράταξης «Επιμένουμε Αθήνα» κ. Γιώργος Αμυράς, ο οποίος θέλει να... πρασινίσει ξανά η τέντα, υπό κάποιες όμως προϋποθέσεις: «Η εμπειρία του εξωτερικού μπορεί να φανεί χρήσιμη. Σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, όταν δίδονται δημόσιοι χώροι προς εκμετάλλευση, υπάρχει προτεραιότητα σε κοινωνικές ομάδες, όπως είναι συνεταιρισμοί ανέργων, μετανάστες , ακόμη και ομάδες κακοποιημένων γυναικών. Αυτοί αναλαμβάνουν την εκμετάλλευση του χώρου, καταβάλλοντας χαμηλό ενοίκιο , και αναλαμβάνουν την υποχρέωση να προσφέρουν χαμηλές τιμέςκαι να διατηρούν τον χώρο όπως πρέπει».

Πηγή: Το Βήμα (30.01.2011).

Λεωφόρος Αλεξάνδρας, τα προσφυγικά

Oκτώ πολυκατοικίες, 228 διαμερίσματα, εκατοντάδες ανθρώπινες ιστορίες. Οι προσφυγικές πολυκατοικίες της λεωφόρου Αλεξάνδρας στέγασαν τα όνειρα των θυμάτων της Μικρασιατικής Καταστροφής και έχουν ακόμη χαραγμένα πάνω τους τα σημάδια από τα βλήματα των Δεκεμβριανών του 1944. Τα τελευταία χρόνια, εγκαταλελειμμένες στην τύχη τους, δέχονται αλλεπάλληλα πλέον και τις «σφαίρες» του χρόνου.

Η μουσούδα της γάτας είναι κυριολεκτικά χωμένη μέσα σε μια βρώμικη πλαστική σακούλα με μακαρόνια στο συγκρότημα των προσφυγικών πολυκατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας. Την προσοχή της δεν διασπά ούτε η βιαστική κυρία που μιλάει στο κινητό της έξω από το νοσοκομείο του «Αγίου Σάββα» ούτε η προσευχή ενός μουσουλμάνου μετανάστη που ακούγεται μέσα από τα βρώμικα παραθυρόφυλλα της απέναντι πολυκατοικίας. Είναι ένα συννεφιασμένο απόγευμα Τετάρτης και σε λίγο η βροχή θα ξεκινήσει. Το νερό θα κυλήσει πάνω στις βρώμικες προσόψεις των οκτώ προσφυγικών πολυκατοικιών, αλλά δεν θα μπορέσει να ξεπλύνει τα συνθήματα που είναι γραμμένα επάνω τους. Θα χτυπήσει με ορμή πάνω στις τρύπες από τις σφαίρες των Δεκεμβριανών, θυμίζοντας μια ιστορία που είναι πλέον λησμονημένη. Θολές σκιές θα γλιστρήσουν βιαστικά μέσα στις σκουριασμένες εξώπορτες και οι δρόμοι έξω από τις πολυκατοικίες θα γεμίσουν για μία ακόμη φορά με λάσπες. Είναι άλλωστε ίσως οι μοναδικές οδοί τόσο κοντά στο κέντρο της Αθήνας που παραμένουν χωματόδρομοι εδώ και τόσα χρόνια. Τα προσφυγικά στους Αμπελόκηπους, παραδομένα στη φθορά του χρόνου, ρημάζουν μέρα με την ημέρα. Και όμως εκεί ήταν κάποτε η γειτονιά όπου τα φαγητά των σμυρνιών νοικοκυρών μοσχοβολούσαν, τα παιδιά έπαιζαν ξυπόλητα ποδόσφαιρο, ενώ οι γιαγιάδες τους θυμούνταν ιστορίες από μακρινές πατρίδες…

«Η μάνα μου ήταν πρόσφυγας από τον Μπουρνόβα. Ζούσε στις παράγκες στο Πολύγωνο. Παντρεύτηκε, δούλεψε σκληρά και μπόρεσε να αγοράσει το διαμέρισμα μαζί με την αδελφή της» μας λέει η Χρυσούλα Χαριζάνου, μία από τους ελάχιστους πλέον παλαιούς κατοίκους των προσφυγικών πολυκατοικιών, που πρόθυμα μας άνοιξε την πόρτα του μικρού διαμερίσματός της, ταξιδεύοντάς μας στον χρόνο. «Η μάνα μου έφτιαχνε κορσέδες και ο πατέρας μου δούλευε στα λεωφορεία. Εγώ γεννήθηκα το 1937, μεγάλωσα εδώ, παντρεύτηκα εδώ, γέννησα τρία παιδιά και ακόμη εδώ παραμένω» λέει χαμογελώντας. «Ζήσαμε χαρούμενα αλλά και δύσκολα χρόνια. Δίπλα μας ήταν οι φυλακές Αβέρωφ. Ακόμη στα αφτιά μου αντηχούν οι φωνές των φυλακισμένων: “Μας παίρνουν αύριο να μας σκοτώσουν” ούρλιαζαν τα βράδια. Στα Δεκεμβριανά κοριτσάκι ήμουν ακόμη. Θυμάμαι, μας έβαλαν στα αποδυτήρια του γηπέδου του Παναθηναϊκού για να γλιτώσουμε από τις σφαίρες. Μια γειτόνισσά μας ήταν ετοιμόγεννη. Την έπιασαν οι πόνοι. Η μητέρα μου βρήκε ένα άσπρο πανί και κουνώντας το σαν σημαία την έβγαλε έξω και την πήγε να γεννήσει στο “Ελενα”. Εχασα δύο θείες τότε με τα γεγονότα».

Περπατάμε στους βρώμικους δρόμους. Το συγκρότημα των προσφυγικών πολυκατοικιών της λεωφόρου Αλεξάνδρας οικοδομήθηκε μεταξύ των ετών 1933 και 1935, με σχέδια των αρχιτεκτόνων Κίμωνος Λάσκαρι και Δημητρίου Κυριακού. Οκτώ πολυκατοικίες με 228 διαμερίσματα, στη γραμμή του γερμανικού φονξιοναλισμού, αποτελούν σήμερα δείγματα του μοντέρνου κινήματος της εποχής τους. Τα χρόνια πέρασαν βέβαια. Σιγά σιγά τα παιδιά των προσφύγων μεγάλωσαν, έκαναν και αυτά δικά τους παιδιά και τα μικρά διαμερίσματα των 50 τετραγωνικών δεν άντεχαν τα όνειρα μιας γενιάς που δεν γνώρισε τις στερήσεις της προηγούμενης. Η γειτονιά άρχισε να ερημώνει και να μένουν μόνο οι παλιοί κάτοικοι. Τη δεκαετία του ’90 ξεκινάει πιο έντονα η κουβέντα για το γκρέμισμα των έξι πολυκατοικιών και τη διατήρηση των δύο μόνο, ως δειγμάτων αρχιτεκτονικής, με το ΥΠΕΧΩΔΕ και την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου να απαλλοτριώνουν σταδιακά τα διαμερίσματα, καταλήγοντας έτσι να αποκτήσουν την κυριότητα των τεσσάρων πρώτων κτιρίων. Μπροστά στο ενδεχόμενο της μπουλντόζας όμως, κάτοικοι, σύλλογοι των Αμπελοκήπων και η Σχολή Αρχιτεκτόνων του ΕΜΠ αντέδρασαν και κατάφεραν να ανατρέψουν την απόφαση, με αποτέλεσμα το σύνολο των οκτώ πολυκατοικιών να κηρυχθεί τελικά διατηρητέο από το υπουργείο Πολιτισμού, το 2008.

Ο Γιάννης Χιωτάκης ήταν ένας από τους κατοίκους που πρωτοστάτησαν στον αγώνα. «Εζησα όλη μου τη ζωή εδώ. Δεν μπορούσα να επιτρέψω να τις γκρεμίσουν με το “έτσι θέλω”. Στο πόδι μου υπάρχει ακόμη το σημάδι από τη σφαίρα που έφαγα στα Δεκεμβριανά, εδώ, παιδάκι ακόμη. Είχα κάτσει στο παράθυρο του σπιτιού μου και κοίταζα έξω γιατί γινόταν μεγάλη φασαρία. Στο απέναντι παράθυρο βρισκόταν ένας φίλος μου και μιλούσαμε. Σε μια στιγμή, μου φωνάζει ο φίλος μου: “Γιατί πετάς, βρε Γιάννη, πέτρες;”. “Εσύ μου πετάς πέτρες και μου χτύπησες το πόδι” του απαντάω. Είχαμε λαβωθεί και οι δύο από σφαίρες. Εγώ στο πόδι και αυτός στον ώμο. Οσο είσαι ακόμη ζεστός δεν καταλαβαίνεις τον πόνο. Μόλις είδε τα αίματα ο πατέρας μου, με πήγε στο “430” στρατιωτικό νοσοκομείο, το σημερινό “Ελπίς”. Εζησα όμορφα παιδικά χρόνια εδώ. Είχαμε φτιάξει μια ομάδα, την “Κόκκινη Φλόγα”, γιατί, παρ’ όλο που ήμασταν δίπλα στο γήπεδο του Παναθηναϊκού, με τις μεγάλες νίκες του Ολυμπιακού τότε ήμασταν βαμμένοι κόκκινοι. Αγοράσαμε κόκκινες φανέλες και σωβρακάκια. Παίζαμε εδώ στα προσφυγικά έξω από το σπίτι του Μένιου. Αυτός ο καημένος είχε χάσει τη γυναίκα του από αδέσποτη σφαίρα, είχε τρελαθεί και για όλα κατηγορούσε τους κομμουνιστές. Μας έβλεπε με τα κόκκινα και παραφύλαγε πίσω από τα παραθυρόφυλλα με το μαχαίρι. Πάντως, αν και Ολυμπιακοί, το γήπεδο του Παναθηναϊκού έσωσε πολλές οικογένειες. Πουλούσαμε νερό, φυλάγαμε αυτοκίνητα. Θυμάμαι μια φορά στον Εμφύλιο είχαν έρθει οι Εγγλέζοι και έπαιζαν ράγκμπι. Είχαμε πάει και εμείς και τους παίρναμε τα τσιγάρα».

Στα διαμερίσματα που ανήκουν στην Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου σήμερα έχουν βρει στέγη πολλοί μετανάστες. Σε ένα από αυτά συναντάμε τον Αράς από το Ιράν, ο οποίος διαμένει σε ένα διαμέρισμα 50 τετραγωνικών μαζί με άλλους δέκα συμπατριώτες του. Ο χώρος είναι άδειος και μόνο βρώμικοι υπνόσακοι βρίσκονται στο πάτωμα. Με τα λιγοστά του ελληνικά και ένα μεγάλο χαμόγελο, μας εξηγεί ότι διαμένει στα προσφυγικά «εδώ και δύο χρόνια», ότι δουλεύει στις οικοδομές και ότι είναι πολιτικός πρόσφυγας. Τα διαμερίσματα που χτίστηκαν ειδικά για να στεγάσουν πρόσφυγες τη δεκαετία του ’30 στεγάζουν ξανά άλλους πρόσφυγες σήμερα, 80 χρόνια μετά, έστω και παράνομα.

Βγαίνοντας από το μικρό διαμέρισμα του Αράς, ένας άλλος ένοικος των πολυκατοικιών, ο οποίος όμως επιθυμεί να διατηρήσει την ανωνυμία του, μας πλησιάζει. «Ολοι αυτοί οι μετανάστες μάς έχουν κάνει μαύρη τη ζωή. Φοβόμαστε να κυκλοφορήσουμε. Ερχονται, σπάνε τις πόρτες από τα διαμερίσματα και μπαίνουν μέσα. Κανείς δεν μπορεί να τους βγάλει. Κλέβουν ρεύμα και νερό. Μέχρι και διακίνηση ναρκωτικών γίνεται, γιατί μένουν πλέον και πολλοί χρήστες. Είμαστε δίπλα στη ΓΑΔΑ, έχουμε πάει επανειλημμένως, αλλά κανείς δεν κάνει τίποτε. Είμαστε αφημένοι στο έλεος του Θεού».

Συνεχίζοντας την περιπλάνησή μας, οι μυρωδιές από τα παραδοσιακά φαγητά της Νιγηριανής Ατις μάς φέρνουν μπροστά από το παράθυρο του ισόγειου διαμερίσματός της. Ευγενική, μας καλεί στο σπίτι της, το οποίο νοικιάζει τα τελευταία δέκα χρόνια. Φρεσκοβαμμένο και καθαρό, δεν θυμίζει σε τίποτε τη φθαρμένη εξωτερική του όψη. «Είναι μια ήσυχη γειτονιά» θα μας πει. «Δεν σκέφτομαι να φύγω. Το διαμέρισμα δεν είναι ό,τι καλύτερο. Οι σοβάδες πέφτουν και δεν έχει θέρμανση, αλλά το ενοίκιο είναι φτηνό, 180 ευρώ μόλις. Μακάρι να φτιαχτεί λίγο και η εξωτερική όψη».

Την ίδια άποψη εκφράζει και ο Δημήτρης Ευταξιόπουλος, αρχιτέκτονας, ο όποιος γεννήθηκε στα προσφυγικά, έφυγε σε ηλικία οκτώ χρόνων και επέστρεψε έπειτα από χρόνια, ανακαινίζοντας το διαμέρισμά του. «Δεν θα μπορούσα να βρω καλύτερο σπίτι. Είναι κατασκευασμένο από πέτρα. Καλοριφέρ δεν χρειάστηκε να ανάψω και το καλοκαίρι αρχίζει να ζεσταίνει έναν μήνα αφού ξεκινήσει η ζέστη. Εχει εξαιρετική ηχομόνωση και είχε εξαιρετική διαρρύθμιση – άσχετα αν εγώ την άλλαξα –, ιδιαιτέρως πρωτοπόρα για την εποχή της. Ο κυριότερος λόγος που οι πολυκατοικίες αφέθηκαν εξωτερικά έτσι στην τύχη τους είναι ότι από το 1967 υπήρχαν φήμες πως μπορεί να γκρεμιστούν οι τέσσερις πρώτες, οπότε κανένας δεν έβαζε λεφτά να φτιάξει τις όψεις τους. Ο μόνος που το έκανα ήμουν εγώ πριν από 11 χρόνια, που σοβάτισα το εξωτερικό και άφησα μόνο τις τρύπες από τα Δεκεμβριανά. Δεν είμαι ευχαριστημένος με την εικόνα που παρουσιάζουν σήμερα. Θεωρώ ότι κάποια στιγμή ο κόμπος θα φτάσει στο χτένι. Ισως το Τεχνικό Επιμελητήριο, που είναι το μόνο που έχει ενδιαφερθεί και παλαιότερα για την τύχη των πολυκατοικιών, μπορεί να πιέσει και να γίνει κάτι».

Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδος (ΤΕΕ) και ο Δήμος Αθηναίων πριν από περίπου δύο χρόνια παρουσίασαν μια πρόταση για μεταφορά των υπηρεσιών του ΤΕΕ στις τέσσερις πρώτες πολυκατοικίες, με αντάλλαγμα την παραχώρηση του οικοπέδου του ΤΕΕ στη συμβολή των οδών Χαριλάου Τρικούπη και Ναυαρίνου στα Εξάρχεια. Το θέμα είχε παγώσει τότε, αλλά σήμερα φαίνεται να έρχεται ξανά στο προσκήνιο. «Το οικόπεδό μας στη συμβολή των οδών Χαριλάου Τρικούπη και Ναυαρίνου, έπειτα από κινητοποιήσεις των κατοίκων που διεκδικούν να γίνει πάρκο-χώρος πρασίνου, δεν έχει αξιοποιηθεί από εμάς» δηλώνει ο πρόεδρος του ΤΕΕ, Χρήστος Σπίρτζης. «Εμείς καταλαβαίνουμε και αποδεχόμαστε την αναγκαιότητα αυτή. Η θέση μας είναι να γίνει ανταλλαγή αυτής της περιουσίας με άλλο ακίνητο ή οικόπεδο ίσης αξίας. Μια σκέψη ήταν να γίνει μια ανταλλαγή με ένα οικόπεδο και κάποια κτίρια στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, συγκεκριμένα με τα προσφυγικά που υπάρχουν εκεί, με στόχο τόσο ο περιβάλλων χώρος των κτιρίων αυτών να γίνει χώρος πρασίνου όσο και τα κτίρια αυτά να διατηρηθούν και να ανακαινιστούν, ώστε να μη χαθούν η πολιτιστική μας κληρονομιά και ένα κομμάτι της Ιστορίας μας, και για τους πρόσφυγες και για τα Δεκεμβριανά. Εχουμε έρθει σε επαφή με την κυρία Μπιρμπίλη, η οποία έχει δείξει ενδιαφέρον, με τον Οργανισμό Ρυθμιστικού Σχεδίου Αθήνας, με τον Δήμο Αθηναίων, και αυτό που μένει είναι η Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου (ΚΕΔ), ώστε να προσχωρήσουμε σε μια αξιόπιστη εκτίμηση των δύο ακινήτων για να υπάρξει μια ισοσκελής σοβαρή ανταλλαγή. Βρισκόμαστε σε συζητήσεις και αν η ΚΕΔ πει το ναι θα προχωρήσουμε στην όλη διαδικασία».

Προχωρούμε ανάμεσα στις πολυκατοικίες. Ενα καναρίνι κελαηδά καλύπτοντας τη φωνή μιας νεαρής κοπέλας με μαντίλα που μιλάει στο κινητό. Από μακριά οι πολυκατοικίες, βρώμικες και παραδομένες στη φθορά του χρόνου, μοιάζουν περισσότερο τρομακτικές, σαν φαντάσματα που περιμένουν τη λύτρωση. Και όμως εκεί μέσα ακόμη κατοικούν άνθρωποι. Ισως ήρθε η ώρα να γίνει κάτι…

Δημοσιεύθηκε στο BHMagazino, τεύχος 534, σελ. 42-45, 09/01/2011.

Ξωτικά και αερικά μάς περιμένουν στον Εθνικό Κήπο

Στα Χριστουγεννιάτικα «ντυμένος» ο Εθνικός Κήπος προκειμένου να υποδεχθεί μικρούς και μεγάλους επισκέπτες. Ξωτικά και αερικά περιμένουν τα παιδιά, για να τα οδηγήσουν σε ένα μοναδικό χριστουγεννιάτικο ταξίδι ανακάλυψης. Στον Εθνικό Κήπο φιλοξενούνται όλες οι αγαπημένες δραστηριότητες των παιδιών, που με σύμμαχό τους το εορταστικό πνεύμα έχουν τη δυνατότητα να ανακαλύψουν και να ταξιδέψουν στην χριστουγεννιάτικη φαντασία.

Ο Εθνικός Κήπος θυμίζει ένα φανταστικό σκηνικό από μικρά ξύλινα σπιτάκια, όπου τα παιδιά συμμετέχουν σε εκπαιδευτικές διαδραστικές δράσεις. Ένα ταξίδι, από το οποίο δεν λείπει το Σπίτι του Άγιου Βασίλη, που περιμένει τα παιδιά για να τους διηγηθεί τις περιπέτειές του από τα ταξίδια του.

Στην Πράσινη Φαντασία τα παιδιά ενημερώνονται για τα οικολογικά προβλήματα του πλανήτη και μέσα από διαδραστικά παιχνίδια εκπαιδεύονται για την αντιμετώπισή τους. Στο Εργαστήρι Φαντασίας, μαθαίνουν να κατασκευάζουν χριστουγεννιάτικα καπέλα, ενώ στα Παραμύθια των Χριστουγέννων παιδαγωγός αφηγείται χριστουγεννιάτικες ιστορίες από όλο τον κόσμο. Τα παιδιά μπορούν να γράφουν τις ευχές τους σε χρωματιστά στολίδια, και να τα κρεμάνε σε αληθινά δεντράκια εξωτερικά του χώρου Φανταστικές Ευχές.

Ο Εθνικός Κήπος θα λειτουργεί έως τις 6 Ιανουαρίου 2011 (ώρες 10.00 έως 17.00) με ελεύθερη είσοδο.

Υπενθυμίζεται ότι στην Πλατεία Κοτζιά λειτουργεί δωρεάν παγοδρόμιο για μικρούς και μεγάλους.
 
Πηγή: newsroom - ΔΟΛ (24.12.2010).

Αναβαθμίζεται η περιοχή της Ακαδημίας Πλάτωνος

Αλλάζει όψη η ευρύτερη περιοχή της Ακαδημίας Πλάτωνος, καθώς το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο (ΚΑΣ) ενέκρινε απόψε ομόφωνα, την αναοριοθέτηση του αρχαιολογικού χώρου της περιοχής και τις συμπληρωματικές απαλλοτριώσεις για το σκοπό αυτό. Επιπλέον, εγκρίθηκε η πρόταση δημιουργίας αρχαιολογικού περιπάτου από τον χώρο Κεραμεικού μέχρι την Ακαδημία Πλάτωνος.

Στόχος αυτών των ενεργειών είναι η ανάδειξη της ιστορικής φυσιογνωμίας της πόλης, η ενοποίηση των αρχαιολογικών χώρων, η προστασία των ευρημάτων. Ταυτόχρονα, προβλέπεται η μετατροπή της περιοχής, ιδιαίτερα το βράδυ, σε μια ασφαλή γειτονιά για τους κατοίκους και τους επισκέπτες. «Οφείλουμε στην Αθήνα την ανάδειξη του συγκεκριμένου αρχαιολογικού χώρου» δήλωσε κατά τη συνεδρίαση η Λίνα Μενδώνη Γενική Γραμματέας του Υπουργείου πολιτισμού και πρόεδρος του ΚΑΣ.

Εντός του Αρχαιολογικού Άλσους βρίσκονται ιδιοκτησίες οι οποίες επιβάλλεται να απαλλοτριωθούν προκειμένου ο μεγάλης σημασίας αυτός χώρος να ανήκει αποκλειστικά στο Δημόσιο. Τα συναρμόδια υπουργεία Πολιτισμού και Περιβάλλοντος προτείνουν απαλλοτριώσεις αξίας 5,5 εκατομμυρίων ευρώ. Στις απαλλοτριώσεις περιλαμβάνεται το κτήριο της εταιρίας Reds θυγατρικής της Άκτωρ Α.Ε. Παράλληλα, προτείνονται απαλλοτριώσεις στις ζώνες πρασίνου γύρω από τον Αρχαιολογικό χώρο. Μέσα στο γενικότερο σχέδιο προβλέπεται και η δημιουργία του μεγάλου Αρχαιολογικού Μουσείου Αθηνών.

Όπως ανέφερε κατά τη συνεδρίαση η Λίνα Μενδώνη, το ΥΠΠΟ και η Νομαρχία Αθηνών έχουν εξασφαλίσει το ποσό των δυο εκατομμυρίων ευρώ για την ανέγερση του μουσείου και ανέφερε πως για να προχωρήσουν στη μελέτη προκειμένου να ξεκινήσουν, πρέπει πρώτα να γίνουν συγκεκριμένες ενέργειες που θα αναβαθμίσουν τη περιοχή.

Λίγο καιρό πριν, το ΚΑΣ είχε γνωμοδοτήσει ομόφωνα για την απαλλοτρίωση ακινήτου στην οδό Μυκάλης όπου ανακαλύφθηκε νέο Δημόσιο Σήμα, δηλαδή νεκροταφείο της πόλης των Αθηνών που θάβονταν ήρωες και επιφανείς Αθηναίοι.

Το Δημόσιο Σήμα χρονολογείται ανάμεσα στον 3ο και 4ο αιώνα π.Χ ενώ η ανακάλυψη του πρόσθεσε νέα στοιχεία στην ιστορία της περιοχής. Το 1997 στις εκσκαφές για την ανέγερση μικρού θεάτρου στον Κεραμεικό αποκαλύφθηκαν στην οδό Σαλαμίνος ταφικά μνημεία και πολυάνδρεια του Πελοποννησιακού Πολέμου. Στην περιοχή υπάρχουν περισσότερα από εκατό σημεία στα οποία έχουν βρεθεί ταφικά μνημεία.

Πηγή: Η Καθημερινή (21.12.2010).

Το παιδί και το μουσείο τα Χριστούγεννα

Δημιουργικές γιορτές που προκειμένου για παιδιά περιλαμβάνουν πάντα την διασκέδαση και την απόλαυση προγραμματίζουν μεγάλα μουσεία της Αθήνας. Στο πλαίσιο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων που φέρνει τα παιδιά κοντά στα μουσεία, την πολιτιστική κληρονομιά και την τέχνη καλλιεργώντας μελλοντικούς τακτικούς επισκέπτες το Εθνικό Αρχαιολογικό, το Νομισματικό και το Βυζαντινό Μουσείο ανοίγουν τις αίθουσές τους στα Χριστούγεννα.

Παραμύθια του Δωδεκαήμερου στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο

Με χριστουγεννιάτικες ιστορίες και μύθους από το Δωδεκαήμερο θα υποδεχθεί τα παιδιά το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο την Κυριακή 19 Δεκεμβρίου. Αφηγείται η Νίκη Κάπαρη και μαζί της, ο Γιάννης Ψειμάδας ντύνει με μουσική και ήχους τα παραμύθια. Στο τέλος της εκδήλωσης μικροί και μεγάλοι θα τραγουδήσουν μαζί τα κάλαντα. Την πρόσκληση απευθύνει ο «Κενταυρούλης» η μασκότ των εκπαιδευτικών προγραμμάτων του μουσείο, μία γνωστή και ήδη αγαπημένη φιγούρα για τα παιδιά.

Η εκδήλωση απευθύνεται σε παιδιά 5-12 χρονών και θα διεξαχθεί στη μεγάλη αίθουσα του Βωμού στο ισόγειο του Μουσείου. Ώρα διεξαγωγής: 11:30-12:30. Η είσοδος είναι ελεύθερη. Τηλέφωνα επικοινωνίας: 210 8217724, 210 8217717. Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο: Πατησίων 44

Εικόνες των Χριστουγέννων σε κάρτες στο Βυζαντινό Μουσείο

Χριστουγεννιάτικες κάρτες και στολίδια με θέματα που εμπνέονται από εκθέματα του μουσείου καλούνται να κατασκευάσουν οι μικροί επισκέπτες, που θα συμμετάσχουν στα εορταστικά εργαστήρια. Τα αντικείμενα που έχουν επιλεγεί εικονογραφούν διαφορετικά επεισόδια από την αφήγηση της Γέννησης, όπως είναι παράδειγμα η εικόνα με παράσταση της Γέννησης (β΄ μισό του 15ου αιώνα), η εικόνα του Εμμανουήλ Τζάνε με παράσταση της Προσκύνησης των Μάγων (1667) και το επισμαλτωμένο πλακίδιο με θέμα τη Φυγή στην Αίγυπτο (18ος αιώνας).

Τα εργαστήρια απευθύνονται σε 5 έως 8 ετών και θα διεξαχθούν το Σάββατο 18 και την Κυριακή 19 Δεκεμβρίου. Ώρες έναρξης: 10: 00 και 12:00. Η συμμετοχή στα προγράμματα είναι δωρεάν αλλά είναι απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής στο τηλέφωνο 213 213 9507. Βυζαντινό Μουσείο: Βασιλίσσης Σοφίας 22

Ο χαράκτης του ελληνικού ευρώ στο Νομισματικό Μουσείο

Γούρια θα κατασκευάσουν τα παιδιά, που θα συμμετάσχουν στο εορταστικό πρόγραμμα του Νομισματικού Μουσείου την Τρίτη 28 και Τετάρτη 29 Δεκεμβρίου. «Φτιάξε το δικό σου γούρι με το χαράκτη του ελληνικού ευρώ» είναι ο τίτλος των εκδηλώσεων, αφού πράγματι θα τις παρουσιάσει ο βραβευμένος χαράκτης Γιώργος Σταματόπουλος, ο οποίος σχεδίασε το ευρώ. Χρησιμοποιώντας τεχνική κατασκευής ανάλογη του αρχαίου νομίσματος ο καλλιτέχνης θα σχεδιάσει πρωτότυπες παραστάσεις μαζί με τα παιδιά, τα οποία θα τυπώσουν μετά το γούρι τους.

Το εργαστήριο απευθύνεται σε παιδιά 8 έως 13 ετών και είναι δωρεάν αλλά είναι απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής στα τηλέφωνα: 210 3643774, 210 3632057. Ωρες διεξαγωγής: 11.00 και 12.30. Νομισματικό Μουσείο: Πανεπιστημίου 12.

Πηγή: Το Βήμα (16.12.2010).

Τα Βυζαντινά Μνημεία της Αττικής στο Διαδίκτυο

Ένας νέος δικτυακός τόπος που υλοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Βυζαντινών Ερευνών (ΙΒΕ) του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΕΙΕ) μας ξεναγεί στα σημαντικότερα μνημεία της Αττικής από την εποχή των Βυζαντινών χρόνων, αποτελώντας έναυσμα και οδηγό μας για επιτόπου επισκέψεις. Το site "Βυζαντινά Μνημεία Αττικής" ( http://www.eie.gr/byzantineattica ) περιλαμβάνει πληροφορίες και φωτογραφικό υλικό για τους βυζαντινούς ναούς του λεκανοπεδίου, καθώς και για τοιχογραφίες, γλυπτά, ψηφιδωτά και χαράγματα. Επίσης, παρουσιάζει σπάνιο, ανέκδοτο υλικό της Βρετανικής Σχολής Αθηνών (σχέδια και φωτογραφίες Aγγλων αρχιτεκτόνων του 19ου αιώνα).

Ο δικτυακός τόπος "Βυζαντινά Μνημεία Αττικής" διατίθεται στα ελληνικά και αγγλικά. Ο επισκέπτης μπορεί να αναζητήσει το μνημείο που τον ενδιαφέρει με τρεις τρόπους: αλφαβητικά, ανά τύπο ή και με τη θέση του στον χάρτη της Αττικής. Οι πληροφορίες που δίνονται για κάθε μνημείο περιλαμβάνουν ιστορικά στοιχεία, περιγραφή των αρχιτεκτονικών χαρακτηριστικών, καθώς και φωτογραφικό υλικό. Επιπλέον το site περιλαμβάνει συλλογή από γλυπτά, ψηφιδωτά και τοιχογραφίες, καθώς και ένα εύχρηστο ευρετήριο όρων που διευκολύνει τον επισκέπτη να κατανοήσει εύκολα και γρήγορα τα κείμενα που παρατίθενται.

Ο δικτυακός τόπος "Βυζαντινά Μνημεία Αττικής" χρηματοδοτήθηκε στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Κοινωνία της Πληροφορίας" (Μέτρο 2.4 "Περιφερειακά γεωγραφικά πληροφοριακά συστήματα και καινοτομικές ενέργειες" - Δράση 1.2 "Δράσεις ανάπτυξης εφαρμογών πιλοτικού και καινοτόμου χαρακτήρα - Δράσεις Πολιτισμού Τουρισμού - χρηματοδότηση από ΕΤΠΑ: 75% και Κρατική Συμμετοχή: 25%) και υλοποιήθηκε υπό την επιμέλεια του Ινστιτούτου Βυζαντινών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών (ΙΒΕ/ΕΙΕ).

Την επιστημονική εποπτεία του είχε ο Διευθυντής Ερευνών ΙΒΕ/ΕΙΕ κ. Κρίτων Χρυσοχοϊδης, ενώ επιστημονικός υπεύθυνος του έργου ήταν ο κ. Ευάγγελος Χρυσός, Καθηγητής Βυζαντινής Ιστορίας Παν/μίου Αθηνών. Υπεύθυνη για την επιμέλεια και την ιστορική έρευνα ήταν η Βυζαντινολόγος κα Χρύσα Κοντογεωργοπούλου, ενώ η αρχαιολογική έρευνα πραγματοποιήθηκε από την 1η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, το Βυζαντινό και Χριστιανικό Μουσείο Αθηνών και τη Βρετανική Αρχαιολογική Σχολή Αθηνών.

Πηγή: ΕΚΤ

Βάζουν χρώµα στην Αθήνα

Πώς αλλάζει το γκρίζο µιας πόλης; Χρώµα, φαντασία και θετική ενέργεια είναι η απάντηση που δίνει ο Κυριάκος Ιωσηφίδης, συνιδρυτής µαζί µε τον Βαγγέλη Χούρσογλου της οµάδας Carpe Diem. Οπου Carpe Diem βάλτε σπρέι, σκαλωσιές, πινέλα, χρώµατα και ανοιχτούς δρόµους. Είναι η πρώτη (και µέχρι στιγµής µοναδική) οργανωµένη οµάδα street artists που υπάρχει στην Ελλάδα. Οι δηµόσιες τοιχογραφίες τους σε µάντρες (όπως στο εργοστάσιο «Ελαΐς»), µέσα µεταφοράς, τοίχους κτιρίων και σχολείων, τα φεστιβάλ που διοργάνωσαν κ.ά. άλλαξαν από το 1995 έως σήµερα τη νοοτροπία του µέσου Ελληνα για το τι σηµαίνει επέµβαση µε σπρέι.

Το νέο τους πρόγραµµα «Ζωγραφίζοντας προσόψεις» έρχεται αµέσως µετά το «Ζωγραφίζοντας τα σχολικά κτίρια» (σχολεία στην Αθήνα και στην επαρχία) κι έχει ήδη αρχίσει µε τρεις πιλοτικές τοιχογραφίες στην περιοχή του Ψυρή. Η βασική διαφορά τώρα», λέει στα «ΝΕΑ» ο writer Κυριάκος, «είναι ότι δεν επικεντρωνόµαστε σε µια επιφάνεια του κτιρίου, αλλά βλέπουµε το κτίριο σαν σύνολο. Που σηµαίνει ότι µπορεί να βάψουµε λόγου χάριν και µέρος από τα κάγκελα ή και κάποια άλλη επιφάνεια, ανάλογα µε το σχέδιο που κάνουµε. Κι αυτό έχει σχέση µε την περιοχή ή ακόµα και µε τις απόψεις του κόσµου». Εδώ είναι και η δεύτερη µεγάλη διαφορά µε το παρελθόν. «Ο κόσµος συµµετέχει», λέει ο Κυριάκος. «Είναι πολύ πιο ανοιχτός απ ό,τι παλιά, ξέρει τι σηµαίνει γκράφιτι, έχει δει τη δουλειά που κάνουµε. Και µας ζητάει πολλές φορές να κάνουµε και το δικό του σπίτι έτσι».

Αυτή την εποχή η οµάδα Carpe Diem (6 µόνιµα ενεργά µέλη και γύρω στα 10 ακόµα που συνεργάζονται) τελειώνει τη χαρτογράφηση των κτιρίων που θα µπορούσαν να συµπεριληφθούν στο «Ζωγραφίζοντας προσόψεις» και είναι σε αναζήτηση χορηγών. Γιατί έτσι πραγµατοποιείται το πρόγραµµα. Στα τρία πιλοτικά κτίρια του Ψυρή, χορηγοί ήταν η Cosmote, o ΟΤΕ και η Vivechrom. «Η αµοιβή µας είναι τα χρώµατα, τα σπρέι, η υποδοµή για να γίνει η δουλειά», ξεκαθαρίζει ο Κυριάκος. «Η εργασία των τοιχογράφων – γύρω στις 25 µέρες συνολικά – δεν πληρώνεται, ακόµα, στην Ελλάδα», λέει. «Απλώς αυτός είναι ένας καλός τρόπος να γίνει γνωστή η δουλειά των καλλιτεχνών και να τους γίνουν προτάσεις».

Το πρόγραµµα «Ζωγραφίζοντας προσόψεις» απευθύνεται σε όλους. Αν θέλουµε να δούµε αλλιώς τον τοίχο της πολυκατοικίας µας, οι Carpe Diem προτείνουν: «Γενικά θέλουµε να ανοίξουµε σταδιακά συνεργασίες και µε άλλους χώρους έκφρασης, µε καλλιτέχνες, γραφίστες, αρχιτέκτονες, οµάδες πολιτών», λένε.

Πηγή: Τα Νέα (21.10.2010).

Οι σκαλωσιές επιστρέφουν στον Παρθενώνα

Σκαλωσιές και γερανοί τοποθετούνται και πάλι στον Παρθενώνα, καθώς εντός ολίγου ξεκινά το νέο πρόγραμμα αναστήλωσης και συντήρησης της δυτικής πλευράς του. Πρόκειται για την όψη του μνημείου που αντικρίζει ο επισκέπτης από τη Διονυσίου Αρεοπαγίτου, την καλύτερα διατηρημένη αλλά και με εκτεταμένες φθορές, οι οποίες έχουν προκύψει από το πέρασμα του χρόνου αλλά και από τους ανθρώπους: θραύσεις των μαρμάρων, διανοίξεις των αρμών σε βαθμό τέτοιο ώστε να έχει αλλοιωθεί η αρχική γεωμετρία του μνημείου, διαβρώσεις από την υγρασία και τη μόλυνση της ατμόσφαιρας, σκουριά από τα σιδερένια στοιχεία που είχαν τοποθετηθεί σε παλαιότερη αναστήλωση. Επιπλέον οι νέες επεμβάσεις θα επιτρέψουν την καθαίρεση των τελευταίων αυθεντικών γλυπτικών στοιχείων του Παρθενώνα, δηλαδή έξι μετοπών, και την αντικατάστασή τους με αντίγραφα. Ηδη αυτή τη στιγμή «προετοιμάζεται» το έδαφος μπροστά στη δυτική πλευρά του ναού, ώστε να πατήσει ο γερανός χωρίς να προκαλέσει βλάβες στον αρχαιολογικό χώρο.

«Για πρώτη φορά ανεβήκαμε στη δυτική πλευρά του Παρθενώνα το 2007 με τη βοήθεια μιας πλατφόρμας. Και μας περίμενε μια τεράστια έκπληξη» λένε οι δύο αρχιτέκτονες, κυρίες Βασιλική Ελευθερίου και Βάσω Μανιδάκη , οι οποίες σε συνεργασία με την πολιτικό μηχανικό κυρία Αντιγόνη Βρούβα έχουν εκπονήσει τη μελέτη για την αποκατάσταση του μνημείου. «Τόσο η διάβρωση της επιφάνειας των μαρμάρων όσο και των περισσότερων εξωτερικών συνδέσμων ήταν πολύ μεγαλύτερη από την αναμενόμενη. Ιδιαίτερα άσχημη είναι η κατάσταση στην κεντρική περιοχή, που φαίνεται πως επλήγη περισσότερο από την αρχαία πυρκαγιά, ενώ συντριπτική είναι η απολάξευση που είχε γίνει στις μετόπες. Αντίθετα, οι δύο γωνίες, παρ΄ ότι διατηρούν τα αρχιτεκτονικά τους στοιχεία, αντιμετωπίζουν κρίσιμα δομικά προβλήματα».

Τα σοβαρότερα προβλήματα παρουσιάζονται στους εξωτερικούς λίθους των δύο γωνιών, όπου έχουν εμφανιστεί διαμπερείς θραύσεις, ενώ ρήγμα πλάτους 1 εκατοστού προκλήθηκε ύστερα από τους σεισμούς του 1981 και του 1999 σε λίθο της νοτιοδυτικής γωνίας. Διαμπερή ρήγματα παρουσιάζονται εξάλλου σε σπονδύλους των κιόνων και τα κιονόκρανα έχουν χάσει μεγάλο μέρος της μάζας τους. Συνέπεια όλων αυτών είναι να υπάρχει παραμόρφωση ολόκληρης της πλευράς με μεταβολή του μήκους της όψης περίπου κατά έξι εκατοστά. Ωστόσο «δεν πρόκειται να αποκαταστήσουμε όλες τις φθορές που έχει υποστεί αυτή η πλευρά του ναού, γιατί τότε οι επεμβάσεις θα ήταν πολύ μεγάλες και θα αντέστρεφαν την αυθεντικότητά του» τονίζει η προϊσταμένη της Υπηρεσίας Συντήρησης Μνημείων Ακροπόλεως, πολιτικός μηχανικός κυρία Μαίρη Ιωαννίδου. Οπως επισημαίνει άλλωστε η κυρία Μανιδάκη, «βασικός μας στόχος είναι η δομική ενίσχυση αυτής της πλευράς ώστε να κατορθώσει να αντιμετωπίσει τον χρόνο». Από τα οκτώ προγράμματα που περιλαμβάνει λοιπόν αυτό το έργο, άμεσης προτεραιότητας είναι οι επεμβάσεις στις δύο γωνίες (ΒΔ και ΝΔ), απ΄ όπου θα απομακρυνθούν οι μετόπες. Αυτά τα δύο προγράμματα έχουν ενταχθεί στο ΕΣΠΑ και σύμφωνα με τον προγραμματισμό θα ολοκληρωθούν εντός τριετίας.

Ο Παρθενώνας όπως θα είναι μετά την ολοκλήρωση των έργων αποκατάστασης Πρώτη σοβαρή βλάβη που υπέστη η δυτική πλευρά του Παρθενώνα ήταν η απολάξευση των μετοπών. Συνέβη κατά τον Μεσαίωνα από χριστιανούς στην προσπάθειά τους να εξαφανίσουν τις ειδωλολατρικές ανάγλυφες παραστάσεις. Η μόνη που διασώθηκε είναι αυτή της βορειοδυτικής γωνίας, στην οποία «είδαν» τη σκηνή του Ευαγγελισμού. Περί τα 700 βλήματα εξάλλου έπληξαν την πλευρά αυτή κατά την Ελληνική Επανάσταση.
Μεγάλα προβλήματα προκάλεσαν στη συνέχεια οι δύο προηγούμενες αναστηλώσεις. Στην πρώτη (1898-1902), από τον Μπαλάνο, έγιναν πολλές αποσυναρμολογήσεις λίθων, συρραφές των μαρμάρων με σιδερένιους συνδέσμους, συμπληρώσεις τεσσάρων κιονοκράνων με νέο μάρμαρο υπό μορφή σφήνας μέσα στους αρχαίους λίθους. Η δεύτερη ήρθε στο τέλος της δεκαετίας του 1940, υπό την επίβλεψη του Α. Ορλάνδου. Η ατμοσφαιρική μόλυνση, τέλος, επέβαλε το 1976 την αντικατάσταση με αντίγραφα του μαρμάρινου συμπλέγματος του Κέκροπα και της Κόρης με την Καλλιρρόη που βρισκόταν στο αέτωμα.

Διαβάστε περισσότερα στο Βήμα (12.10.2010).

Εθνική Βιβλιοθήκη και Λυρική στο Φάληρο από το 2015

Πράσινο φως άναψε και από το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο για το Κέντρο Πολιτισμού «Σταύρος Νιάρχος» στο Δέλτα του Φαλήρου όπου σε έκταση 243 στρεμμάτων πρόκειται να δημιουργηθούν οι νέες κτιριακές εγκαταστάσεις για την Εθνική Βιβλιοθήκη και την Εθνική Λυρική Σκηνή με παράλληλη κατασκευή εκπαιδευτικού πολιτιστικού πάρκου. Στα τέλη του 2011 αρχίζουν οι εργασίες ενώ η ολοκλήρωση θα έρθει το 2015.

Το βράδυ της Τρίτης εγκρίθηκε η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων του έργου, ο προϋπολογισμός του οποίου αγγίζει τα 550 εκατ. ευρώ, ενώ τα σχέδια φέρουν την υπογραφή του διάσημου αρχιτέκτονα Ρέντσο Πιάνο. Εμφανείς αρχαιότητες δεν παρατηρούνται στην περιοχή- οι επιχώσεις άλλωστε φθάνουν σε ύψος το 1,5 μέτρο-, έτσι πρόβλημα δεν υπήρξε για την παραχώρηση άδειας, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι απουσιάζει το ευρύτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Συγκεκριμένα:

Εκτεταμένο αρχαίο νεκροταφείο είχε αποκαλυφθεί το 1911 από τον αρχαιολόγο Κωνσταντίνο Κουρουνιώτη ο οποίος ανασκάπτοντας μικρή έκταση είχε φέρει στο φως 70 τάφους που χρονολογήθηκαν από τα τέλη του 8ου ως τις αρχές του 6ου π.Χ. αιώνα. Από την ανασκαφή προέκυψαν εξαιρετικά αγγεία τα οποία ονομάστηκαν «αγγεία τύπου Φαλήρου». Επειδή μάλιστα είχε προηγηθεί το 1860 λαθρανασκαφή, πολλά αγγεία αυτού του τύπου βρίσκονται σήμερα στο Βρετανικό Μουσείο.

Επόμενη έρευνα έγινε το 1915 από τον Στρ. Πελεκίδη πλησίον της θάλασσας, αφού οι 86 διαφόρων τύπων τάφοι που αποκαλύφθηκαν βρίσκονταν μέσα στην άμμο και χρονολογήθηκαν στην ίδια περίοδο. Ενδιαφέρον εύρημα υπήρξε ένας τάφος στον οποίο βρέθηκαν 18 σκελετοί, ο ένας επάνω στον άλλο, οι οποίοι έφεραν- πλην ενός - στον λαιμό, στα χέρια και στα πόδια σιδερένιους χαλκάδες, παραπέμποντας στη γνωστή κατά την αρχαιότητα θανάτωση εγκληματιών, τον «αποτυμπανισμό» (δέσιμο του καταδικασμένου με χαλκάδες επάνω σε ένα ξύλο, το οποίο τοποθετούνταν όρθιο σε δρόμους για παραδειγματισμό, ώσπου να επέλθει ο θάνατος).

Η ακριβής θέση των ευρημάτων όμως σήμερα δεν είναι σαφής, ως εκ τούτου το έργο μπορεί να «συναντήσει» αυτό το μεγάλο νεκροταφείο. Γι΄ αυτό άλλωστε η αρμόδια Εφορεία Αρχαιοτήτων θα παρακολουθεί τις εκσκαφές.

Η κάλυψη των κτιρίων πάντως δεν υπερβαίνει το 15% της συνολικής έκτασης. Τα δύο κτίρια μάλιστα έχουν συνδυαστεί σε ενιαίο κτίσμα με γυάλινο κέλυφος, ενώ θα περιλαμβάνουν έναν κοινό χώρο, την Αγορά, από όπου θα γίνεται η είσοδος προς τη Βιβλιοθήκη και προς τη Λυρική. Οπως αναφέρθηκε στο Συμβούλιο, η χωροθέτησή τους γίνεται στην πλέον απομακρυσμένη θέση του οικοπέδου από τον περιβάλλοντα αστικό ιστό, για την αποφυγή του θορύβου και της οπτικής όχλησης των λεωφόρων και των κόμβων ταχείας κυκλοφορίας. Πάρκο και κτίρια εξάλλου δομούνται ως ενιαίο κτιριακό συγκρότημα ενώ κατασκευάζονται με βάση τις αρχές της αειφόρου αρχιτεκτονικής και της εξοικονόμησης ενέργειας.

Πηγή: Το Βήμα (07.10.2010).

Οκτώ γειτονιές για παιδιά στην Τεχνόπολη

Η μικρή Πόλυ είναι ένα δεκάχρονο κορίτσι που ζει στην Αθήνα αλλά ονειρεύεται μια πιο ανθρώπινη, όμορφη, δίκαιη και διασκεδαστική πόλη. Ενα φθινοπωρινό πρωινό το μπαλόνι τής φεύγει από τα χέρια. Το ακολουθεί προσπαθώντας να το πιάσει με αποτέλεσμα να φτάσει έξω από την πύλη στη Μικρόπολη, σε μια πολιτεία-θαύμα, μόνο για παιδιά. Δεν πρόκειται για σενάριο ταινίας αλλά για γέννημα της φαντασίας των ανθρώπων μιας νέας πολιτείας, έκτασης 27 στρεμμάτων, η οποία από μεθαύριο ως και την Κυριακή θα περιμένει να την «κατοικήσουν» παιδιά από 6 ως 13 ετών.

Η μικρή Πόλυ αναλαμβάνει ξεναγός των μικρών και των μεγάλων που θα περάσουν την πύλη της, στην Τεχνόπολη στο Γκάζι, για να επισκεφθούν τις οκτώ γειτονιές της και να συμμετάσχουν στις εκπαιδευτικές και ψυχαγωγικές δράσεις της. Με σκοπό να διαμορφώσουν τους πολίτες του αύριο, οι άνθρωποι της νέας πολιτείας θα τους πληροφορήσουν για το περιβάλλον, την οδική ασφάλεια, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την υγιεινή διατροφή, την υπεύθυνη υιοθεσία σκύλου, την τεχνολογία και τις αξίες του αθλητισμού. Είκοσι μη κερδοσκοπικοί φορείς- περιβαλλοντικές και ανθρωπιστικές μη κυβερνητικές διοργανώσεις, πανεπιστήμια, ινστιτούτα και ειδικοί στα παιχνίδια δράσης- παίρνουν μέρος σε αυτό το φιλόδοξο εγχείρημα που πραγματοποιείται για πρώτη φορά, «με προοπτική θεσμού», όπως μας λέει ο κ. Γιάννης Γουρζελάς, ιδιοκτήτης της εταιρείας διοργάνωσης και εκ των βασικών εμψυχωτών της προσπάθειας. «Για την Πέμπτη και την Παρασκευή έχουν προγραμματιστεί οργανωμένες επισκέψεις από δημοτικά σχολεία όλης της χώρας, ενώ το Σαββατοκύριακο η Μικρόπολις ανοίγει για τα παιδιά και τους συνοδούς τους».

Οχι, δεν πρόκειται για μικρό διάστημα, δεδομένου ότι, σύμφωνα με υπολογισμούς των διοργανωτών, η Μικρόπολις θα υποδεχτεί περίπου 20.000 άτομα. «Αν σκεφτεί κανείς ότι οι οργανώσεις που συμμετέχουν είναι δυνατοί “συμπαίκτες”, έχοντας ο καθένας χιλιάδες μέλη που κινητοποιούνται για το γεγονός, μπορεί εύκολα να αντιληφθεί το πώς καταλήξαμε σε αυτούς τους υπολογισμούς» εξηγεί ο κ. Γουρζελάς.

Η Μικρόπολις, πάντως, δεν θα μείνει... για πάντα στην Αθήνα. Οι διοργανωτές φιλοδοξούν να μεταφέρουν τμηματικά το εγχείρημά τους στην επαρχία, έτσι ώστε να δώσουν τη δυνατότητα ψυχαγωγίας και εκπαίδευσης και στα παιδιά εκτός Αττικής.

Η Τεχνόπολις του Δήμου Αθηναίων, Πειραιώς 100, Γκάζι.
23, 24 Σεπτεμβρίου 09.00-14.00.
25, 26 Σεπτεμβρίου 10.00-19.00.

Πληροφορίες: http://www.mikropolisfestival.gr/.
Είσοδος: Δωρεάν για παιδιά, σχολεία και φορείς, 8 ευρώ για τους ενηλίκουςσυνοδούς.

Τι περιλαμβάνει η πόλη-θαύμα

Η Γειτονιά της Φύσης. Τα παιδιά μαθαίνουν για σπάνια άγρια ζώα και οικοσυστήματα της Ελλάδας.

Η Γειτονιά όλων των Ανθρώπων. Πώς μοιάζει ένα κενυατικό χωριό; Τι σημαίνει ισότητα; Ποια είναι τα ανθρώπινα δικαιώματα; Τις δράσεις υλοποιούν ανθρωπιστικές Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις.

Η Γειτονιά της Γεύσης. Μουσικομαγειρικό σόου στον ρυθμό της Μεσογειακής Διατροφής. \251 Η Γειτονιά της Τεχνολογίας. Στο Εργαστήριο Ψηφιακού Αnimation του Δήμου Αθηναίων, ιστορίες στο χαρτί που μεταφέρονται στην οθόνη και μεταμορφώνονται σε καρτούν.

Η Γειτονιά της Χαράς. Μουσικοπαραμυθένιο εργαστήρι με ήχους από ανακυκλώσιμα υλικά, εργαστήρια πηλοπλαστικής, θεατρικό παιχνίδι, ζωγραφική, αλλά και ρομποτάκια που παίζουν ποδόσφαιρο.

Η Γειτονιά του Αθλητισμού. Αθλήματα, συμβουλές από γυμναστές, και συναντήσεις-εκπλήξεις με προσωπικότητες του αθλητισμού.

Η Γειτονιά της Οδικής Ασφάλειας. Ακόμη, μέσα από μια προσομοίωση δρόμου και γκρεμού και με τη χρήση ειδικών γυαλιών, οι μεγάλοι συνειδητοποιούν τι σημαίνει να βρίσκεσαι υπό την επήρεια αλκοόλ και ποιες συνέπειες έχει στην οδήγηση.

Η Γειτονιά του Φίλου μας του Σκύλου. Εκπαιδευμένα σκυλάκια παραδίδουν στα παιδιά μαθήματα καλής συμπεριφοράς προς τους τετράποδους φίλους μας.

Διαβάστε περισσότερα στο Βήμα (22.09.2010).

Ραντεβού στο νέο Πεδίον του Αρεως

Στο τέλος της μεγάλης, αναμορφωμένης αλέας που ανοίγεται πίσω από το άγαλμα του Κωνσταντίνου, θαμώνες παίζουν τάβλι και σκάκι. Αυτή ήταν μια συνηθισμένη εικόνα στο «παλιό» Πεδίον του Αρεως κι ευτυχώς έχει μεταφερθεί αυτούσια στο σχεδόν αγνώριστο τμήμα του πάρκου που παραδόθηκε πριν από λίγες ημέρες στους Αθηναίους από την Υπερνομαρχία Αθηνών - Πειραιώς.

Η εικόνα είναι εντυπωσιακή. Η μεγάλη αναμονή (σε μεγάλο βαθμό δικαιολογημένη εξαιτίας της πολύμηνης διακοπής των εργασιών ύστερα από προσφυγή πολιτών στο Συμβούλιο της Επικρατείας) φαίνεται να άξιζε τον κόπο. Η Αθήνα, και μάλιστα μια περιοχή της που πιέζεται πολλαπλώς τα τελευταία χρόνια, υποδέχεται ένα δημόσιο χώρο υψηλής ποιότητας. Μην ξεχνιόμαστε, σε απόσταση λίγων εκατοντάδων μέτρων βρίσκεται η οδός Τοσίτσα...

Αλλά φτάνοντας στο Πεδίον του Αρεως, νομίζεις ότι έχεις αλλάξει πλανήτη.

Το αποτέλεσμα, εκτός από την Υπερνομαρχία, θα πρέπει να πιστωθεί και στον γνωστό, καταξιωμένο αρχιτέκτονα Αλέξανδρο Τομπάζη, η εμπλοκή του οποίου δικαιώνει όσους μιλούν συχνά για την υπεραξία της καλής αρχιτεκτονικής.

Πέρα από τις επιμέρους παρεμβάσεις που αναδεικνύουν νέες εστίες ενδιαφέροντος (όπως την υδάτινη διαδρομή με τα πλατάνια, την πλατεία με τους επιδαπέδιους πίδακες ή το κανάλι δίπλα στον ροδώνα) η ανανέωση είναι καταιγιστική σε κάθε σου βήμα. Η άσφαλτος αντικαταστάθηκε από κυβόλιθους, ενώ οι εσωτερικές διαδρομές καλύφθηκαν με το λεγόμενο «πατημένο χώμα».

Οι εργασίες συνεχίζονται με στόχο ολόκληρο το πάρκο να παραδοθεί στο τέλος Νοεμβρίου, όταν θα είναι έτοιμος, ανάμεσα σε πολλά άλλα, ο Μινωικός Λαβύρινθος (βοτανικός κήπος στον οποίο φυτεύεται μεγάλο μέρος δένδρων, θάμνων και ποωδών φυτών της αττικής χλωρίδας στην πλευρά της λεωφόρου Αλεξάνδρας, κοντά στην είσοδο της Μπούσγου) και ο κεντρικός ελαιώνας στην περιοχή του αγάλματος της Αθηνάς. Επίσης, σε εξέλιξη βρίσκονται τα έργα ανακατασκευής του πρώην θεάτρου «Αλίκη» και του θεάτρου «Αλσους». Μέχρι τότε θα συνεχιστούν και οι φυτεύσεις των χιλιάδων δένδρων και φυτών που θα πρέπει να γίνονται σε κατάλληλο χρόνο. Την ασφάλεια του πάρκου επιβλέπει ειδική υπηρεσία φύλαξης, αλλά οι άνθρωποι της Υπερνομαρχίας προωθούν ένα νέο θεσμό, του «εθελοντή φύλακα» και απευθύνεται στους επισκέπτες ζητώντας τους όχι μόνο να σέβονται το Πεδίον του Αρεως, αλλά οι ίδιοι να το προστατεύουν, εμποδίζοντας καταστροφικές ενέργειες και πράξεις.

Πηγή: Η Καθημερινή (21.09.2010).

Αυτό το ερείπιο δεν μπορεί να περιμένει

Ακροπόλ, το ιστορικό ξενοδοχείο του Μεσοπολέμου, που συνδέθηκε με το σκάνδαλο Μπατατούδη, λεηλατήθηκε άγρια και έγινε καταφύγιο περιθωριακών και ορμητήριο διαρρηκτών, βρίσκεται τώρα ένα βήμα πριν από την αποκατάστασή του.

«Προσέξτε!». Στη στιγμή, μια μαύρη σκιά εκτοξεύθηκε από μια βαλίτσα και χάθηκε στο σκοτάδι. Αυτός ο κάτοικος του κτιρίου δεν θα μας απασχολούσε άλλο. Το ίδιο το κτίριο όμως, πολύ. Εξω στην οδό Πατησίων, ένα τυπικό αθηναϊκό μεσημέρι. Εδώ μέσα, κρανίου τόπος. Κατεστραμμένα παράθυρα, μισογκρεμισμένοι τοίχοι, σπασμένα γυαλιά, τρύπες ανοιγμένες από τη βίαιη απόσπαση κιγκλιδωμάτων, σωλήνων και κάθε υλικού που θα μπορούσε να πουληθεί, μπάζα παντού, δυσοσμία από τη μούχλα και από τα περιττώματα αναρίθμητων περιστεριών- αλλά όχι μόνοκαι όλα αυτά μαζί καλυμμένα από μαύρη σκόνη πάχους αρκετών εκατοστών. Ηλεκτρικό δεν υπάρχει ούτε νερό, εκτός κι αν βρέξει οπότε πολλοί χώροι πλημμυρίζουν. Είναι δυσάρεστο να βρίσκεσαι εδώ. Πίσω από τις λινάτσες- διαλυμένες κι αυτές- που κρύβουν την πρόσοψή του, το Ακροπόλ, το διάσημο στην εποχή του ξενοδοχείο της Αθήνας, καταρρέει. Υπάρχει επιστροφή;

Ενδεκα χρόνια μετά την αγορά του από το υπουργείο Πολιτισμού, οι συνθήκες τώρα φαίνεται να είναι ευνοϊκές. Με 15 εκατ. ευρώ, ποσόν με το οποίο το έργο αποκατάστασης του κτιρίου πρόκειται, σύμφωνα με τα ως τώρα δεδομένα, να ενταχθεί στο ΕΣΠΑ, πολλά μπορούν να γίνουν. Οι μελέτες (αρχιτεκτονική, στατική και Η/Μ) είναι άλλωστε έτοιμες. Ο στόχος είναι να στεγασθούν στο Ακροπόλ πολιτιστικές δράσεις του ΥΠΠΟ και γραφεία διαφόρων φορέων του. Πρόκειται για μια από τις πρώτες προσπάθειες αξιοποίησης της περιουσίας του υπουργείου Πολιτισμού, αν υπολογισθεί μάλιστα ότι το κτίριο κόστισε το 1999 για την αγορά του 1,8 δισ. δραχμές. (Το υπόλοιπο ποσόν ως τα 4,5 δισ. δραχμές δεν καταβλήθηκαν ποτέ στον πωλητή Γ. Μπατατούδη, καθώς δεν είχε τηρήσει τους όρους του συμβολαίου.)

Επί του παρόντος όμως η κατάσταση παραμένει ίδια. Οι υπεύθυνοι του υπουργείου έχουν βρει πολλές φορές την κλειδαριά σπασμένη, είτε από άστεγους- μερικοί μάλιστα είχαν εγκατασταθεί κανονικά σε δωμάτια των άνω ορόφωνείτε από χρήστες ουσιών, ενώ πριν από έναν χρόνο κάποιος από αυτούς παρ΄ ολίγον να κάψει όλο το κτίριο. Πέραν των άλλων, είναι και ο εύκολος τρόπος πρόσβασης διαρρηκτών στις διπλανές πολυκατοικίες, ένα διαμέρισμα των οποίων έχει ληστευθεί ως σήμερα τρεις φορές! Τρωκτικά, έντομα κάθε είδους και περιστέρια συμπληρώνουν την ανυπόφορη κατάσταση και όπως είναι φυσικό, οι διαμαρτυρίες των περιοίκων είναι διαρκείς και δικαιολογημένες. Οπως βεβαιώνει όμως ο κ. Νίκος Χαρκιολάκης, προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων, «οι πρώτες ενέργειές μας είναι ο καθαρισμός του χώρου, η αλλαγή της σκαλωσιάς και η προστασία των γειτονικών πολυκατοικιών». Κάτι που θα επιτευχθεί με τα 45.000 ευρώ που ήδη εκταμιεύθηκαν για αυτόν τον σκοπό.

Ο,τι μπορούσαν να πάρουν οι παλιοί ιδιοκτήτες (πολλά από τα έπιπλα που είχε σχεδιάσει ο αρχιτέκτονας του κτιρίου Σωτήριος Μαγιάσης πουλήθηκαν σε δημοπρασίες) αλλά και οι περαστικοί, έχουν ήδη αφαιρεθεί. Από το ισόγειο λείπει η σιδερένια κουπαστή της σκάλας, ενώ ελάχιστοι από τους μαρμάρινους κίονες έχουν απομείνει. Και στον πρώτο όροφο κάποιος ξήλωσε και συγκέντρωσε δίπλα στο ασανσέρ μπανιέρες και χαλκοσωλήνες προς... εξαγωγή.

Τα μοναδικά στολίδια του Ακροπόλ σήμερα είναι οι εκπληκτικοί πολυέλαιοι που βρίσκονται ακόμη στη θέση τους, αφού κανείς δεν τόλμησε να τους κατεβάσει, τα κιγκλιδώματα από χυτοσίδηρο της σκάλας η οποία οδηγεί στους ορόφους, αλλά και εκείνα του στρογγυλού παταριού που κάποτε, όταν γίνονταν χοροί, φιλοξενούσε την ορχήστρα. Οσο για τα μαρμάρινα και ξύλινα δάπεδα, που όπως λένε είναι εξαιρετικά, αυτή τη στιγμή δεν διακρίνονται. Το κυριότερο όμως είναι η αρχιτεκτονική του.

«Εξαίρετο δείγμα αρχιτεκτονικής της διεθνούς αρ νουβό», έχει χαρακτηρισθεί το Ακροπόλ από την 4η Διεθνή Συνάντηση Αρχιτεκτονικής Αrt Νouveau το 1990 στη Βιέννη, ενώ τον επόμενο χρόνο ακολούθησε και η κήρυξή του ως έργου τέχνης από το ελληνικό υπουργείο Πολιτισμού. Ενέργεια η οποία έβαλε τέλος στα σχέδια της αυστριακής εταιρείας στην οποία είχε περιέλθει για ριζική ανακατασκευή του κτιρίου, με επεμβάσεις που θα αλλοίωναν τελείως τη μορφή του.

Οι κανόνες της ακαδημαϊκής Εcole des Βeaux Αrts του Παρισιού, στοιχεία της νεωτερικής τότε αρ ντεκό και της παλαιότερης αρ νουβό «συνεργάσθηκαν» διά χειρός του νεαρού τότε αρχιτέκτονα Σωτηρίου Μαγιάση (1894-1966) για τα σχέδια του Ακροπόλ, το οποίο συμβολίζει σήμερα τη μεταβατική περίοδο της αθηναϊκής αρχιτεκτονικής.

Επιχείρηση της οικογένειας Καραδόντη , το Ακροπόλ είχε δυναμικότητα 107 δωματίων και 173 κλινών στα εγκαίνιά του, το 1928. Στη συνέχεια υπέστη τρεις ανακαινίσεις ώσπου ο σεισμός της Αθήνας το 1981 τού προκάλεσε μεγάλες ζημιές. Ακολούθησαν οι διαδοχικές αγοραπωλησίες του ωσότου περάσει στο ΥΠΠΟ. Από τη σουίτα του δεύτερου ορόφου η εικόνα είναι εξαιρετική, με τον κήπο του μουσείου να απλώνεται μπροστά σαν να μην υπάρχει καν η λεωφόρος, ούτε τα βαποράκια και οι χρήστες. Οι σκάλες γλιστρούν στο κατέβασμα, αλλά θα τις φτιάξουν.

Υπήρξε το μοναδικό grand hotel του Μεσοπολέμου, όπου συνωστιζόταν όλη η κοσμική Αθήνα, ένας από τους λίγους χώρους με ευρωπαϊκή νότα στην κατά τα άλλα επαρχιακή πρωτεύουσα. Αργότερα στο υπόγειο θα λειτουργούσε νάιτ κλαμπ με την ορχήστρα του Τάκη Μωράκη , στο αθηναϊκό σαλόνι θα δίνονταν τέια, στη σάλα χορού και στις αίθουσες δεξιώσεων εκδηλώσεις για γάμους και επετείους, ενώ το roof garden στο δώμα προσέφερε απρόσκοπτη θέα στον Λυκαβηττό. Το Ακροπόλ έμελλε να συνδεθεί και με τη νεότερη ιστορία, όταν στην εξέγερση του Πολυτεχνείου το ολλανδικό τηλεοπτικό συνεργείο κινηματογράφησε από την ταράτσα του την εισβολή του τανκ. Τότε άνοιξαν και οι πόρτες του ξενοδοχείου, όπως λένε αυτόπτες μάρτυρες, για να μπουν οι κυνηγημένοι.

Το Ακροπόλ Παλλάς έχει ύψος 34 μέτρα και αποτελείται από υπόγειο, δύο στάθμες ισογείου, ημιώροφο, πέντε ορόφους και δύο δώματα. Από το συνολικό εμβαδόν του, που είναι 6.500 τ.μ., τα 4.000 τ.μ. θα χρησιμοποιηθούν για γραφεία ενώ τα 1.000 τ.μ. προορίζονται για άλλες χρήσεις: Στο υπόγειο θα λειτουργήσει αίθουσα μόνιμων εκθέσεων, στο πρώτο ισόγειο πωλητήριο του ΤΑΠΑ και αναψυκτήριο και στο δεύτερο ισόγειο, που αντιστοιχεί με το επίπεδο της κυρίας εισόδου του κτιρίου, θα βρίσκονται οι χώροι υποδοχής και παροχής πληροφοριών. Οι δύο μεγάλες αίθουσες δεξιώσεων εξάλλου στο ίδιο επίπεδο θα φιλοξενούν πολιτιστικές εκδηλώσεις και η κυκλική αίθουσα όπου κάποτε δίνονταν χοροί, συνεντεύξεις Τύπου. Αγνωστο αν τελικά περιληφθεί και «χώρος φιλοξενίας υψηλών προσώπων» στον 7ο όροφο, όπως περιγράφεται στη μελέτη.

Πηγή: Το Βήμα (18.09.2010).

Εκδηλώσεις στην Αθήνα για την Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Μετακίνησης

Εκδηλώσεις σε όλη την Αθήνα με στόχο την ευαισθητοποίηση των πολιτών για τη χρήση των μέσων μαζικής μεταφοράς διοργανώνονται από τις 16 έως τις 22 Σεπτεμβρίου στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Μετακίνησης.

Με σύνθημα «Μετακινούμαστε έξυπνα ζούμε καλύτερα», φορείς και οργανώσεις επιχειρούν μία μόνιμη προσπάθεια βελτίωσης της ζωής των πολιτών, μέσω της προώθησης αειφόρων τρόπων μετακίνησης και της συνετής χρήσης του αυτοκινήτου κατά τρόπο οικονομικό ασφαλή και περιβαλλοντικά φιλικό.

Στη φετινή Ευρωπαϊκή Εβδομάδα Μετακίνησης συμμετέχουν συνολικά 1468 πόλεις. Η Ελλάδα συμμετέχει επισήμως με πέντε πόλεις: Θεσσαλονίκη, Λαμία, Πανόραμα Θεσσαλονίκης, Γιαννιτσά, Βέροια.

Οι εκδηλώσεις κορυφώνονται το Σάββατο 18 Σεπτεμβρίου στην οδό Πανεπιστημίου από τις 11:00 έως τις 16:00 και στην πλατεία Συντάγματος από τις 10:00 μέχρι τις 16:00. Για τη διευκόλυνση της πρόσβασης στο κέντρο της Αθήνας θα πυκνώσουν τα δρομολόγια του μετρό, του τραμ και κεντρικών γραμμών λεωφορείων και τρόλεϊ.

Πηγή: newsroom - ΔΟΛ (14.09.2010).

Εκθεση μεταμορφώνει το άλσος της Νέας Σμύρνης

Πράσινος θύλακος στον αστικό μας χάρτη, το Αλσος Νέας Σμύρνης δεν ήταν πάντα τόσο φιλόξενο, ούτε καν για τους δημότες του.

Η ανάπλασή του, όμως, που ολοκληρώθηκε το 2007, το ξανάφερε στα μέτρα μιας μικρής όασης, «περιφρουρημένης» μάλιστα, λόγω χωροταξίας, από την πολύβουη καθημερινότητα της Νέας Σμύρνης. Καταφύγιο ηρεμίας και δροσιάς, συγκεντρώνει κόσμο καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Κι ακριβώς ως μια ευχάριστη, απρόβλεπτη συνάντηση μ' αυτόν τον κόσμο θέλησε να λειτουργήσει η έκθεση «Πνοές Τέχνης», που περιλαμβάνει εννέα εικαστικές παρεμβάσεις, έξυπνα ενταγμένες στο φυσικό περιβάλλον.

Αυτός ήταν εξαρχής και ο στόχος της ιστορικού τέχνης Χάρ. Κανελλοπούλου, όταν ανέλαβε να επιμεληθεί την έκθεση που διοργανώνει ο Πολιτιστικός Οργανισμός του Δήμου Νέας Σμύρνης αυτές τις ημέρες και μέχρι τις 17 Οκτωβρίου, παράλληλα με τις «Ιωνικές Γιορτές» - τις μουσικές και θεατρικές εκδηλώσεις που διοργανώνει κάθε χρόνο ο δήμος εντός του άλσους.

Δέκα καλλιτέχνες (Κ. Βαρώτσος, Μ. Γεωργιλάκης, Β. Δημητρακοπούλου, Γ. Ευσταθουλίδης, Γ. Λαζόγκας, Αφ. Λίτη, Δ. Σιατερλή, Γ. Χατζηγεωργίου και η ομάδα τέχνης «242», δηλαδή οι Κ. Μάντζαλος και Κ. Κουννής) επιστρατεύτηκαν από πέρυσι την άνοιξη και κλήθηκαν κατ' αρχάς να περπατήσουν στο άλσος. «Ο ίδιος ο χώρος όρισε το θέμα», επισημαίνει η επιμελήτρια, μιλώντας με ενθουσιασμό για τα έργα που όχι μόνο συνομιλούν με το φυσικό τοπίο, αλλά αναπτύσσουν και άμεση σχέση με τους επισκέπτες του άλσους, ανεξαρτήτως ηλικίας.

Ηδη τα παιδιά έχουν ενθουσιαστεί με το «νωχελικό» αλλά επιβλητικό σαλιγκάρι του Γιώργου Ευσταθουλίδη. Και πολλά από αυτά συγκεντρώνονται μπροστά στο έργο «Made in China» του Γιώργου Λαζόγκα. Ο παράξενος βωμός του που αξιοποιεί ένα βράχο, αφήνοντας να αιωρούνται πάνω απ' αυτόν πολύχρωμα πλαστικά παιχνίδια, θέλει να αντιπαραθέσει την ιδέα του αυθόρμητου παιχνιδιού στην ύπαιθρο με το «ready-made» πλαστικό παιχνίδι που, καθώς δεν ερεθίζει τη φαντασία, εξαντλεί πολύ σύντομα την «αποστολή» του.

Αντίστοιχα σαν δύο τεράστια παιχνίδια με κύβους μοιάζει η πρόταση της ομάδας «242» - αν κι ο ενήλικος θεατής θα προσέξει πως η εικονογράφηση κάθε πλευράς αναπαριστά αρχιτεκτονικά σχέδια από οικοδομικές εστίες. Πρόκειται για μια απόπειρα αντιστροφής της σχέσης του αστικού τοπίου με το φυσικό: αν το πρώτο συνήθως επιβάλλεται στη φύση, εδώ σε σμίκρυνση γίνεται ένα παιχνίδι χαμένο μέσα στο πράσινο. Αντίθετα, στο φυσικό του περιβάλλον μοιάζει να είναι ο ορειχάλκινος κόκορας της Αφροδίτης Λίτη.

Ως φυσικό τμήμα του περιβάλλοντος προβάλλει και το λιτό ξύλινο δέντρο του Μάρκου Γεωργιλάκη. Η εγκατάσταση του Κώστα Βαρώτσου μοιάζει σαν μια «βροχή» από μικρούς μετεωρίτες ή σαν μια σειρά από μεγάλες σφεντόνες, γεωμετρικά τοποθετημένες ανάμεσα στα δέντρα. Η εμβληματική ορειχάλκινη ψηλόλιγνη μορφή της Βένιας Δημητρακοπούλου φαίνεται σαν να 'ναι βυθισμένη σε σκέψεις που ευνοεί η ηρεμία του τοπίου. Η Γιούλια Χατζηγεωργίου «παίζει» με μια σειρά από απαγορευτικές πινακίδες, που αλληλοακυρώνουν τις υποδείξεις τους. Και, βέβαια, ο εντυπωσιακός ιστός της Δήμητρας Σιατερλή πλέκεται περίτεχνα ανάμεσα στους κορμούς των δέντρων.

«Ολα είναι έργα ήπιας επέμβασης στον χώρο και όλα δημιουργήθηκαν με αφορμή αυτόν», εξηγεί η Χάρις Κανελλοπούλου. Ο εικαστικός περίπατος εγκαινιάζεται επισήμως στις 15 Σεπτεμβρίου. Αλλά προσφέρει ήδη έναν επιπλέον λόγο για να εξερευνήσει κάποιος το άλσος.

Πηγή: Ελευθεροτυπία (09.09.2010).

Αττικό Αλσος: η ανάπλαση το έκανε περιζήτητο πάρκο

Είναι Σάββατο, περίπου 11.30 το πρωί, και το παιχνίδι ανάμεσα στον Διαμαντή, στον Γαβριήλ και στον Κωνσταντίνο έχει φουντώσει για τα καλά: πάσες, σουτ, προσποιήσεις, απ΄ όλα έχει αυτός ο αγώνας ποδοσφαίρου, και οι εξάχρονοι «άσοι» δείχνουν να το ευχαριστιούνται. Αγωνιστικός χώρος, ένα από τα γήπεδα ποδοσφαίρου στο πρόσφατα ανακαινισμένο Αττικό Αλσος. «Ερχόμαστε σχεδόν κάθε Σαββατοκύριακο και η αλήθεια είναι ότι δεν περίμενα να είναι τόσο καλοφτιαγμένο,αφού είναι δημόσιο και δωρεάν. Το να βρίσκεις δωρεάν γηπεδάκι για να παίζουν με ασφάλεια τα παιδιά είναι μεγάλη υπόθεση» λέει ο πατέρας του μικρού Κωνσταντίνου κ. Χάρης Παππούλης . Ο πατέρας του Διαμαντή, που ήρθε από την Κυψέλη, συμπληρώνει ότι «τόσο καιρό που ήταν κλειστό το άλσοςμας είχε λείψει».

Στην παιδική χαρά, λίγο πιο κάτω, η Κρίστι παίζει με τη μικρή της κόρη. Είναι Αγγλίδα, εγκατεστημένη στην Ελλάδα τα τελευταία τρία χρόνια. «Παλιότεραδεν μπορούσα να φέρω εδώ τα παιδιά, δεν αισθανόμουν ασφάλεια και έβλεπα ότι κανένας από τους φίλους ή τους γείτονές μου δεν ερχόταν με τα παιδιά του. Αναζητούσαμε πάρκα στο Ψυχικό και στη Φιλοθέη. Τώραερχόμαστε πολύ συχνά και χαίρομαι που μπορούμε να μείνουμε ως το βράδυ χωρίς φόβο» αναφέρει. Το Αττικό Αλσος εγκαινιάστηκε στα μέσα του περασμένου Απριλίου, έπειτα από μια ανάπλαση που διήρκεσε περίπου δύο χρόνια και κόστισε σχεδόν 9 εκατομμύρια ευρώ.

Πιτσιρίκια στη σέντρα ενός από τα γήπεδα ποδοσφαίρου του Αττικού Αλσους Οι αθλητικές εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν εκτός από τα γήπεδα 5x5 για ποδόσφαιρο και γήπεδα μπάσκετ, βόλεϊ και τένις. Το τένις, μάλιστα, φαίνεται να έχει μεγάλη ζήτηση. Από το πρωί του Σαββάτου και τα τέσσερα γήπεδα ήταν κλεισμένα για το απόγευμα. «Παίρνουμε τηλέφωνο από πριν και κλείνουμε το γήπεδο για την ώρα που μας βολεύει. Αν θέλουμε μπορούμε να ζητήσουμε και προπονητή, που είναι επίσης δωρεάν» αναφέρει η κυρία Χρυσούλα Αλεξανδράκη , που δηλώνει φανατική του άλσους. Η ίδια μένει στο Μαρούσι αλλά προτιμά να έρχεται μέχρι το Γαλάτσι. «Είναι πολύ καθαρά και οργανωμένα και μας δίνει μια πολύ καλή ευκαιρία να αθληθούμε. Ασε που είναι και δωρεάν. Πολύ σπάνιο να βρεις δωρεάν γήπεδο τένις» συμπληρώνει ο «αντίπαλός» της κ. Δημήτρης Παπαμήτσος.

Για κάποιους επισκέπτες του άλσους, πάντως, το... τσιμέντο είναι πολύ σε σχέση με το πράσινοπαρά τα περίπου 1.165 δέντρα και τα 1.277 λουλούδια και θάμνους που φυτεύτηκαν κατά την ανάπλαση. «Οι χώροι, τα μονοπάτια και οι εγκαταστάσεις ήταν από πριν θεσμοθετημένα με αποφάσεις του κράτους και έπρεπε να τα διατηρήσουμε ή όπου μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε πιο φυσικά υλικά, αντί για τσιμέντο» απαντά σχετικά η κυρία Σιμόνη Καρούμπα , αρχιτέκτονας και επικεφαλής της μελέτης ανάπλασης του Αλσους. Οπως προσθέτει η ίδια, «υπάρχουν σημεία τα οποία έρχονται σε αντίθεση με τα πάρκα που βρίσκει κανείς σε πόλεις της Κεντρικής Ευρώπης. Κι αυτό γιατί έπρεπε να διατηρήσουμε τον δασικό χαρακτήρα του άλσους και ταυτόχρονα να το προσαρμόσουμε στην ελληνική νοοτροπία. Ετσι, αντίθετα από άλλα ευρωπαϊκά πάρκα, στο Αττικό βλέπουμε περίφραξη, πυροπροστασία και φύλαξη».

Πηγή: Το Βήμα (13.07.2010).

Πρώτο Διεθνές Συμπόσιο Γλυπτικής στο πάρκο «Αντώνης Τρίτσης»

Γλυπτά από ξύλο, το οποίο προέρχεται από καμένους κορμούς δένδρων της Πυρκαγιάς της Πάρνηθας του 2007, θα κατασκευάσουν έξι διεθνούς φήμης γλύπτες, στο πλαίσιο του 1ου Διεθνούς Συμποσίου Γλυπτικής που διοργανώνεται από 15 μέχρι 30 Ιουλίου στο Πάρκο Περιβαλλοντικής Ευαισθητοποίησης «Αντώνη Τρίτση». Τα έργα των Αντώνη Μυρωδιά, Γιώργου Καλτσίδη, Ούλριχ Γιοχάνες Μίλερ, Κάμεν Τάνεφ, Κεμάλ Τουφάν και Σπύρου Ντασιώτη θα παραμείνουν στο χώρο του πάρκου και οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθούν από κοντά τη διαδικασία κατασκευής των γλυπτών.

Παράλληλα, ο Οργανισμός Διοίκησης και Διαχείρισης του Πάρκου ανακοίνωσε την έναρξη του προγράμματος «Νέοι Εθελοντές Πάρκου Τρίτση», ενός προγράμματος προετοιμασίας και οργάνωσης μιας ειδικευμένης ομάδας Εθελοντών Νέων οι οποίοι θα συμμετέχουν αφιλοκερδώς σε ένα μόνιμο Δίκτυο Εθελοντών του Πάρκου Τρίτση. Το δίκτυο θα παρέχει υπηρεσίες περιβαλλοντικής ενημέρωσης, οικολογικής ξενάγησης, ψυχαγωγικής περιβαλλοντικής εκπαίδευσης και υποστήριξης πρώτων βοηθειών για τους επισκέπτες του Πάρκου Τρίτση. Για την υλοποίηση του προγράμματος, ο Οργανισμός συνεργάζεται με το ΚΕΑΝ (Κύτταρο Εναλλακτικών Αναζητήσεων Νέων), την «Οργάνωση Γη» και την Ευώνυμο Οικολογική Βιβλιοθήκη, στο πλαίσιο του Προγράμματος Υποστήριξης Πρωτοβουλιών για Νέους της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς (Π.Υ.Π.N.).

Στην εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί, την Πέμπτη 15 Ιουλίου και ώρα 20.00 στο χώρο μεταξύ των λιμνών «Ασωπιάδα» και «Ναϊάδα» του Πάρκου, θα απονεμηθούν, παράλληλα, τα βραβεία του φοιτητικού διαγωνισμού για το λογότυπο του Πάρκου. Στον διαγωνισμό συμμετείχαν φοιτητές από Σχολές Αρχιτεκτονικής και Γραφιστικής.

Πηγή: Η Καθημερινή (12.07.2010).

Ενα ποτάμι κάτω από τα πόδια μας

Οπου δεν βλέπεις το ποτάμι, το ακούς. Οχι όλοι βέβαια. Εκείνοι, των οποίων τα σπίτια βρίσκονται πάνω από την υπόγεια πορεία του, μπορούν να μιλήσουν για αυτό. Στα υπόγεια πολυκατοικιών της οδού Δημοκρίτου ο Ηριδανός, κατεβαίνοντας με ορμή από τον Λυκαβηττό, μουγκρίζει αλλά δεν προβληματίζει. Στο υψηλότερο τμήμα του δρόμου, περίπου στο κτίριο Δοξιάδη, υπήρχε στα νεότερα χρόνια ένα μικρό σπήλαιο με δύο σχισμές από τις οποίες ανάβλυζε νερό τόσο ώστε να υδρεύεται η γύρω περιοχή. Φυσικά η πηγή δεν υπάρχει σήμερα, το ποτάμι όμως εξακολουθεί να κυλάει. Είναι το κρυφό ποτάμι της Αθήνας, που φανερώνεται μόνο όταν φθάνει στον Κεραμεικό, για να δείξει πώς και πόσο μπορεί να μεταβληθεί ένας τόπος, ακόμη και με λίγο τρεχούμενο νερό. Ο μικρός υγροβιότοπος που δημιουργεί εκεί συνιστά απόδειξη. Αντίθετα στην αναζήτηση της πορείας του Λυκαβηττός- Κολωνάκι- Σύνταγμα- Μοναστηράκι μόνο να τον φανταστεί μπορεί κανείς κάτω από τόνους τσιμέντου και λωρίδες πυκνής ασφάλτου.

Ενα χαμένο ποτάμι για την Αθήνα, και ας οφείλει πολλά αυτή η πόλη στα ρέοντα ύδατα, στα ποτάμια και στις πηγές της, και ας ήταν για αυτήν πάντα υπαρκτό το πρόβλημα της λειψυδρίας, είναι ο Ηριδανός. Τι νόημα, επομένως, μπορεί να έχει σήμερα ο εντοπισμός του; Κάνοντας ελιγμούς ανάμεσα στα αυτοκίνητα, βαδίζοντας μεταξύ εκατοντάδων άλλων ανθρώπων σε αυτήν την αναπόφευκτα κατηφορική διαδρομή από τον Λυκαβηττό, η αλήθεια είναι ότι η απουσία στοιχείων αρχικά απογοητεύει. «Ενα από τα αόρατα φυσικά στοιχεία της πόλης» το χαρακτηρίζει ο αρχαιολόγος κ. Στέλιος Λεκάκης, οι πληροφορίες του οποίου για τα σημεία της πορείας του Ηριδανού θα αποδειχθούν πολύτιμες.

Στην αρχαιότητα ο Ηριδανός ήταν ένας φυσικός άξονας της ρυμοτομίας της πόλης, η διέλευσή του όμως μέσα από αυτήν είχε τις επιπτώσεις της. Στην Κλασική εποχή, λόγω της πυκνότητας της δόμησης πλέον, το ποτάμι άρχισε να δέχεται τα λύματα του άστεως και σύντομα μετατράπηκε σε βούρκο. Υπέστη δηλαδή τις συνέπειες αυτού που σήμερα ονομάζουμε περιβαλλοντική μόλυνση. «Τα νερά του Ηριδανού ούτε ζώα δεν τα καταδέχονται» φθάνει να πει ο Καλλίμαχος ο Κυρηναίος στην Ελληνιστική πλέον εποχή.

Χρειάστηκε όμως να περάσουν αιώνες ώσπου επί Αδριανού (117-138 μ.Χ.) αποφασίστηκε ο εγκιβωτισμός του. Το ποτάμι καλύφθηκε από πλινθόκτιστο θόλοόπως πολύ ωραία είναι ορατός στην πλατεία Μοναστηρίου-, επιχώθηκε και μετατράπηκε σε υπόνομο. Πολύ νωρίτερα εξάλλου, επί Θεμιστοκλή, είχε γίνει και η διευθέτηση της κοίτης του στον Κεραμεικό, το χαμηλότερο σημείο του Λεκανοπεδίου, όπου ο ποταμός πλημμύριζε τον χειμώνα και σχημάτιζε βάλτους. Σήμερα όλα αυτά τα φαινόμενα έχουν εκλείψει. Μαζί και τα ποτάμια.

Διαβάστε περισσότερα στο Βήμα (11.07.2010).

Η Αθήνα αναζητεί τη θάλασσά της

Δώδεκα φοιτητές αρχιτεκτονικής από το Πρίνστον και την Πάτρα, έξι από την Ελλάδα, έξι από τις ΗΠΑ, μαζί στην Αθήνα, με ένα και μοναδικό αντικείμενο: πώς αυτή η ιστορική μεγαλούπολη της Ανατολικής Μεσογείου θα υπερβεί την αιώνια αντίφασή της.

Αν και είναι η μόνη πρωτεύουσα της Ευρώπης με τόσο εκτεταμένη ακτογραμμή, εξακολουθεί να έχει στραμμένη την πλάτη της στη θάλασσα. Παρά το αποφασιστικό ρήγμα των Ολυμπιακών Αγώνων, όταν ένα μεγάλο τμήμα του Φαληρικού Ορμου, τέσσερα ολόκληρα χιλιόμετρα, επανασχεδιάστηκε με τελικό στόχο την επανένταξή του στον κορμό και στη ζωή της πόλης. Το βήμα παρέμεινε μετέωρο.
Σήμερα, αυτό το ζωτικό κομμάτι γης, από το Τροκαντερό μέχρι το Στάδιο Ειρήνης και Φιλίας, δείχνει εγκλωβισμένο, πίσω από ένα παραπέτασμα μεγάλων δικτύων: αυτοκινητόδρομοι και τραμ, οι εκβολές του Κηφισού, του Ιλισού. Εκτεταμένες, απροσπέλαστες περιοχές χωρίς χρήση, δίπλα στα Ολυμπιακά ακίνητα του αναξιοποίητου ακόμα γηπέδου Beach Volley και του Tae Kwon Do, προσεχούς μεγάλου συνεδριακού κέντρου της Αθήνας. Πιο πέρα, η πόλη αδημονεί. Μεγάλα ιδιωτικά συγκροτήματα αναψυχής και κατανάλωσης και πίσω από την Εσπλανάδα (τη μοναδική «γέφυρα» σύνδεσης της αστικής ζώνης με το θαλάσσιο μέτωπο) η αχανής έκταση του παλιού Ιπποδρόμου, εκεί όπου έχει χωροθετηθεί το Πολιτιστικό και Εκπαιδευτικό Πάρκο Σταύρος Νιάρχος με τις νέες εγκαταστάσεις της Εθνικής Βιβλιοθήκης και της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.

Το 2ο θερινό Εργαστήριο, προϊόν της συνεργασίας του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών με το Πανεπιστήμιο Πρίνστον στο πλαίσιο μιας ευρύτερης θεματικής με τίτλο «Χαρτογραφώντας την Αθήνα στον 21ο Αιώνα» («Mapping Athens in the 21st Century»), συνέπεσε με τις ανακοινώσεις της υπουργού Περιβάλλοντος για την Αθήνα του 2014. Στην περιοχή που μελέτησαν οι 12 φοιτητές προβλέπεται δημιουργία χώρου πρασίνου, με φυσιογνωμία που θα επαναλαμβάνει τις ποιότητες του πάρκου Νιάρχου. Παρ’ όλα αυτά, το ερώτημα παραμένει και είναι θεμελιώδες: Πώς φέρνεις την πόλη στη θάλασσα και τη θάλασσα στην πόλη, διαπερνώντας τα ανυπέρβλητα εμπόδια των δικτύων υποδομής;

Η πραγματοποίηση μιας σειράς εργαστηρίων με θέμα τη σύγχρονη Αθήνα είναι μια πρωτοβουλία του Προγράμματος Ελληνικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πρίνστον και του Διευθυντή του, Δημήτρη Γόντικα. Στην υλοποίησή της συνεργάστηκαν το Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Πανεπιστημίου Πατρών –με διδάσκοντες και συντονιστές τους Γιάννη Αίσωπο, Αναπληρωτή Καθηγητή και Πέτρο Μπαμπασίκα, Εντεταλμένο Λέκτορα– και η Σχολή Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Πρίνστον –με διδάσκοντες τους Christine Boyer, Καθηγήτρια και Rafi Segal, υποψήφιο διδάκτορα και διδάσκοντα στο Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ. «Οι αναλύσεις και οι καταγραφές των ιδιαιτεροτήτων της Αθήνας έδωσαν την ευκαιρία για έξι σχεδιαστικές προτάσεις στη ζώνη του Φαληρικού Ορμου», σχολιάζει ο Γιάννης Αίσωπος. «Οι προτάσεις αυτές, βασισμένες στη θεματική που τις γέννησε, δεν αποτελούν συνολικά master plans, αλλά αποσπασματικές προτάσεις, ιδέες για το μελλοντικό επανασχεδιασμό του θαλάσσιου μετώπου». Δεδομένης της ύπαρξης του υπερυψωμένου αυτοκινητοδρόμου που τρέχει παράλληλα με τη θάλασσα, ο Γιάννης Αίσωπος αντιμετωπίζει θετικά την αναπόφευκτη μετατροπή του Φαληρικού Ορμου σε «νησίδα» μόνον αν γίνει αντιληπτός ως ιδιαίτερος προορισμός και αντιμετωπιστεί ως ένα νέο νησιωτικό τεχνητό τοπίο προσβάσιμο και από τη θάλασσα. «Η σύνδεση με την πόλη θα γίνει με την εναπόθεση χρήσεων που θα συμπληρώνουν, θα εντείνουν ή θα επανερμηνεύουν εκείνες της πόλης. Για να γίνει αυτό, θα πρέπει να γίνουν αντιληπτές, σε μια διαδικασία “ευφυούς αποκάλυψης”, οι ιδιαιτερότητες και τα χαρακτηριστικά του τοπικού που, όμως, έχουν, ταυτόχρονα, αξία και σημασία σε μια παγκοσμιοποιημένη κουλτούρα, για μια πόλη του κόσμου. Μιλώ για την ανάδειξη και επανερμηνεία των συστατικών δομών και στοιχείων του αττικού (παραθαλάσσιου) τοπίου, του τρόπου χρήσης του διευρυμένου δημόσιου χώρου (της πόλης αλλά και της παραλίας) που βασίζεται στη διαρκή διαπάλη του δημόσιου με το ιδιωτικό, του ρόλου του αυτοκινήτου και της μοτοσικλέτας στην αστική καθημερινότητα και την αντίληψη της πόλης, του δημόσιου χώρου ως προορισμού που δεν στηρίζεται στην κατανάλωση, του ρόλου του νερού και της θάλασσας ως στοιχείων επικοινωνίας.

Ο Πέτρος Μπαμπασίκας υποστηρίζει ότι το 2ο Εργαστήριο προσπάθησε να επαναδιατυπώσει αντί να λύσει, στο Φάληρο, το πρόβλημα της σχέσης της πόλης με τη θάλασσα. «Λαξευμένα τεχνητά τοπία που πλημμυρίζουν τη στεριά και βγαίνουν στη θάλασσα, βρίσκοντας δίκτυα στο νερό· ένα λιμάνι–λαϊκή που τροφοδοτεί καθημερινά τη Συγγρού με κυκλαδίτικα προϊόντα· μια παραλία–πάρκινγκ· κοινόχρηστα περιβόλια· στην υπερυψωμένη λεωφόρο Ποσειδώνος μηχανές κινητικής ενέργειας· μεγάλα αντικείμενα που καθρεφτίζουν, προς την πόλη, τη θάλασσα».

«Το Φάληρο είναι έργο πεντηκονταετίας», συνεχίζει. Εμπεριέχει σε στρώσεις την απαξίωση της Φύσης και του δημόσιου χώρου στην Ελλάδα και, χαμηλότερα, έναν μυθικό Σαρωνικό. Τοπικό και διεθνές, μπορεί να αλλάξει το πρόσωπο της Αθήνας και να εφεύρει μια νέα αστική ταυτότητα: υπερμοντέρνα, υβριδική, φανταστική και κατασκευασμένη, χωρίς άλλες καβάντζες και αποδράσεις – στην ύπαιθρο ή σε μιαν άλλη, καλύτερη ζωή. Το Φάληρο είναι το εγγύς αρχιπέλαγο μιας απεγνωσμένης πόλης».

Πηγή: Η Καθημερινή (04.07.2010).

Φιλί της ζωής στο Παλαιό Εθνικό Τυπογραφείο

Μουσείο, εντευκτήριο και γραφεία πρόκειται να στεγάσει το κτίριο του Παλαιού Εθνικού Τυπογραφείου, γνωστό στους Αθηναίους ως Πρωτοδικείο, που σώζεται στο κέντρο της Αθήνας. Μουσείο, για να θυμίζει την αρχική χρήση του, αφού υπήρξε το πρώτο δημόσιο βιομηχανικό κατάστημα τυπογραφίας στην Αθήνα, χτισμένο αμέσως μετά τη μεταφορά της πρωτεύουσας από το Ναύπλιο. Και εντευκτήριοχώρος εκδηλώσεων του Συμβουλίου της Επικρατείας, στο οποίο ανήκει έπειτα από την παραχώρησή του από το Ταμείο Χρηματοδότησης Δικαστικών Κτιρίων. Αναπόφευκτη επιπλέον είναι η δημιουργία γραφείων κατόπιν αιτήματος των δικαστών που στεγάζονται στο κτίριο του Αρσακείου, το οποίο δεν επαρκεί για τις ανάγκες τους.

Η λέξη περιπέτεια ταιριάζει απόλυτα πάντως σε αυτό το κτίριο, το οποίο από το 1834 που οικοδομήθηκε έχει αλλάξει πολλές φορές μορφή και χρήση- κάηκε, ξανακτίστηκε, απαξιώθηκε, ώσπου να διασωθεί τελικώς μέσω του χαρακτηρισμού του από το κράτος ως διατηρητέου. Ακόμη και οι προσπάθειες όμως για την αποκατάστασή του διήρκεσαν περισσότερα από 15 χρόνια, ενώ οι προτάσεις για την επανάχρησή του ακόμη περισσότερα. Τώρα η κατάσταση φαίνεται να αλλάζει, καθώς η αρχιτεκτονική μελέτη για την ολοκλήρωση της επισκευής του αλλά και η προσαρμογή του στα νέα δεδομένα εγκρίθηκαν από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων του υπουργείου Πολιτισμού, ανοίγοντας πλέον τον δρόμο για έργα. Στη νέα πλατεία Δικαιοσύνης (Σταδίου, Σανταρόζα, Αρσάκη και Πανεπιστημίου), η οποία δημιουργήθηκε μετά την καθαίρεση πολλών πρόσθετων κτισμάτων των διατηρητέων κτιρίων, το Παλαιό Τυπογραφείο θεωρείται σημαντικό δείγμα του πρώιμου αθηναϊκού νεοκλασικισμού. Η αρχική φάση του, ωστόσο, όπως είχε σχεδιαστεί από τον αρχιτέκτονα Γιόζεφ Χόφερ, ανήκε στον γνωστό και από πολλά άλλα μεταγενέστερα κτίρια τύπο του ισογείου κτιρίου με διώροφο μόνο το κεντρικό τμήμα του και με αετωματική απόληξη στις δύο κύριες όψεις του.

Η μεγάλη αλλαγή ήρθε περίπου έναν αιώνα αργότερα, το 1931-32, όταν σε σχέδια του αρχιτέκτονα Φοίβου Ζούκη προστέθηκε πλήρης δεύτερος όροφος και αναμορφώθηκαν οι όψεις του κτιρίου, το οποίο έκτοτε στέγασε δικαστικές υπηρεσίες. Οπως γράφει ο Κ. Μπίρης «... έγινε μεταρρύθμισις, ανακαίνισις και επαύξησίς του κατά τρόπον απλούν και καλαίσθητον εις νεοκλασσικόν ρυθμόν κατά την τεχνοτροπίαν του γαλλικού εκλεκτικισμού των αρχών του 20ού αιώνος».

Το κτίριο σήμερα έχει σχήμα «Π» (διαστάσεις 39Χ19 μ. και ύψος 8 μ.) ενώ τόσο το ισόγειο όσο και ο όροφος τερματίζουν προς τα επάνω σε απλή ζωφόρο με ανάγλυφους ρόδακες ή μαίανδρο και ιωνικό κυμάτιο. Ο ζωγραφικός ή άλλος διάκοσμος όμως δεν έχει διασωθεί, ούτε τα ξύλινα πατώματα και η αρχική ξύλινη φατνωματική οροφή του.

Σύμφωνα με τη μελέτη που προέκυψε από τη συνεργασία της Διεύθυνσης Αναστήλωσης Νεωτέρων και Σύγχρονων Μνημείων του ΥΠΠΟ και της «Θέμις Κατασκευαστική», η οποία εποπτεύεται από το υπουργείο Δικαιοσύνης, οι δύο μεγάλες αίθουσες του κτιρίου θα μετατραπούν- η μία σε «Αίθουσα Παλαιού Τυπογραφείου» και η άλλη σε «Αίθουσα Θέμιδος». Ο προϊστάμενος της Διεύθυνσης Αναστήλωσης κ. Νίκος Χαρκιολάκης είναι, μάλιστα, αισιόδοξος ότι αυτήν τη φορά τα σχέδια θα υλοποιηθούν, έτσι ώστε το κτίριο να επανέλθει ουσιαστικά στη ζωή της πόλης.

Διαβάστε περισσότερα στο Βήμα (03.07.2010).