Ανοικτοί στο καινούργιο οι αναγνώστες βιβλίων εν μέσω κρίσης

Η κρίση είναι μια ευκαιρία να ξαναδεί κανείς κάποια δεδομένα του βιβλίου κι αν αυτά τροποποιούνται και πώς. Τι κερδίζουν αυτοί που συνεχίζουν να διαβάζουν και τι οι υπόλοιποι; To μόνο που δεν αλλάζει είναι ότι λίγοι Έλληνες διαβάζουν. Μόνον το 52% διαβάζει έστω κι ένα βιβλίο το χρόνο. Αυτό είναι γνωστό δεδομένο και το επιβεβαίωσε ακόμα μια φορά πρόσφατη έρευνα αναγνωστικής συμπεριφοράς που διεξήχθη από την εταιρεία qed για λογαριασμό της αλυσίδας των καταστημάτων Public.

To προφίλ του έλληνα αναγνώστη είναι κυρίως γυναίκες αλλά και νέοι μεταξύ 18 - 24 ετών με μέσο όρο αγοράς βιβλίων τον χρόνο τα τέσσερα βιβλία. Αυτό μας θυμίζει τη ρήση του βραβευμένου μυθιστοριογράφου Ίαν Μακ Γιούαν «αν δεν υπήρχαν οι γυναίκες (να διαβάζουν), εμείς (οι συγγραφείς) δεν θα είχαμε δουλειά».

Η έρευνα αναπτύχθηκε σε έναν αριθμό 1000 νοικοκυριών, σε μεγάλα και μικρά αστικά κέντρα, και ανάμεσα στις ηλικίες 18 - 64 ετών. Το στενό αγοραστικό κοινό, αυτοί δηλαδή που αγοράζουν βιβλία μια φορά στους τρεις μήνες, παραμένει ένα μικρό ποσοστό γύρω στο 15% και διαβάζει κυρίως ελληνική λογοτεχνία, κλασική ξένη λογοτεχνία και επιστημονικά βιβλία. Υπάρχει κι ένα περιστασιακό κοινό που διαβάζει ένα βιβλίο κάθε 6 μήνες και είναι 37%. Αυτό το κοινό αγαπά ιδιαίτερα τα βιβλία αστυνομικών ιστοριών αλλά και τα βιβλία ιστορίας. Οι υπόλοιποι 48% δεν διαβάζουν καθόλου. Κι ένα στοιχείο έκπληξη: οι Θεσσαλονικείς δείχνουν να διαβάζουν πιο πολύ από τους αθηναίους.

Σύμφωνα με την έρευνα προκύπτει ότι η προσωπικότητα του ανθρώπου που αγοράζει συχνά βιβλία έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Οι αγοραστές αυτοί είναι πιο ανοικτοί στο διαφορετικό, αναζητούν την καινοτομία, το καινούργιο. Ακόμα κι όταν δεν είναι νέοι δηλώνουν ότι «αισθάνονται νέοι». Γι' αυτούς το βιβλίο συνδέεται με ιδιαίτερα ισορροπημένη ζωή, συναισθηματικά πλούσια, κοινωνικά ενεργή στοιχεία που τους κάνει να βρίσκονται πιο κοντά σε ό,τι θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε «ευτυχία».

Το αγοραστικό κοινό που αγοράζει συχνά βιβλία, σύμφωνα με την έρευνα, φαίνεται ότι είναι εθισμένο να αγοράζει από τα Public σε ποσοστό μεγαλύτερο από άλλα ανταγωνιστικά καταστήματα κάτι που ωθεί τους υπεύθυνους του Public να δυναμώσουν τις πρωτοβουλίες τους στις φιλοαναγνωστικές δράσεις.

Περισσότερα στο άρθρο της εφημερίδας Το Βήμα.

Art Nouveau από τη Εuropeana: H πρώτη εικονική περιήγηση σε εκθέματα των χρηστών

Η Εuropeana προσκαλεί τον κόσμο του διαδικτύου να εξερευνήσει μερικά από τα πιο αξιόλογα μνημεία της Αrt Nouveau αρχιτεκτονικής μέσα από μία πρωτότυπη εικονική έκθεση. H εικονική περιήγηση στην έκθεση "Wiki Loves Art Nouveau" της ευρωπαϊκής ψηφιακής βιβλιοθήκης, περιλαμβάνει εκθέματα που έχουν δημιουργηθεί από τους ίδιους τους χρήστες του διαδικτύου που επισκέφτηκαν και φωτογράφισαν μνημεία Art Nouveau της Ευρώπης, για να συμμετέχουν στον φωτογραφικό διαγωνισμό "Wiki Loves Monuments".

Η έκθεση συγκεντρώνει 50 φωτογραφίες που αντιπροσωπεύουν με τον καλύτερο τρόπο την αρχιτεκτονική Art Nouveau. Ο διαγωνισμός διοργανώθηκε τον Σεπτέμβριο σε περισσότερες από 15 ευρωπαϊκές χώρες. Από τις 2.700 συμμετοχές, η κριτική ομάδα του διαγωνισμού επέλεξε 343 φωτογραφίες -με κριτήρια την ποιότητα και τη σύνθεση- και τις έθεσε σε κοινή ψηφοφορία μέσω του Flickr.

Η εικονική έκθεση παρουσιάζει τις 40 φωτογραφίες που επέλεξε το κοινό, αλλά και τις 10 που επέλεξε η ομάδα της Europeana. Η φωτογραφία του εσωτερικού χώρου του Μουσείου Εφαρμοσμένων Τεχνών στην Βουδαπέστη έλαβε τους περισσότερους ψήφους. "Μπορεί να είναι πολύ σημαντικό που διακρίθηκα σε ένα διεθνή οργανισμό, ωστόσο είναι μεγαλύτερη επιβράβευση να βλέπεις ότι πρόκειται για ένα μνημείο στην Ουγγαρία" δηλώνει ο νικητής του διαγωνισμού Csaba Attila Kontár.

"Ένα ψηφιακό περιβάλλον όπου τα εκθέματα των χρηστών τοποθετούνται δίπλα στα παραδοσιακά εκθέματα, αποτελεί λαμπρό παράδειγμα για το πώς οι πηγές και το έργο πολιτιστικών φορέων μπορεί να εμπλουτίζεται συνεχώς, συνεισφέροντας στη διασφάλιση της πολιτιστικής κληρονομιάς" υπογραμμίζει ο Jill Cousins, διευθυντής της Europeana.

Η Europeana.eu είναι η ευρωπαϊκή ψηφιακή βιβλιοθήκη που συλλέγει ψηφιοποιημένο περιεχόμενο από βιβλιοθήκες, μουσεία, οπτικοακουστικές συλλογές και πλήθος άλλων αρχείων. Σήμερα η Europeana παρέχει πρόσβαση σε περισσότερα από 20 εκατομμύρια βιβλία, ταινίες, εικόνες, ζωγραφικούς πίνακες, αρχειακό υλικό κ.ά. Το περιεχόμενο προέρχεται από περισσότερους από 1.500 παρόχους περιεχομένου, που δραστηριοποιούνται σε όλα τα κράτη μέλη της EE, ενώ το διαδικτυακό περιβάλλον της Europeana είναι διαθέσιμο σε 29 ευρωπαϊκές γλώσσες.

Καμπάνια για την ενίσχυση της βιβλιοθήκης της Κάσου στην Τεχνόπολη στο Γκάζι

Μεγάλη κοινωνική καμπάνια για την ανάπτυξη της βιβλιοφιλίας στις απομακρυσμένες περιοχές της χώρας θα λάβει χώρα στην Τεχνόπολη στο Γκάζι στα πλαίσια της Χριστουγεννιάτικης Γιορτής Βιβλίου (16-18 Δεκεμβρίου). Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών Βιβλιοπωλών, σε συνεργασία με το Δήμο Αθηναίων και την Ένωση Ελλήνων Βιβλιοθηκονόμων μάς προτρέπουν να δωρίσουμε ένα βιβλίο για να σώσουμε μία βιβλιοθήκη.

Έτσι, λοιπόν, οι επισκέπτες της Χριστουγεννιάτικης Γιορτής Βιβλίου θα έχουν την ευκαιρία να φέρουν μαζί τους στην έκθεση βιβλία που διάβασαν, τα οποία θα ζωντανέψουν και θα εμπλουτίσουν την βιβλιοθήκη της ακριτικής Κάσου, ύστερα από την επιτυχημένη προσπάθεια εμπλουτισμού των βιβλιοθηκών Λέρου και Λειψών. Τα βιβλία μπορούν να παραδίδονται στην έκθεση ή να αποστέλλονται στην Πανελλήνια Ομοσπονδία Εκδοτών Βιβλιοπωλών (Θεμιστοκλέους 73, 106 83 Αθήνα, τηλ. 210 33 00 924).

Είσοδος ελεύθερη. Ημέρες και ώρες λειτουργίας: Παρασκευή 16 Δεκεμβρίου 17.00 – 22.00 μ.μ., Σάββατο 17 και Κυριακή 18 Δεκεμβρίου 11.00 π.μ. ‐ 22.00 μ.μ.

Πηγή: newsroom - ΔΟΛ

Δωρεάν διάθεση αντιτύπων εκδόσεων Εθνικού Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών

Το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών ενημερώνει τους ενδιαφερόμενους φορείς, φοιτητές, εκπαιδευτικούς και ερευνητές ότι, κατά τους μήνες Οκτώβριο και Νοέμβριο,, θα διαθέτει δωρεάν αντίτυπα των εκδόσεών του, κάθε Τρίτη και Πέμπτη από 10.00 έως 13.00, στην οδό Χαλκηδόνος 52 - Αμπελόκηποι.

Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Αναπτύσσοντας τις δεξιότητες στο διάβασμα

Διημερίδα για εκπαιδευτικούς και βιβλιοθηκονόμους, με θέμα "Αναπτύσσοντας τις δεξιότητες στο διάβασμα" διοργανώνουν η Βιβλιοθήκη του Ιδρύματος Ευγενίδου και η βιβλιοθήκη του Goethe Institut Athen, την Παρασκευή 18 Νοεμβρίου και Σάββατο 19 Νοεμβρίου 2011, στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Ευγενίδου.

Περισσότερες πληροφορίες εδώ.

Πανελλήνια έρευνα Αναγνωστικής Συμπεριφοράς του ΕΚΕΒΙ

Δουλεύουμε περισσότερο και διαβάζουμε λιγότερο, όμως ευτυχώς ο σκληρός πυρήνας των συστηματικών αναγνωστών που διαβάζουν περισσότερα από 10 βιβλία τον χρόνο παραμένει σταθερός. Η ελληνική και η ξένη λογοτεχνία πρωταγωνιστούν στις αναγνωστικές επιλογές, με τις γυναίκες να είναι οι πιο συστηματικές αναγνώστριες. Ορατά τα πρώτα αποτελέσματα της οικονομικής κρίσης: αν και το βιβλίο αντιστέκεται, αυξάνονται οι αναγνώστες που δανείζονται βιβλία από φίλους ή από βιβλιοθήκες. Η Λένα Μαντά και η Βικτόρια Χίσλοπ εισβάλλουν στην πρώτη εξάδα των πιο επιδραστικών συγγραφέων μαζί με τον Καζαντζάκη και τον Ντοστογέφσκι.

Αυτά είναι μερικά από τα αποτελέσματα της Γ΄ Πανελλήνιας Έρευνας Αναγνωστικής Συμπεριφοράς και Πολιτιστικών Πρακτικών που διενήργησε η Metron Analysis για λογαριασμό του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, την οποία παρουσίασαν τη Δευτέρα ο πρόεδρος του ΕΚΕΒΙ Τάκης Θεοδωρόπουλος, η διευθύντρια του ΕΚΕΒΙ Κατρίν Βελισσάρη, ο διευθύνων σύμβουλος της Metron Analysis Στράτος Φαναράς και ο Σωκράτης Καμπουρόπουλος, ειδικός σύμβουλος του ΕΚΕΒΙ, υπεύθυνος για την παρακολούθηση της έρευνας.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε δείγμα 1.502 ατόμων άνω των 15 ετών σε όλη τη χώρα, από τα μέσα Νοεμβρίου ως τα μέσα Δεκεμβρίου του 2010. Δίνει αποτελέσματα σε γενικές γραμμές θετικά για την άνοδο της αναγνωσιμότητας, ενώ αποτυπώνει και τους πρώτους τριγμούς στην οικονομία του βιβλίου λόγω της κρίσης.

Σε ό,τι αφορά τα ποσοστά αναγνωσιμότητας, σταθερό παραμένει και στις τρεις έρευνες αναγνωσιμότητας του ΕΚΕΒΙ (οι προηγούμενες έγιναν το 1999 και το 2004) το ποσοστό των αναγνωστών που διαβάζουν περισσότερα από δέκα βιβλία τον χρόνο. Σε 780.000 αναγνώστες (έναντι 700.000 το 1999), μεταφράζεται το ποσοστό 8,1% . Επόμενη καλή είδηση η αύξηση του ποσοστού των «ασθενέστερων» αναγνωστών, εκείνων δηλαδή που διαβάζουν από 1-9 βιβλία τον χρόνο, που φτάνει στην παρούσα έρευνα το 34,2% του πληθυσμού (έναντι 25,4% το 2004 και 29,3% το 1999).

Τι είναι εκείνο που αποτρέπει από την ανάγνωση βιβλίων; Η αύξηση του χρόνου εργασίας, που έφτασε το 2010 τις 45,4 ώρες την εβδομάδα.

Όπως και στις προηγούμενες έρευνες, προκύπτει ότι οι γυναίκες είναι εκείνες που διαβάζουν περισσότερο με ποσοστά που αυξάνονται καθώς προχωρούμε από τους συστηματικούς στους ολοένα και ασθενέστερους αναγνώστες.

Στο σύνολό τους οι αναγνώστες διαβάζουν περισσότερο ελληνική και ξένη λογοτεχνία, και ακολουθούν η ιστορία, η ψυχολογία και η θρησκεία. Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτικό βιβλίο και κοινωνικές επιστήμες ελκύουν περισσότερους άνδρες από γυναίκες αναγνώστες.

Οσο για τους συγγραφείς που τους επηρεάζουν περισσότερο, τον Νίκο Καζαντζάκη δηλώνουν στο σύνολό τους ως πιο επιδραστικό συγγραφέα οι αναγνώστες. Ο Ντοστογέφκσι, ο Καβάφης, ο Λουντέμης, κλασικοί συγγραφείς και νεανικά αναγνώσματα, στις πρώτες προτιμήσεις ανενεώνονται με την παρουσία της Λένας Μαντά και της Βικτόριας Χίσλοπ.

Οι εφημερίδες είναι και σε αυτήν την έρευνα τα αναγνώσματα που συγκεντρώνουν τις περισσότερες προτιμήσεις (28%), με πρώτο στις προτιμήσεις τους από τα κυριακάτικα φύλλα το «Βήμα της Κυριακής». Το βιβλίο ακολουθεί σε απόσταση αναπνοής έχοντας κερδίσει έδαφος (27%). Στην τρίτη θέση βρίσκονται τα περιοδικά, με τα γυναικεία να έρχονται πρώτα στις προτιμήσεις.

Βιβλίο και τηλεόραση έχουν αντίστροφη σχέση, σε ευθεία σχέση βρίσκεται όμως το βιβλίο με άλλες πολιτιστικές δραστηριότητες, όπως ο κινηματογράφος, το θέατρο, οι συναυλίες, τα ταξίδια.

Διαβάστε περισσότερα στο Βήμα (05.04.2011).

Ψηφιακή Βιβλιοθήκη με υλικό και μελέτες για την εκπαίδευση και τη διά βίου μάθηση

Το εκπαιδευτικό υλικό και οι μελέτες που έχουν παραχθεί στο πλαίσιο του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Αρχική Επαγγελματική Κατάρτιση" (ΕΠΕΑΕΚ Ι και ΙΙ) βρίσκονται πλέον συγκεντρωμένα σε μια Ψηφιακή Βιβλιοθήκη. Με μία απλή αναζήτηση στον δικτυακό τόπο http://repository.edulll.gr κάθε χρήστης μπορεί πλέον να βρει χρήσιμο εκπαιδευτικό υλικό, να διαβάσει μελέτες και εκθέσεις, να ξεφυλλίσει βιβλία και εγχειρίδια, να δει σχετικά βίντεο και παρουσιάσεις από ημερίδες και συνέδρια.

Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη, η οποία υλοποιήθηκε από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), προσφέρει εύκολη πλοήγηση και απλή και σύνθετη αναζήτηση, ενώ ήδη από την αρχική σελίδα ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να δει συγκεντρωμένα όλα τα θέματα του τομέα της εκπαίδευσης και της δια βίου μάθησης για τα οποία έγιναν κρίσιμες παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια του Β' και Γ' ΚΠΣ.

Ο δικτυακός τόπος συγκεντρώνει, με τρόπο φιλικό προς τον χρήστη, πλούσιο περιεχόμενο για τη διαπολιτισμική εκπαίδευση, την προσχολική αγωγή, τη δια βίου μάθηση, την ειδική αγωγή και για ένα ευρύ σύνολο συναφών θεμάτων. Δίνεται έτσι, για πρώτη φορά, η δυνατότητα για την ευρύτερη πρακτική αξιοποίηση και προβολή του υλικού αυτού σε μαθητές, εκπαιδευτικούς, επιστήμονες, ερευνητές, αλλά και σε όλους τους πολίτες.

Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη περιέχει ήδη σημαντικό υλικό που έχει παραχθεί από τις δράσεις των ΕΠΕΑΕΚ Ι και ΙΙ, ενώ εμπλουτίζεται καθημερινά με νέο περιεχόμενο και βελτιώνεται ως προς τη λειτουργικότητά της. Παράλληλα, η βιβλιοθήκη θα συνεχίζει να εμπλουτίζεται με το υλικό που παράγεται και κατά τη διάρκεια του νέου Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Διά Βίου Μάθηση" (ΕΣΠΑ 2007-2013).

Συγκεκριμένα, η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη παρέχει τη δυνατότητα απλής και σύνθετης αναζήτησης στα πεδία των εγγραφών, καθώς και δυνατότητα πλοήγησης στα επιμέρους πεδία: Συγγραφέας/Δημιουργός, Φορέας Υλοποίησης, Επιστημονικός Υπεύθυνος, Θέματα, Λέξεις-Κλειδιά, Τύπος Περιεχομένου, Ημερομηνία, Τίτλος. Η Ψηφιακή Βιβλιοθήκη περιλαμβάνει διάφορους τύπους περιεχομένου, όπως: Εκπαιδευτικό υλικό, Μελέτες & Εκθέσεις, Βιβλία, Υλικό από Συνέδρια & Ημερίδες, Βίντεο, Αρθρα, Διδακτορικές Διατριβές, Εγχειρίδια & Φυλλάδια, Λεξικά, κ.λπ.

Το έργο της Ψηφιακής Βιβλιοθήκης υλοποιήθηκε από το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), μέσω του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση" με συγχρηματοδότηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ευρωπαϊκό Κοινωνικό Ταμείο) και από εθνικούς πόρους, με τη χρήση του Ανοικτού Λογισμικού DSpace.

Ειδικότερα, το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (www.ekt.gr ) ανέλαβε και υλοποίησε το έργο της οργάνωσης, τεκμηρίωσης και διάθεσης ψηφιακού υλικού της Ειδικής Yπηρεσίας Διαχείρισης του Επιχειρησιακού Προγράμματος "Εκπαίδευση και Δια Βίου Μάθηση" (www.edulll.gr ). Το συγκεκριμένο περιεχόμενο παρέχεται σε περιβάλλον ψηφιακής βιβλιοθήκης, ενώ παράλληλα εξασφαλίζεται η συμβατότητα με διεθνή πρότυπα τεκμηρίωσης, διάθεσης, διαλειτουργικότητας και μακροχρόνιας διατήρησης.

Ανοιχτή συζήτηση για το ψηφιακό βιβλίο

Εκδότες, συγγραφείς, βιβλιοπώλες και άνθρωποι του βιβλίου συναντιούνται στο Floral (Τρίτη, 29 Μαρτίου 2011, ώρα 19.00) για να εκφράσουν τις απόψεις και τον προβληματισμό τους γύρω από την αλλαγή του τοπίου στην παραγωγή και τη διάδοση των κειμένων που φέρνει το ψηφιακό βιβλίο.

Θα μιλήσουν οι: Αργύρης Καστανιώτης (εκδότης), Νίκος Πασχαλάκης (διευθύνων σύμβουλος - Q &R Α.Ε, myebooks.gr), Θοδωρής Βασιλόπουλος (διευθύνων σύμβουλος - βιβλιοπωλείο Ευριπίδης), Νίκος Βλαντής (συγγραφέας & εκδότης - εκδόσεις Μαγικό Κουτί), Μιχάλης Καλαμαράς (συντάκτης του blog Ηλεκτρονικός Αναγνώστης), Νίκος Χατζόπουλος (εκδότης ). Τη συζήτηση θα συντονίσει ο Σωκράτης Καμπουρόπουλος (Ειδικός Σύμβουλος του Ε.ΚΕ.ΒΙ.).

Ενημέρωση και Εκπαίδευση Προσβάσιμη σε όλους: Το παράδειγμα των ακουστικών βιβλίων.

Το Ίδρυμα Ευγενίδου και η ΠΟΕΣΥ σας προσκαλούν στη εκδήλωση: "Ενημέρωση και Εκπαίδευση Προσβάσιμη σε όλους:Το παράδειγμα των ακουστικών βιβλίων"την Τρίτη 15 Μαρτίου 2011 και ώρα 19:00- 21:00 στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Ευγενίδου.

Πρόγραμμα Εκδήλωσης

Μέρος Α- Η ενημέρωση
Ομιλητές:
- Σταμάτης Νικολόπουλος, Δημοσιογράφος, Πρόεδρος ΠΟΕΣΥ- «Η επιμόρφωση των δημοσιογράφων στα Νέα Μέσα».
- Αθηνά Χατζούλη, Επίκουρη Καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ομαδική Αναλύτρια- «Δημοσιογραφικό Εργαστήρι: Ψηφιακή εποχή και πρόσβαση στα ΜΜΕ από το σύνολο των πολιτών».
- Γιώργος Κουρουπέτρογλου, Αναπληρωτής Καθηγητής τμήματος Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών Υπεύθυνος Μονάδας Προσβασιμότητας Φοιτητών με Αναπηρία- «Προσβασιμότητα στα ψηφιακά ακουστικά βιβλία».
- Πελαγία Ι. Παπανικολάου, Δικηγόρος, Υποψήφια Διδάκτωρ Εγκληματολογίας Νομικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών. Πάρεδρος Μέλος της Επιτροπής Προσβασιμότητας του Πανεπιστημίου Αθηνών ως εκπρόσωπος των Φοιτητών/τριών με Προβλήματα Όρασης- «Σχεδιάζοντας ένα Ψηφιακό Βιβλίο για Όλους τους Αναγνώστες: Νομοθετικό Πλαίσιο - Προβληματισμοί και Προοπτικές»
-Ηλίας Θανάσης, Πρόεδρος Συλλόγου Τεχνολογικής Ανάπτυξης Τυφλών- «Η χρήση των νέων τεχνολογιών από τα ΑμεΑ».
- Νατάσα Μποζίνη, Δημοσιογράφος, Μέλος του Δ.Σ και της επιτροπής Νέων Τεχνολογιών της ΠΟΕΣΥ – «Η εφαρμογή ΄΄καλών πρακτικών΄΄ προσβασιμότητας στην ενημέρωση και την ψυχαγωγία. Το παράδειγμα στο σχεδιασμό και τις δημόσιες παρουσιάσεις του ακουστικού βιβλίου «Ο Δρόμος του Φεγγαριού».

Μέρος Β!...το καλλιτεχνικό!
Οπτικοακουστική παρουσίαση, ανάγνωση αποσπασμάτων του Audiobook: «Ο Δρόμος του Φεγγαριού» παραγωγής Studio Amid, σε πρωτότυπη μουσική Μιχάλη Αβραμίδη και σχόλια των συντελεστών. Ο συγγραφέας και αφηγητής της ακουστικής έκδοσης Όμηρος Αβραμίδης περιγράφει την εμπειρία του. Για την έκδοση θα μιλήσει ο σκηνοθέτης Γιώργος Κορδέλλας που έγραψε τους στίχους στο ομότιτλο τραγούδι και το ερμήνευσε η Φωτεινή Δάρρα. Αποσπάσματα του βιβλίου θα διαβάσει ο ηθοποιός Κρατερός Κατσούλης.

Τη βραδιά θα συντονίσει η δημοσιογράφος, μέλος του Δ.Σ της ΠΟΕΣΥ και Concept maker του ακουστικού βιβλίου Νατάσα Μποζίνη.

Το Best seller «Ο Δρόμος του Φεγγαριού» σε ηχητική μορφή κυκλοφορεί σε διπλή κασετίνα με πολλά έξτρα και οι έξι ώρες αφήγησης. Eίναι σε μορφή mp3, για την εύκολη μεταφορά του σε όλα τα gadget. Το τραγούδι και τα extra είναι σε μορφή Audio, ενώ στις ιστοσελίδες του συγγραφέα www.omirosavramidis.gr, www.eugenfound.edu-gr και www.studioamid.gr υπάρχουν αναλυτικές πληροφορίες και Link με οπτικά και ηχητικά αποσπάσματα από το Audio Book.

Η βραδιά θα ολοκληρωθεί με συζήτηση στο πλαίσιο καθιέρωσης -σχετικών με την τυποποίηση –φόρουμ, ανοικτών και στους μη ειδικούς.

Η είσοδος είναι ελεύθερη, απαραίτητη είναι η δήλωση συμμετοχής στα τηλέφωνα 210 9469631 και 632. Το Ίδρυμα Ευγενίδου είναι προσβάσιμο σε ΑμεΑ, όπως και όλες οι ενημερωτικές πληροφορίες της εκδήλωσης. Το ενημερωτικό υλικό θα υπάρχει σε έντυπη, σε ηχητική μορφή και γραφή Braille και θα είναι διαθέσιμο μία ώρα πριν την έναρξη της εκδήλωσης. Έχει προβλεφθεί διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα. Όλες οι ηχητικές πληροφορίες του ακουστικού βιβλίου είναι διαθέσιμες και στον πολυμορφικό κόμβο www.blind.gr. Το ενημερωτικό υλικό για την εκδήλωση μπορείτε να το ακούσετε στην φωνητική πύλη του κόμβου στο τηλέφωνο: 210 5226600.

Η νέα "Αναγέννηση" της Ευρώπης θα είναι ψηφιακή

Σε μια "Νέα Αναγέννηση" καλεί η Επιτροπή Σοφών για την ψηφιοποίηση της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην ομώνυμη έκθεση που έδωσε πρόσφατα στη δημοσιότητα. Η έκθεση, η οποία παραδόθηκε στην αρμόδια για το ψηφιακό θεματολόγιο Αντιπρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Neelie Kroes, και στην Επίτροπο αρμόδια για την εκπαίδευση και τον πολιτισμό Ανδρούλλα Βασιλείου, υποστηρίζει, μεταξύ άλλων, την ενίσχυση της Europeana, της ψηφιακής βιβλιοθήκης για τον ευρωπαϊκό πολιτισμό, η οποία δημοσίευσε λίγες ημέρες αργότερα το στρατηγικό της πλάνο 2011-2015, αποτυπώνοντας τη μελλοντική της κατεύθυνση.

Η έκθεση της Επιτροπής Σοφών, της ομάδας που συνέστησε η Επιτροπή για τη διερεύνηση τρόπων διαδικτυακής διάθεσης της πολιτιστικής κληρονομιάς της Ευρώπης, προτρέπει τα κράτη μέλη να εντείνουν τις προσπάθειές τους για την ανάρτηση στο διαδίκτυο των συλλογών που διατηρούν σε όλες τις βιβλιοθήκες, τα αρχεία και τα μουσεία τους. Σύμφωνα με την έκθεση, τα κράτη μέλη πρέπει να αυξήσουν σημαντικά τη χρηματοδότηση για την ψηφιοποίηση, προκειμένου να δημιουργήσουν θέσεις εργασίας και ανάπτυξη στο μέλλον. Στην έκθεση επισημαίνονται, επίσης, τα οφέλη που συνεπάγεται η διευκόλυνση της πρόσβασης στον πολιτιστικό πλούτο και στη γνώση που διαθέτει η Ευρώπη. Υπογραμμίζονται επίσης τα δυνητικά οικονομικά οφέλη από την ψηφιοποίηση, και μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, για την ανάπτυξη καινοτόμων υπηρεσιών σε πεδία όπως ο τουρισμός, η έρευνα και η εκπαίδευση.

Παράλληλα, η έκθεση υποστηρίζει την ενίσχυση της ψηφιακής βιβλιοθήκης Europeana, ως κεντρικό σημείο αναφοράς για την διαδικτυακή πρόσβαση στην πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίσουν ότι παντός είδους υλικό που έχει ψηφιοποιηθεί με δημόσια χρηματοδότηση θα είναι διαθέσιμο και ότι όλα τα αριστουργήματα που διαθέτει το δημόσιο θα έχουν γίνει προσβάσιμα μέσω της Europeana μέχρι το 2016. Επίσης, τα πολιτιστικά ιδρύματα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τα κράτη μέλη θα πρέπει να συμμετέχουν δραστήρια στην Europeana και να την προωθούν.

Τέλος, η έκθεση προτείνει λύσεις για την διάθεση στο διαδίκτυο έργων που καλύπτονται από δικαιώματα δημιουργού, αλλά δεν διανέμονται πλέον σε εμπορικό επίπεδο. Εναπόκειται κυρίως στους κατόχους των δικαιωμάτων η ψηφιοποίηση και η εκμετάλλευση των έργων αυτών. Ωστόσο, εάν οι κάτοχοι δικαιωμάτων δεν το κάνουν, τα πολιτιστικά ιδρύματα πρέπει να έχουν τα χρονικά περιθώρια για την ψηφιοποίηση και τη δημοσιοποίηση του υλικού, για την οποία θα πρέπει να αμείβονται οι κάτοχοι των δικαιωμάτων. Όσο για τα "ορφανά" έργα, τα έργα δηλαδή των οποίων οι κάτοχοι δικαιωμάτων δεν είναι δυνατόν να προσδιοριστούν, η έκθεση υποστηρίζει πως οι κανόνες της ΕΕ θα πρέπει να εγκριθούν το συντομότερο δυνατό, ενώ προσδιορίζει και οκτώ βασικές προϋποθέσεις για τυχόν λύση του προβλήματος.

Οι συστάσεις της Επιτροπής Σοφών θα τροφοδοτήσουν την ευρύτερη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο πλαίσιο του ψηφιακού θεματολογίου για την Ευρώπη, με στόχο να βοηθήσουν τα πολιτιστικά ιδρύματα να πραγματοποιήσουν τη μετάβαση προς την ψηφιακή εποχή και να αναζητηθούν νέα και αποτελεσματικά επιχειρηματικά μοντέλα που επιταχύνουν την ψηφιοποίηση, επιτρέποντας ταυτόχρονα δίκαιη αμοιβή των κατόχων των δικαιωμάτων, όπου χρειάζεται. Επιπλέον, οι συστάσεις θα είναι χρήσιμες κατά την κατάρτιση σχεδίου από την Επιτροπή, μέχρι το 2012, για βιώσιμο μοντέλο χρηματοδότησης της Europeana.

Η Επιτροπή Σοφών απαρτίζεται από τον Maurice Levy (Πρόεδρο και Διευθύνοντα Σύμβουλο της εταιρείας διαφήμισης και επικοινωνίας Publicis), την Elisabeth Niggemann (Γενική Διευθύντρια της εθνικής βιβλιοθήκης της Γερμανίας και πρόεδρο του Ιδρύματος Europeana) και τον Jacques De Decker (συγγραφέα και Μόνιμο Γραμματέα της Βασιλικής Ακαδημίας του Βελγίου για τη γαλλική γλώσσα και λογοτεχνία).

Η Europeana εγκαινιάστηκε το 2008 με στόχο να συγκεντρώσει και να διαθέσει στο κοινό, μέσω μια δικτυακής πύλης, ένα όσο το δυνατόν ευρύτερο κομμάτι της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς. Σήμερα διαθέτει περισσότερα από 15 εκατομμύρια ψηφιοποιημένα βιβλία, χάρτες, χειρόγραφα, εφημερίδες, φωτογραφίες, πίνακες ζωγραφικής, αποσπάσματα από κινηματογραφικές ταινίες, μουσικά έργα και ηχητικές εγγραφές, προερχόμενα από περίπου 1.500 πολιτιστικά ιδρύματα ανά την Ευρώπη.

Έχοντας να επιδείξει μια πολύ επιτυχημένη πορεία όσον αφορά τη συγκέντρωση του πολύτιμου αυτού υλικού, η Europeana φιλοδοξεί, σύμφωνα με το στρατηγικό της πλάνο 2011-2015, να δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα σε τέσσερις τομείς: 1. να συγκεντρώσει περισσότερο υλικό, δημιουργώντας μια έμπιστη, ανοιχτή πηγή της ευρωπαϊκής πολιτιστικής κληρονομιάς, 2. να διευκολύνει τη μεταφορά γνώσης και καινοτομίας στον τομέα της πολιτιστικής κληρονομιάς, 3. να διανείμει αυτή την κληρονομιά στους χρήστες, όπου κι αν βρίσκονται και οποιαδήποτε στιγμή τη χρειάζονται και, 4. να εμπλέξει τους χρήστες, με νέους συμμετοχικούς τρόπους (περιεχόμενο που παράγεται από χρήστες, web2.0 εφαρμογές κ.ά), στην πολιτιστική τους κληρονομιά.

Σημειώνεται ότι εκτενές αφιέρωμα στη Europeana υπάρχει στο τ. 80 του περιοδικού "Καινοτομία, Έρευνα και Τεχνολογία" (http://www.ekt.gr/kainotomia) του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης. Οπως σημειώνεται σχετικά, η Ελλάδα αντιπροσωπεύεται μέσω συλλογών που αντιστοιχούν στο 1,4% του συνολικού περιεχομένου της βιβλιοθήκης, ποσοστό που μπορεί να αυξηθεί κατακόρυφα μέσα στα επόμενα χρόνια. Στο ίδιο τεύχος φιλοξενείται συνέντευξη του Jonathan Purday, Σύμβουλου Επικοινωνίας της Europeana, ο οποίος μιλάει για τις προκλήσεις, τους στόχους και τα σχέδια της ευρωπαϊκής ψηφιακής βιβλιοθήκης, αλλά και για τη Wikipedia, τη Google, το Public Domain Mark και την προοπτική δημιουργίας εθνικής ψηφιακής βιβλιοθήκης των ΗΠΑ στα πρότυπα της Europeana.

Πρόσκληση για τη δημιουργία Δικτύου Υποστηρικτών της Ελληνικής Wikipedia

Το 2011 συμπληρώνονται 10 χρόνια από την δημιουργία της διαδικτυακής εγκυκλοπαίδειας Wikipedia και 260 χρόνια από την έκδοση της Εγκυκλοπαίδειας - “Encyclopédie” των Ντιντερό και Νταλαμπέρ, της μεγάλης προσπάθειας για την δημιουργία ενός συλλογικού έργου αναφοράς για την διάδοση της γνώσης και των ιδεών του διαφωτισμού. Σήμερα, η Wikipedia, η σύγχρονη ενσάρκωση της Εγκυκλοπαίδειας στην εποχή του Διαδικτύου, του ανοικτού περιεχομένου και των διαδικτυακών συλλογικοτήτων, έχει κάνει εφικτό τον στόχο της πρόσβασης στην γνώση για το σύνολο της ανθρωπότητας ενσαρκώνοντας τον διαρκή στόχο που έθεσε και η πρώτη “Encyclopédie”. Για να γίνει αυτός εφικτός και στην Ελλάδα, χρειάζεται να κινητοποιηθούν οι άνθρωποι των γραμμάτων και των τεχνών, η εκπαιδευτική και ακαδημαϊκή κοινότητα, οι ερασιτέχνες, οι φοιτητές, οι μαθητές, για να εμπλουτίσουν την Wikipedia με περιεχόμενο στα ελληνικά και να την καταστήσουν ουσιαστικό εργαλείο για την εκπαίδευση και την καθημερινή ζωή.

Για την επίτευξη του εμπλουτισμού και της διεύρυνσης της χρήσης της Wikipedia στα ελληνικά, το Εθνικό Δίκτυο Έρευνας και Τεχνολογίας (ΕΔΕΤ) σε συνεργασία με την Εταιρεία Ελεύθερου Λογισμικού / Λογισμικού Ανοικτού Κώδικα (ΕΕΛ/ΛΑΚ) και το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), απευθύνουν πρόσκληση σε προσωπικότητες και φορείς από τον χώρο της Επιστήμης, των Τεχνών και των Γραμμάτων, της Εκπαίδευσης, των Πανεπιστημίων, της Έρευνας, των Μουσείων, των Βιβλιοθηκών, της Αυτοδιοίκησης και άλλων συναφών χώρων, για τη δημιουργία ενός Δικτύου Υποστηρικτών της Ελληνικής Wikipedia.

To Δίκτυο Υποστηρικτών θα επιτελέσει τους παρακάτω στόχους: - Υποστήριξη της πρωτοβουλίας, υιοθετώντας τον στόχο της διεύρυνσης του περιεχομένου υψηλής ποιότητας της Ελληνικής Wikipedia. - Διοργάνωση τοπικών ή/και θεματικών εκδηλώσεων και δράσεων. Σκοπός είναι η κινητοποίηση κοινοτήτων και δικτύων στον χώρο του πολιτισμού, της εκπαίδευσης και της επιστήμης, για την ευαισθητοποίηση τους στην επαύξηση του περιεχομένου της Ελληνικής Wikipedia, αλλά και στον εμπλουτισμό της με περιεχόμενο υψηλής ποιότητας που είναι ήδη διαθέσιμο διαδικτυακά από άλλες ανοικτές πηγές.

Στο πλαίσιο αυτό θα οργανωθούν σεμινάριο/workshop για την χρήση και τον εμπλουτισμό της Wikipedia στα Ελληνικά και την αξιοποίησή της στην εκπαιδευτική διαδικασία. Στο δίκτυο υποστηρικτών της Ελληνικής Wikipedia θα υπάρχει και ο θεσμός του Πρεσβευτή της δράσης, προσωπικότητες με κύρος στον χώρο δραστηριοποίησης τους και με δυνατότητα κινητοποίησης μεγάλου αριθμού ενεργών υποστηρικτών και ευρείας δημοσιοποίησης της πρωτοβουλίας.

Το ΕΔΕΤ και η ΕΕΛ/ΛΑΚ θα διαθέσουν στο Δίκτυο Υποστηρικτών της ελληνικής Wikipedia το απαραίτητο υλικό δημοσιότητας, εκπαιδευτικό ηλεκτρονικό και έντυπο υλικό που απαιτείται, ενώ θα παράσχει τον διαδικτυακό τόπο και τα απαραίτητα εργαλεία για την προβολή και την υποστήριξη της πρωτοβουλίας, αλλά και των αντίστοιχων ατομικών και συλλογικών δραστηριοτήτων. Οσοι επιθυμούν να συμμετάσχουν στο Δίκτυο Υποστηρικτών της ελληνικής Wikipedia, καθώς και οι φορείς που επιθυμούν να οργανώσουν σεμινάριο/workshop για την χρήση και τον εμπλουτισμό της Wikipedia στα Ελληνικά, μπορούν να το δηλώσουν στη διεύθυνση mywikipedia.gr στην ενότητα "Συμμετέχω".

«Η γενιά του Google στις βιβλιοθήκες»

Η «αλλαγή παραδείγματος» όσον αφορά την εθνική πολιτική για τις βιβλιοθήκες και τα αρχεία αποτελεί το πρωταρχικό μέλημα της υπουργού Παιδείας, Διά βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, κ. Αννας Διαμαντοπούλου.

Στόχος της υπουργού, η ανάπτυξη της παιδείας και η διαχείριση και προβολή του πολιτισμού μας, η οποία είναι συνυφασμένη με ένα νέο άνοιγμα στον κόσμο με τις νέες τεχνολογίες, το πέρασμα, δηλαδή, της παιδείας στην ψηφιακή εποχή και η εισαγωγή νέων γνωσιακών εργαλείων στην εκπαίδευση. Οπως προέκυψε από τη «Συνδιάσκεψη για τη διαμόρφωση εθνικής πολιτικής για τα Αρχεία και τις Βιβλιοθήκες» που πραγματοποιήθηκε στο Ζάππειο υπό την αιγίδα του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Κάρολου Παπούλια και με τη συμμετοχή εμπειρογνωμόνων, το διήμερο 27 - 28 Ιανουαρίου, στόχος του υπουργείου είναι η κοινή δράση αρχείων, βιβλιοθηκών και μουσείων, η οποία θα επιτευχθεί μέσω της σύνδεσης των βιβλιοθηκών σε ένα ενιαίο εθνικό δίκτυο και της προώθησης μιας πολιτικής «ανοιχτών αρχείων», προσβάσιμων σε όλους.

Στο πλαίσιο αυτό θα συγκροτηθεί ένας «Εθνικός Ενιαίος Συλλογικός Κατάλογος», ο οποίος θα υποστηρίζεται από μια προηγμένη «έξυπνη μηχανή αναζήτησης» τύπου Google ή Yahoο. Η σύνδεση του σχολείου με αυτό το «άυλο δίκτυο γνώσης», το πέρασμα, δηλαδή, στην ψηφιακή εποχή, αποτελεί κομβικό στόχο για την «αλλαγή παραδείγματος» και στον τομέα της εκπαίδευσης. Απώτερο στόχο αποτελεί η σύνδεση των ελληνικών βιβλιοθηκών και αρχείων με τις βάσεις δεδομένων της Ευρωπαϊκής Ενωσης, όπως η ψηφιακή βιβλιοθήκη Europeana. Με αφορμή τη συνδιάσκεψη, η υπουργός κ. Διαμαντοπούλου απάντησε σε ερωτήματα της «Κ» που αφορούν τους βασικούς άξονες της πολιτικής του υπουργείου Παιδείας για τις Βιβλιοθήκες και τα Αρχεία.

Αναβάθμιση της Εθνικής Βιβλιοθήκης

– Πιστεύετε ότι σε μια εποχή τέτοιας κρίσης υπάρχουν περιθώρια για πολιτικές Βιβλιοθηκών και Αρχείων;

– Δεδομένου ότι η τεράστια και σύνθετη κρίση που διανύουμε δεν είναι μόνον οικονομική, αλλά κοινωνική και πολιτική και κρίση αξιών, δεν μπορούμε να φανταστούμε τη λύση της με υλιστικό μόνο ή δημοσιονομικό τρόπο, αλλά και με την επένδυση, κυρίως, στην καλλιέργεια του πνεύματος. Ο ρόλος που μπορούν να διαδραματίσουν σε αυτόν τον τομέα οι Βιβλιοθήκες και τα Αρχεία με τον αμύθητο βιβλιακό και αρχειακό πλούτο του έθνους μας είναι καθοριστικής σημασίας.

– Πώς θα στρέψετε τη γενιά του Google και των κοινωνικών δικτύων στην αναζήτηση μέσα από τις Βιβλιοθήκες; Πώς θα μετατρέψετε δηλαδή το ευκαιριακό κυνήγι της εφήμερης πληροφορίας σε εργαλείο γνώσης;

– Η κουλτούρα αυτής της γενιάς είναι ο καταλύτης της αλλαγής που επιδιώκουμε για τις Βιβλιοθήκες μας. Επιδίωξη είναι να συνδέσουμε τις Βιβλιοθήκες με την εκπαίδευση και με το κίνημα ανοιχτής πρόσβασης (open access). Η δημιουργία Ενιαίου Εθνικού Καταλόγου και μιας έξυπνης μηχανής αναζήτησης είναι μια γερή ώθηση για ένα γνωσιακό εργαλείο. Επειτα, το να κάνουμε τις Βιβλιοθήκες ελκυστικές, αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογίες δικτύου και τις πρακτικές αναζήτησης στην πληροφορία.

Νέος ρόλος

– Ποιος θα είναι ο νέος ρόλος της Εθνικής Βιβλιοθήκης, εντός του σχεδιαζόμενου Ενιαίου Εθνικού Δικτύου Ελληνικών Βιβλιοθηκών;

– Ο ρόλος της Εθνικής Βιβλιοθήκης προβλέπεται, αυτονόητα, να είναι κομβικός. Θα αποτελέσει την καρδιά και τον παλμοδότη του ελληνικού Συστήματος Βιβλιοθηκών. Εχει καθοδηγητικό ρόλο στην κοινωνία της πληροφορίας. Η αναδημιουργία της Εθνικής Βιβλιοθήκης είναι και το κρίσιμο στοίχημα που πρέπει οπωσδήποτε να κερδηθεί. Για τον λόγο αυτόν θα προχωρήσουμε σε συγκεκριμένες δράσεις αναβάθμισής της. Κύρια αποστολή της έχει τη συλλογή, τη συντήρηση και τη διαθεσιμότητα της ελληνικής πνευματικής δημιουργίας, των δημοσιευμένων τεκμηρίων. Είναι ο θησαυροφύλακας μιας μοναδικής πνευματικής κληρονομιάς. Ανασυγκροτείται κτιριακά με την προβλεπόμενη μεταφορά μεγάλου μέρους των υπηρεσιών της στο Δέλτα του Φαλήρου (Κτίριο Εθνικής Βιβλιοθήκης, τη μεγάλη αυτή προσφορά του Ιδρύματος Στ. Νιάρχου). Αναγεννάται το ιστορικό κτίριο των Βαλλιάνων στην Πανεπιστημίου (έργο Χάνσεν, επίβλεψη Τσίλλερ). Αποκτά νέο οργανόγραμμα για τις διευρυμένες λειτουργίες της. Καθορίζει τα βιβλιοθηκονομικά πρότυπα και θα έχει την ευθύνη συγκρότησης του Ενιαίου Εθνικού Καταλόγου. Η Εθνική Βιβλιοθήκη είναι ο βασικός συντελεστής της ψηφιακής υποδομής και της συσσώρευσης ψηφιακού περιεχομένου, και διαθέτης ψηφιακού περιεχομένου στις μεγάλες δικτυακές πύλες. Συνδέεται με τις Εθνικές Βιβλιοθήκες του κόσμου με στόχο την προβολή του ελληνικού πνευματικού πλούτου και τον διαπολιτισμικό διάλογο.

– Πόσο εφικτή είναι η ολοκλήρωση των αναγκαίων, αλλά μεγαλεπήβολων στόχων της Συνδιάσκεψης για τα Αρχεία και τις Βιβλιοθήκες στις σημερινές δύσκολες συνθήκες;

– Οι στόχοι της Συνδιάσκεψης δεν είναι τέτοιοι, που να απαιτούν νέες οικονομικές επιβαρύνσεις. Είναι κυρίως πολιτικοί, τέτοιοι δηλαδή που θα επιτρέψουν να έχουμε μια σαφέστερη εικόνα του τι θέλουμε να πετύχουμε. Η συνδιάσκεψη με τους ειδικούς και εμπειρογνώμονες του χώρου είναι ένα πρώτο βήμα, και για να το επιτύχουμε δεν χρειάζονται πολλά χρήματα. Χρειάζονται όραμα, πολιτικές και θέληση. Στόχος είναι μια ολοκληρωμένη πολιτική με συγκροτημένο πρόγραμμα που θα λαμβάνει υπόψη τα σημερινά δεδομένα, αλλά και τις ανάγκες της εποχής. Πιστεύω βαθιά ότι η συνάντηση της «βιβλιοθήκης με το Διαδίκτυο» μπορεί να αλλάξει τα δεδομένα. Μέσα στην κρίση των δημοσιονομικών στόχων και της γκρίζας διάθεσης δικαιούμαστε και οφείλουμε στη νέα γενιά ένα εθνικό, αλλά και συνάμα τοπικό όραμα, που έχει σχέση με το πνεύμα, τον πολιτισμό, την εθνική ταυτότητα και τις πανανθρώπινες αξίες και δημιουργίες.

Κουλτούρα του βιβλίου, σεβασμός της μνήμης

– Πώς μπορεί να καλλιεργηθεί στα σχολεία, αλλά και εν γένει στην κοινωνία, η κουλτούρα της ανάγνωσης και κατ’ επέκταση της σωστής χρήσης της βιβλιοθήκης κι ο σεβασμός της ιστορικής μνήμης (θεμελιώδες για τη δημοκρατία), δηλαδή των αρχείων, μια νοοτροπία ξένη στον Ελληνα;

– Αυτό είναι το μεγάλο ζήτημα και στοίχημα. Σίγουρα είναι μέλημα της Πολιτείας η προσπάθεια για ανάπτυξη και άνθηση της πνευματικής παιδείας του λαού μας, που στις μέρες μας το βλέπουμε ως αναγκαιότητα. Η σχέση μας με το βιβλίο και τη βιβλιοθήκη ως οργανωμένο χώρο και βέβαια με τα σημερινά ψηφιακά εργαλεία πρόσβασης στο κόσμο του βιβλίου και των αρχείων είναι το αποτέλεσμα σύνθετων πολιτικών αλλά και πολιτιστικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών. Οι βιβλιοθήκες, δημόσιες, δημοτικές, σχολικές, ακαδημαϊκές, πρέπει να αποτελέσουν κόμβους ενός εθνικού δικτύου με πρόσβαση όλων σε όλα, ενώ ταυτόχρονα η καθεμία πρέπει να είναι ένας «κοινωνικοποιημένος χώρος γνώσης», πόλος έλξης των πολιτών. Τα τεράστια υπαρκτά οικονομικά προβλήματα, τα οποία γνωρίζω, δεν πρέπει να γίνουν τροχοπέδη ή ταφόπλακα αυτής της προσπάθειας.

Υπάρχουν πνευματικές δυνάμεις, υπάρχουν άνθρωποι με όραμα και θέληση που μπορούν, θέλουν και δημιουργούν. Μπορούν και πρέπει να πολλαπλασιαστούν οι δράσεις που προωθούν την κουλτούρα της ανάγνωσης, στην οποία πρέπει να συνδράμουν οι εκπαιδευτικοί και οι ενώσεις τους, οι άνθρωποι της διανόησης, οι ενώσεις συγγραφέων, η βιομηχανία του βιβλίου, οι δυνάμεις του Διαδικτύου και βέβαια η Τοπική Αυτοδιοίκηση για να ζωντανέψουν οι βιβλιοθήκες και η ζωή γύρω από αυτές. Εμείς θα προσπαθήσουμε να ρίξουμε τα εμπόδια και να ανοίξουμε πόρτες.

Οι νέες τεχνολογίες και η χρήση δικτύων μάς δίνουν την ευκαιρία να προσφέρουμε στην κοινωνία μας νέα γνωσιακά εργαλεία, να καλλιεργήσουμε τη φιλαναγνωσία και την κουλτούρα βιβλίου με συγκεκριμένους τρόπους και δράσεις (αρχίσαμε από φέτος προγράμματα φιλαναγνωσίας), να συνδέσουμε τις Βιβλιοθήκες με την εκπαίδευση, την αναζήτηση πηγών, τη βιβλιογραφία, είναι αυτό που λέμε «αλλαγή παραδείγματος», που θα εφαρμοστεί και στα νέα προγράμματα του λυκείου.

Ο σεβασμός της ιστορικής μνήμης και του πνεύματος του πολιτισμού μας είναι αναπόσπαστο μέρος της διδασκαλίας και μάλιστα της τοπικής ιστορίας. Το ίδιο και της γλώσσας μας. Σκεφτείτε πόσο πιο εύκολη είναι σήμερα αυτή, όταν τα ιστορικά τεκμήρια, λόγω της ψηφιοποίησης, είναι άμεσα προσβάσιμα από την αίθουσα της διδασκαλίας και από οποιοδήποτε μέρος της Ελλάδας. Αυτό απαιτεί, βέβαια, διαφορετικά εκπαιδευμένους δασκάλους και καθηγητές, αλλά τους επιτρέπει και ένα μάθημα με μεγαλύτερη αμεσότητα.

Διαβάστε τη συνέχεια στην Καθημερινή (30.01.2011).

Η ιστορία του ελληνικού βιβλίου στο Ιnternet

Ο κατάλογος μιας βιβλιοθήκης είναι η ταυτότητά της και το διαβατήριό της στον κόσμο της γνώσης. Πριν από λίγες ημέρες τυπώθηκε ο κατάλογος της Βιβλιοθήκης του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης, όπου ανήκει από τον περασμένο Σεπτέμβριο η συλλογή του μελετητή του ελληνικού βιβλίου Κωνσταντίνου Σπ. Στάικου. Με την υποδειγματική φροντίδα του συλλέκτη, αποτυπώνονται στον τόμο με λεπτομερείς βιβλιογραφικές καταγραφές τα αποκτήματα αλλά και το ιδιαίτερο προφίλ της Βιβλιοθήκης. Εκδόσεις της Αναγέννησης, της νεοελληνικής γραμματείας, λειτουργικά και θεολογικά βιβλία, εκδόσεις του Διαφωτισμού, όλα επιλεγμένα βάσει των ιδιαίτερων ενδιαφερόντων του συλλέκτη για την ιστορία και την προσωπογραφία του ελληνικού βιβλίου.

Η πολύτιμη συλλογή αρχέτυπων και παλαίτυπων εκδόσεων, κάποιες από τις οποίες δεν υπάρχουν σε άλλες ελληνικές βιβλιοθήκες, θα είναι σύντομα ανοιχτή στο κοινό. Συναντήσαμε, με αυτή την αφορμή, τον Κωνσταντίνο Στάικο στο γραφείο του, στο νεοκλασικό κτίριο της οδού Αραβαντινού, και μας μίλησε για τη συλλογή του, το ελληνικό βιβλίο αλλά και την τύχη του στις βιβλιοθήκες σήμερα.

«Η ιδιαιτερότητα του καταλόγου», λέει ο κ. Στάικος, «είναι ότι τα αποκτήματα της βιβλιοθήκης δεν είναι ταξινομημένα σε απόλυτη χρονολογική ή αλφαβητική σειρά αλλά σε θεματικές ενότητες, συγκροτώντας έτσι μικρές βιβλιογραφίες. Δίνει μεγάλη έμφαση στην ενασχόληση των Ελλήνων με την τυπογραφία και την έκδοση βιβλίων που προορίζονται για το ελληνικό κοινό της Διασποράς και δηλώνουν το ενδιαφέρον των Ελλήνων σε κοσμικό και θρησκευτικό επίπεδο, δίνοντας παραστατικά μια πλήρη εικόνα της έκφρασης του Γένους από την πτώση του Βυζαντίου ως την Επανάσταση». Η μικρή εισαγωγή, τα ποικίλα ευρετήρια προσώπων, τοπωνυμίων, τυπογραφείων και βιβλιοθηκών, ο σύντομος σχολιασμός των λημμάτων και η ελληνική και ξένη βιβλιογραφία στο τέλος μετατρέπουν τον κατάλογο της Βιβλιοθήκης σε συνοπτικό εγχειρίδιο μελέτης για την ιστορία του ελληνικού βιβλίου από τον 15ο ως τον 19ο αιώνα.

Τι ακολουθεί την έκδοση του καταλόγου, του πρώτου από τα υπεσχημένα βήματα για το άνοιγμα της Βιβλιοθήκης στο κοινό; «Ο κατάλογος θα αναρτηθεί σε ιστοσελίδα που ετοιμάζεται και θα εμπλουτιστεί με υλικό σε πληροφοριακό και βιβλιογραφικό επίπεδο. Θα προστεθούν σχόλια που αφορούν τους κτήτορες, οι προμετωπίδες και όλη η εικονογράφηση των βιβλίων καθώς και πληροφορίες για πρόσωπα και πράγματα που σχετίζονται με την έκδοση και την αναπαραγωγή του βιβλίου εν είδει μικρολήμματος». Μια ηλεκτρονική εγκυκλοπαίδεια για την ιστορία του ελληνικού βιβλίου, με λίγα λόγια. Είμαστε όμως ακόμη στην αρχή, «κάθε βήμα για τη χαρτογράφηση του χώρου που λέγεται ελληνικό βιβλίο μάς αποκαλύπτει τις αδυναμίες μας», υπογραμμίζει με έμφαση ο κ. Στάικος. «Μας λείπουν πολλά. Για τον Μάρκο Μουσούρο, για παράδειγμα, τον μεγαλύτερο φιλόλογο της Αναγέννησης, από τα χέρια του οποίου πέρασαν όλες οι ελληνικές εκδόσεις της εποχής, δεν έχουμε μία μονογραφία. Εχουμε άγνοια όχι μόνο για ελληνικά πράγματα αλλά κατά συνέπεια και για τα ουμανιστικά, διότι οι έλληνες λόγιοι της Αναγέννησης έθρεψαν τον Ερασμο και τους άλλους».

Είναι στο πρόγραμμα, σταδιακά, και η πλήρης ψηφιοποίηση της συλλογής, απαραίτητη στην ψηφιακή εποχή μας, αν και ο Κωνσταντίνος Στάικος είναι παραδοσιακός, δεν πιστεύει στην «κουλτούρα της κονσέρβας», στην «καραμέλα του διαδικτύου». «Το βιβλίο πρέπει να το πιάσεις», υποστηρίζει. Γι’ αυτόν τον λόγο ξεναγεί ομάδες ενδιαφερομένων στη Βιβλιοθήκη (Λεωφ. Αμαλίας 56) κάθε Τετάρτη, κατόπιν συνεννοήσεως (τηλ. 210-3713000). Στο μεταξύ οργανώνεται χώρος αναγνωστηρίου, όπου βιβλιόφιλοι και ερευνητές θα μπορούν να μελετήσουν ελεύθερα τους πολύτιμους θησαυρούς της.

Είναι η βιβλιοθήκη κομμάτι της ζωής του Νεοέλληνα; ρωτήσαμε τον άνθρωπο που οι χώροι φύλαξης και διάθεσης του βιβλίου είναι η ζωή του. Θεωρεί πως το ερώτημα είναι σαν εκείνο «με το αβγό και την κότα». «Η εικόνα στις δημόσιες βιβλιοθήκες είναι τραγική. Δεν είναι η έλλειψη χρημάτων το ζήτημα, αλλά η απουσία ολοκληρωμένου σκεπτικού τόσο για την Εθνική Βιβλιοθήκη όσο και για τις άλλες δημόσιες βιβλιοθήκες, επαρχιακές, σχολικές και πανεπιστημιακές. Δεν υπάρχει πολιτική ή είναι αποσπασματική, με αποτέλεσμα αποσπασματική και ελλιπής να είναι και η δυνατότητα γνώσης που μπορούν να προσφέρουν αυτές οι βιβλιοθήκες. Και βεβαίως διόλου δεν βοηθά και το υφιστάμενο προβληματικό νομοθετικό πλαίσιο, το οποίο πρέπει οπωσδήποτε να αλλάξει».

Πηγή: Το Βήμα (18.01.2011).

Χρυσές δουλειές από τον μετρ της διακοσμητικής λογοτεχνίας

Οι βιβλιοφάγοι δεν θα εκτιμήσουν την μπίζνα που έχει στήσει. Δεν φταίει όμως αυτός. Η ευθύνη βαρύνει αρχιτέκτονες και διακοσμητές εσωτερικών χώρων στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Ο Θάτσερ Γουάιν ασχολείται με τη «δημιουργία συλλογών βιβλίων» και «βιβλιολύσεων διακόσμησης». Τι σημαίνει αυτό; Παράδειγμα: Ενας μάνατζερ από τη Βόρεια Καλιφόρνια ήθελε μια βιβλιοθήκη. Ο κ. Γουάιν λοιπόν του συγκέντρωσε 2.000 βιβλία με χαρτί πολύ καλής ποιότητας, όλα δεμένα με δέρμα χρώματος κρεμ (για να ταιριάζουν αισθητικά με τον υπόλοιπο χώρο). Ο συγκεκριμένος πελάτης είχε θέσει τον εξής περιορισμό: να είναι όλα γραμμένα στα αγγλικά και να αξίζουν να τα διαβάσει. Το πρότζεκτ διήρκεσε έναν χρόνο. Η αμοιβή του Θάτσερ ήταν 80.000 δολάρια.

Ο Στιβ Χέρμαν, κατασκευαστής μοντέρνων επαύλεων, σε μία από τις τελευταίες κατασκευές του έφτιαξε μια βιβλιοθήκη «χωρητικότητας» 4.000 τίτλων. Και προσέλαβε τον Θάτσερ να τη γεμίσει. Μετά πούλησε το σπίτι- μαζί με τα βιβλία- προς 6,4 εκατ. δολάρια. Ο Θάτσερ χρεώνει με το μέτρο... Δηλαδή για κάθε 0,3048 μέτρα που γεμίζει με βιβλία, η ταρίφα του κυμαίνεται από 80 μέχρι και 750 δολάρια. Εξαρτάται από το είδος του χαρτιού, του εξωφύλλου κ.λπ. Οι απαιτητικοί πελάτες περνούν κι από συνέντευξη προκειμένου να κατανοήσει τα γούστα τους σε λογοτεχνία, πολιτική, αθλητικά, ακόμη και στη θρησκεία, και να αγοράσει τα ανάλογα βιβλία.

Πηγή: Τα Νέα (15.01.2011).

Και ψηφιακά βιβλία από την Google

Σάρκα και οστά παίρνει από σήμερα η πώληση ψηφιακών βιβλίων μέσω Google, εντείνοντας τον ανταγωνισμό της δημοφιλούς μηχανής αναζήτησης με τις Amazon.com και Apple Inc., που βρίσκονται ήδη στην συγκεκριμένη αγορά. Παράλληλα, όμως, το νέο εγχείρημα της Google αποτελεί ένα σημαντικό βήμα μπροστά για την εταιρία, καθώς επεκτείνεται στη βιομηχανία του ηλεκτρονικού εμπορίου.

H on-line βιβλιοθήκη -Google eBooks- διαθέτει τρία εκατομμύρια τίτλους, από best seller που πρόσφατα δόθηκαν στην κυκλοφορία, σε διαθέσιμα δωρεάν βιβλία, τα οποία οι χρήστες μπορούν να αποθηκεύσουν σε μια προσωπική βιβλιοθήκη και να τα διαβάσουν στη συνέχεια με τη βοήθεια συγκεκριμένων συσκευών, όπως, με την ταμπλέτα ανάγνωσης Barnes and Noble Nook, καθώς και με την e-reader Sony. Ωστόσο δεν είναι συμβατά με την Kindle.

«Όλη η βιβλιοθήκη σας είναι εκεί, ανά πάσα στιγμή. Με όποια συσκευή επιλέξετε, όλα τα βιβλία σας είναι εκεί», επισήμανε ο Τζέιμς Κρόφορντ, διευθυντικό στέλεχος της Google, ο οποίος συμμετέχει στην ομάδα Google Books.

Στην ηλεκτρονική αγορά βιβλίων κυριαρχεί η Amazon.com, η οποία συνέβαλε στην καθιέρωση του συγκεκριμένου τομέα με τη διάθεση της συσκευής Kindle το 2007. Στην Amazon ανήκει μερίδιο της τάξεως του 70% στην αμερικανική αγορά σύμφωνα με την Forrester Research. Η Apple εντάχθηκε στην ίδια αγορά νωρίτερα φέτος, πουλώντας ηλεκτρονικές εκδοχές βιβλίων, τα οποία μπορούν να διαβαστούν στο ipad.

«Πιστεύουμε ότι αυτή θα είναι η μεγαλύτερη ηλεκτρονική βιβλιοθήκη στον κόσμο», δήλωσε η εκπρόσωπος της Google, η Τζίνι Χόρνουνγκ.

Η μηχανή Google, που φιλοδοξεί να θέσει στο διαδίκτυο όλη τη γνώση του κόσμου, ισχυρίζεται ότι έχει ήδη ψηφιοποιήσει περισσότερα από 15 εκατομμύρια βιβλία σε 400 γλώσσες σε εκατό χώρες.

Πηγή: Τα Νέα (06.12.2010).

Συλλέκτες σπανίων βιβλίων, ενωθείτε... online

Περισπωμένες και δασείες στο πυκνογραμμένο κείμενο, κιτρινισμένες σελίδες με σκοροφαγωμένες άκρες, περίτεχνες εικονογραφήσεις και μια χαρακτηριστική στυφή μυρωδιά. Τα παλιά βιβλία είναι θησαυρός για λόγους που δεν περιορίζονται στο περιεχόμενό τους. Στο πέρασμα των αιώνων βιβλιοφάγοι, μελετητές και φανατικοί συλλέκτες τα αναζητούσαν μετά μανίας, ψάχνοντας σε παλαιοβιβλιοπωλεία, παζάρια και σκονισμένα υπόγεια, αναζητώντας διαμάντια στην πραμάτεια των παλιατζήδων ή ακόμη και στα... σκουπίδια. Εν έτει 2010, ωστόσο, οι λάτρεις των παλιών βιβλίων έχουν στα χέρια τους ένα νέο, πανίσχυρο εργαλείο: το Ιnternet. Αξιοποιώντας το ανεξάντλητο εύρος αλλά και την ταχύτητα της διαδικτυακής αναζήτησης, τα e-παλαιοβιβλιοπωλεία ξεφυτρώνουν σαν μανιτάρια στον ελληνικό κυβερνοχώρο, προσελκύοντας εκατοντάδες φανατικούς αναγνώστες και συλλέκτες.

«Εχουμε δημιουργήσει μία πλατφόρμα όπου χιλιάδες άνθρωποι μπορούν να αναγράφουν τα σπάνια ή εξαντλημένα βιβλία που αναζητούν, χωρίς καμία απολύτως δέσμευση. Στη συνέχεια εμείς αναλαμβάνουμε να τα αναζητήσουμε σε κάθε γωνιά της χώρας, να τα αποκτήσουμε και να τους τα μεταπoυλήσουμε. Με ένα απλό “κλικ” του αναγνώστη ενεργοποιείται ένα γαϊτανάκι αναζήτησης που στο πα ρελθόν θα απαιτούσε μήνες προσωπικής έρευνας, έξοδα, ακόμη και μακρινά ταξίδια» αναφέρει στο «Βήμα» η κυρία Σοφία Μεϊμάρογλου, διευθύντρια της διαδικτυακής πλατφόρμας www. spaniavivlia.gr, η οποία φιλοξενεί περισσότερους από 15.000 σπάνιους τίτλους, στους περισσότερους από τους οποίους έχουν ήδη δημιουργηθεί μακρές λίστες αναμονής. Το μόνο, βέβαια, που λάμπει διά της απουσίας του είναι οι... τιμές, καθώς, όπως εξηγεί η κυρία Μεϊμάρογλου, «οι τιμές δεν αναγράφονται διότι διαμορφώνονται κατά περίπτωση, ανάλογα με τη σπανιότητα, την παλαιότητα, τη ζήτηση και την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το κάθε βιβλίο».

«Κι όμως, η τιμή είναι το πρώτο που οφείλει πάντα να αναγράφεται σε ένα παλαιοβιβλιοπωλείο. Και μάλιστα, πρέπει να διατηρείται χαμηλή!» αντιτείνει η κυρία Μαρία Παναγοπούλου, η οποία διευθύνει το παλαιοβιβλιοπωλείο «Μικρό Μοναστηράκι» και προσπαθεί, όπως δηλώνει, μέσω των παλιών φθηνών βιβλίων να φέρει σε επαφή «τους νέους, τους φοιτητές και όσους στερούνται αγοραστικής δύναμης με τη μαγεία της ανάγνωσης. Στις μέρες μας το σκεπτικό των εκδοτικών οίκων είναι το γρήγορο κέρδος, ακόμα και αν το βιβλίο γίνει... φύλλο και φτερό μέσα σε τρία χρόνια. Τα βιβλία του παρελθόντος, αντιθέτως, είχαν αντοχή στον χρόνο γιατί η εκτύπωση και η βιβλιοδεσία γίνονταν με μεράκι» προσθέτει η ίδια.

Αυτό που λίγοι τολμούν να αποδεχθούν, ωστόσο, είναι πως τη στιγμή που ένα απλό «κλικ» αντικαθιστά την προσωπική έρευνα, δεν περιορίζονται μόνον ο κόπος και τα έξοδα. Εξαφανίζεται ταυτόχρονα ολάκερη η μαγευτική διαδικασία της αναζήτησης ενός θησαυρού. «Το “ταξίδι” ανάμεσα στους ανεξερεύνητους τόμους, η μυρωδιά, το ξεφύλλισμα των εύθραυστων βιβλίων, οι παθιασμένες συζητήσεις των βιβλιοφάγων, η γλυκιά προσμονή κάθε νέας αναζήτησης, όλα κινδυνεύουν να εξαφανιστούν στο όνομα της ταχύτητας και της αποτελεσματικότητας» λέει στο «Βήμα» ο κ. Νίκος Χρυσός, συγγραφέας και ιδιοκτήτης ενός συμβατικού και ενός... διαδικτυακού παλαιοβιβλιοπωλείου. Οταν επισημαίνουμε την αντίφαση, διευκρινίζει ότι στόχος δεν είναι να απορρίψουμε το Ιnternet ως εργαλείο αλλά «να το αξιοποιήσουμε δημιουργικά για να φέρουμε τον κόσμο πίσω στα παλαιοβιβλιοπωλεία». Ετσι, στην ιστοσελίδα του, η οποία τιτλοφορείται www.oldbooks.gr, δεν περιέχονται απλώς βιβλία προς πώληση, αλλά και βιογραφίες συγγραφέων, βιβλιοκριτικές, ακόμη και ένα ιδιότυπο φεστιβάλ ανέκδοτων διηγημάτων, με τη συμμετοχή πολλών ελλήνων συγγραφέων!

Σύμφωνα με τους βιβλιοφάγους, άλλωστε, το παλαιοβιβλιοπωλείο δεν θα εξαφανιστεί τόσο εύκολα στους «αχανείς» δρόμους του Διαδικτύου γιατί έχει κρυφές «δυνάμεις» που ο κυβερνοχώρος δεν μπορεί να συναγωνιστεί. «Σε μεμονωμένες περιπτώσεις αναζήτησης συγκεκριμένων, δυσεύρετων βιβλίων, επέλεξα πράγματι το Ιnternet. Η χρησιμότητά τουόμωςεξαντλείται εκεί! Το πέρασμα ενός απογεύματος “χαμένη” ανάμεσα στα βιβλία ενός αληθινού παλαιοβιβλιοπωλείου είναι μια απολαυστική εμπειρία που ποτέ δεν θα μπορέσει νa γίνει online» σχολιάζει η κυρία Δέσποινα Παναγιωτοπούλου, γεωπόνος και φανατική αναγνώστρια.

Διαβάστε περισσότερα στο Βήμα (15.10.2010).

Διεθνής Εβδομάδα Aνοικτής Πρόσβασης στη γνώση: Ενημερωτικές Δράσεις του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης

Ενημερωτικές δράσεις για την Ανοικτή Πρόσβαση στη γνώση πραγματοποιεί το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης (ΕΚΤ), από 18 έως 22 Οκτωβρίου 2010, στην Αθήνα (Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών, Βασ. Κωνσταντίνου 48). Οι δράσεις εντάσσονται στη Διεθνή Εβδομάδα Ανοικτής Πρόσβασης, η οποία διεξάγεται και φέτος σε όλο τον κόσμο με τη συμμετοχή εκατοντάδων ακαδημαϊκών και ερευνητικών φορέων.

Οι επισκέπτες θα έχουν τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τα οφέλη της Ανοικτής Πρόσβασης, τους τρόπους που μπορούν να συμβάλλουν σε αυτήν, καθώς και για τα ηλεκτρονικά αποθετήρια και επιστημονικά περιοδικά που αναπτύσσει το ΕΚΤ για την ελεύθερη διαδικτυακή πρόσβαση στην επιστημονική γνώση.

Οι δράσεις του ΕΚΤ στο πλαίσιο της Εβδομάδας Ανοικτής Πρόσβασης, περιλαμβάνουν τρεις άξονες ενημέρωσης:

α) Μάθε: Ενημερωτικό υλικό για την Ανοικτή Πρόσβαση (ΑΠ) και τις σχετικές υποδομές και πρωτοβουλίες του ΕΚΤ θα διατίθεται σε κάθε ενδιαφερόμενο. Οι επισκέπτες θα μπορούν να ξεναγηθούν διαδικτυακά σε sites ΑΠ, στο Ηλεκτρονικό Αναγνωστήριο της Βιβλιοθήκης Επιστήμης και Τεχνολογίας "Κ.Θ. Δημαράς" (ώρες λειτουργίες: 08.30-20.00).

β) Aκου: Ειδικές 15λεπτες ενημερωτικές παρουσιάσεις για την ΑΠ θα πραγματοποιούνται στο Ηλεκτρονικό Αναγνωστήριο της Βιβλιοθήκης, καθημερινά στις 11.00 και στις 14.00.

γ) Ρώτα: Προσωπικό του ΕΚΤ θα είναι στη διάθεση του κοινού, για να παρέχει περαιτέρω πληροφόρηση και να απαντάει σε ερωτήματα που αφορούν την ΑΠ.

Σημειώνεται ότι στον ισόγειο χώρο του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, όπου βρίσκονται η Βιβλιοθήκη Επιστήμης και Τεχνολογίας "Κ.Θ. Δημαράς" και το Ηλεκτρονικό Αναγνωστήριο του ΕΚΤ, λειτουργεί δωρεάν ασύρματο ευρυζωνικό δίκτυο WiFi που επιτρέπει την πρόσβαση των επισκεπτών στο Διαδίκτυο και στο περιεχόμενο της Ψηφιακής Βιβλιοθήκης του ΕΚΤ.

Δεξαμενή χειρογράφων στο διαδίκτυο

Μια µεγάλη δεξαµενή αρχαιοελληνικών κειµένων είναι πλέον προσβάσιµη από όλους στο Διαδίκτυο και µάλιστα µε ελληνική συµβολή.

Η Βρετανική Βιβλιοθήκη, η περίφηµη Βritish Library, ήταν πάντα βασικό σηµείο αναφοράς για τους ερευνητές που ενδιαφέρονται για την αρχαία ελληνική γραµµατεία. Διαθέτει περίπου 1.000 τόµους (κώδικες) ελληνικών χειρογράφων, κάποιοι από τους οποίους είναι πολύ µεγάλης αξίας – όπως η συλλογή των µύθων του Αισώπου που βρέθηκε στον Αθω το 1844. Οι ειδικοί και πάσης φύσεως ερευνητές µπορούν από καιρό να τους συµβουλευθούν. Αρκεί, βέβαια, να κάνουν το ταξίδι ως εκεί και να περάσουν πολλές ώρες στα αναγνωστήρια της Βιβλιοθήκης. Τώρα όµως µπορούν, ενδεχοµένως, να αποφύγουν τις ταξιδιωτικές ταλαιπωρίες και από το γραφείο τους και την οθόνη του υπολογιστή τους να τα µελετήσουν ανέξοδα, όσες ώρες το επιθυµούν. Αυτό ισχύει τουλάχιστον για 250 τόµους που έχουν ήδη ψηφιοποιηθεί και τεθεί δωρεάν στη διάθεση του κοινού, µε την αποφασιστική συµβολή του Ιδρύµατος Σταύρος Νιάρχος το οποίο ανέλαβε το καθόλου ασήµαντο κόστος: ένα ευρώ και είκοσι λεπτά ανά σελίδα κοστίζει η ψηφιοποίηση, καθώς πρόκειται για βιβλία ευαίσθητα που καταστρέφονται εύκολα και χρειάζεται να τα αγγίζει κάποιος πολύ προσεκτικά. Γεγονός το οποίο σηµαίνει ότι φωτογραφίζεται µόνο µία σελίδα τη φορά.

«Η αρχαιότητα ανοίγει σε όλον τον κόσµο» λέει υπερήφανα ο έφορος της Βιβλιοθήκης Σκοτ ΜακΚέντρικ που έχει σαφή επίγνωση πως «το Λονδίνο είναι ακριβή πόλη για να αντέξει κάποιος διαµονή εβδοµάδων ή και µηνών, σκύβοντας πάνω από µικροσκοπικά, ξεθωριασµένα ελληνικά κείµενα ή προσπαθώντας να ξεδιαλέξει εκατοντάδες σελίδες περγαµηνών». Παρ’ όλο που εκατοµµύρια βιβλία έχουν σκαναριστεί και γίνει προσιτά στο Ιντερνετ τα τελευταία χρόνια, ιδίως µέσω του ευρέος προγράµµατος ψηφιοποίησης της Google, τα αρχαία κείµενα που έχουν βγει από τα αρχεία για να περάσουν στους υπολογιστές µας είναι σχετικά λίγα, ακριβώς λόγω των ιδιαίτερων δυσκολιών στην ψηφιοποίησή τους, παρότι δεν αντιµετωπίζουν προβλήµατα δικαιωµάτων, όπως πολλά σύγχρονα κείµενα. Σε ψηφιοποίηση χειρογράφων και παλαιτύπων, λ.χ., προχώρησε πρόσφατα και η Βιβλιοθήκη του Πατριαρχείου της Αλεξάνδρειας, που ψηφιοποίησε ήδη 140 χειρόγραφα (ανάµεσά τους τραγωδίες και φιλοσοφικά έργα των Αισχύλου, Ευριπίδη, Πλάτωνα και Αριστοτέλη) ενώ αρχίζει τώρα την ψηφιοποίηση του συνόλου των 600 χειρογράφων που διαθέτει.

Η Βritish Library, κινείται επιθετικά και δίνει ήδη ψηφιοποιηµένα δείγµατα από όλο το εύρος των αποκτηµάτων της – 25.000 τόµοι και 50.000 πάπυροι, περγαµηνές και ιδρυτικές διακηρύξεις που χρονολογούνται πριν από το 1600 –, είτε αυτά λέγονται εφηµερίδες του 19ου αιώνα, είτε λέγονται συλλογή σκίτσων του Λεονάρντο ντα Βίντσι. Είτε ακόµη λέγεται Σιναϊτικός Κώδικας, ο αρχαίος χειρόγραφος κώδικας που περιέχει όλα τα βιβλία της Καινής Διαθήκης και µερικά της Παλαιάς, και ο οποίος φυλάσσεται ακριβώς εκεί, στη Βρετανική Βιβλιοθήκη του Λονδίνου. Μια Βιβλιοθήκη που διαθέτει συνολικά 150 εκατ. αντικείµενα προσθέτοντας πάνω από 3 εκατ. ετησίως στη συλλογή της. Η έµφαση, πάντως, της ψηφιοποίησης δίδεται στα αρχαιοελληνικά κείµενα, για τα οποία άλλωστε υπάρχει και η χορηγία, οπότε το 2012 θα πρέπει να αναµένουµε την ηλεκτρονική δηµοσίευση άλλων 250 ελληνικών χειρογράφων. Ενα µεγάλο «δώρο», όπως χαρακτηριστικά είπε ο Σκοτ ΜακΚέντρικ, προς τους ιστορικούς, τους µελετητές της Βίβλου, τους φοιτητές των κλασικών σπουδών αλλά και κάθε ενδιαφερόµενο.

Πηγή: Τα Νέα (28.09.2010).

Τετρακόσια χρόνια ελληνικού βιβλίου σε 2.000 τόμους

O Κωνσταντίνος Σπ. Στάικος είναι ιστορικός και μελετητής του βιβλίου, με πάθος για τις παλαιές εκδόσεις. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970 ξεκίνησε να συλλέγει παλαίτυπες (15ος αι.-19ος αι.) ελληνικές εκδόσεις σε μια προσπάθεια που με τα χρόνια εξελίχθηκε σε στάση ζωής. Σπάνιες και μοναδικές εκδόσεις διασώθηκαν από παλιατζίδικα και επαναπατρίστηκαν αποτελώντας ιδιωτική συλλογή που περιλαμβάνει περισσότερους από 1.400 τίτλους σε 2.000 τόμους. Με την ονομασία «Βιβλιοθήκη του Κοινωφελούς Ιδρύματος Αλέξανδρος Σ. Ωνάσης» η συλλογή ανήκει πλέον στο Ιδρυμα Ωνάση, το οποίο έχει αναλάβει τη συντήρηση και τον εμπλουτισμό της. Θα στεγαστεί στο κτίριο του Ιδρύματος Ωνάση (Λεωφ. Αμαλίας 56) και θα είναι ανοιχτή σε κοινό και ερευνητές.

Χθες έγινε η παρουσίαση της συλλογής, η οποία αποτελεί σημαντική μαρτυρία της εκδοτικής δραστηριότητας και των πνευματικών ενασχολήσεων των ελλήνων λογίων της Διασποράς για όλη την περίοδο από την πρώιμη Αναγέννηση ως τον ύστερο Διαφωτισμό. Εχει οργανωθεί σε πέντε θεματικές ενότητες, ενώ περιλαμβάνει λειτουργικά βιβλία και θεολογικά συγγράμματα (μοχλός της εκδοτικής κίνησης των πρώτων αιώνων της τυπογραφίας, με αντίτυπα που ο συνολικός αριθμός τους ξεπερνά τα 5.000.000), βιβλία σχετικά με την Αναγέννηση και τον Ουμανισμό, βιβλία του Νεοελληνικού Διαφωτισμού και της νεοελληνικής γραμματείας (λογοτεχνικά έργα, λαϊκά αναγνώσματα, γραμματικές-λεξικά και σχολικά εγχειρίδια κάθε είδους).

Το πολυτιμότερο και το αρχαιότερο: σελίδες από το «Μέγα ετυμολογικόν» λεξικό (1499) και «Τα σωζόμενα» του Ομήρου (1488/89) «Περισσότεροι από 500 τίτλοι της συλλογής δεν βρίσκονται σε καμία δημόσια ελληνική βιβλιοθήκη» τόνισε στο «Βήμα» ο κ. Στάικος προσθέτοντας ότι «η αξία της είναι δύσκολο να εκτιμηθεί». Μας υπέδειξε όμως το πολυτιμότερο απόκτημα της συλλογής, το «Μέγα ετυμολογικόν» λεξικό που τυπώθηκε από τον Νικόλαο Βλαστό στη Βενετία το 1499. Ενα αριστούργημα της τυπογραφικής τέχνης της Αναγέννησης για τα πρωτογράμματα, τα επίτιτλα και την εκτεταμένη ερυθροτυπία του, αποτελεί την πρώτη έκδοση του πρώτου ελληνικής ιδιοκτησίας τυπογραφείου στη Βενετία. Η συλλογή περιλαμβάνει επίσης περιορισμένο αριθμό χειρογράφων του 12ου και του 17ου αιώνα.

Ο επισκέπτης μπορεί να ξεφυλλίσει τα πολύτιμα αποκτήματα και να αναζητήσει υδατόσημα και εκδοτικά σήματα ελληνικών τυπογραφείων, να θαυμάσει τα τυπογραφικά στοιχεία και την εικονογράφηση, αλλά και την αυθεντική στάχωση και βιβλιοδεσία με την οποία παραδίδονται πολλοί από τους τόμους. Από τα πιο εντυπωσιακά βιβλία, το μικρόσχημο Ευαγγέλιο σταχωμένο με μεταλλική ορειχάλκινη διακόσμηση, πιθανότητα της Γιαννιώτικης Σχολής, από το τυπογραφείο του Φοίνικος στη Βενετία το 1852.

Κατάλογος της βιβλιοθήκης θα εκδοθεί τις προσεχείς ημέρες. Η συλλογή θα προβάλλεται στον διαδικτυακό τόπο του Ιδρύματος Ωνάση, ενώ υπάρχει η πρόθεση μελλοντικής ψηφιοποίησης εκδόσεών της.

Τα αρχαιότερα βιβλία της συλλογής είναι «Τα σωζόμενα» του Ομήρου σε επιμέλεια του σημαντικού έλληνα λογίου Δημήτριου Χαλκοκονδύλη , το πρώτο βιβλίο που τυπώθηκε στη Φλωρεντία από το τυπογραφείο του Δ. Δαμιλά το 1488/89, και η «Ανθολογία διαφόρων επιγραμμάτων» του Μάξιμου Πλανούδη, σε φλωρεντινή έκδοση του Λορέντζο ντε Αλόπα 1494, με επιμέλεια του Ιανού Λάσκαρη, το δεύτερο βιβλίο που τυπώθηκε στη Φλωρεντία και το μοναδικό που τυπώθηκε αποκλειστικά με καπιταλάκια. Η συλλογή περιλαμβάνει και αντίτυπα μοναδικά στον κόσμο, όπως δύο εκδόσεις του τυπογραφείου του Αντόνιο Πινέλι στη Βενετία, ο «Αλέξανδρος ο Μακεδών» (1630) και ένας έμμετρος «Βίος του Αγίου και Μεγάλου Νικολάου» (1636).

Διαβάστε περισσότερα στο Βήμα (23.09.2010).

Το ηλεκτρονικό βιβλίο

Είναι σχεδόν σίγουρο ότι όταν ο Vannevar Βush το 1945 δημοσίευε την ιδέα μιας μηχανής διαχείρι σης της γνώσης, την οποία ονόμασε «Μemex», δεν πί στευε ότι ξεκινούσε μια συζήτηση γύρω από την ηλεκτρονική δημοσίευση η οποία θα συνεχιζόταν ως τις μέρες μας. Στο «Μemex» θα μπορούσε κάποιος να αποθηκεύσει βιβλία (σε ηλεκτρονική μορφή), μουσική, εικόνες, περιοδικά και εφημερίδες, να αναζητήσει πληροφορί ες, να περιδιαβεί τεκμήρια που θα συν δέονταν μεταξύ τους δίνοντας στον χρή στη δυνατότητες που δεν μπορούσε τό τε να τις χωρέσει ο νους του ανθρώπου. Ημαστε ούτως ή άλλως στην προ ηλε κτρονικού υπολογιστή εποχή. Εξήντα πέντε χρόνια μετά, ο προβληματισμός δεν είναι αν θα έχουμε βιβλία σε ηλε κτρονική μορφή, αλλά αν θα έχουμε έντυπα βιβλία.

Το πρώτο ηλεκτρονικό βιβλίο εμφανί στηκε για πρώτη φορά το 1987 με τη δημοσίευση της νουβέλας του Μichael Joyce «Αfternoon, a story». Από τότε η «ηλεκτρονική λογοτεχνία» έκανε την επανεμφάνισή της δυναμικά στις 15 Μαρτίου του 2000, όταν ο Stephen Κing διέθεσε αποκλειστικά σε ηλεκτρονική μορφή το βιβλίο του «Riding the Βullet» αντί 2,50 δολαρίων. Τις πρώτες 24 ώρες το βιβλίο πούλησε πάνω από 400.000 αντίτυπα, προκαλώντας την κατάρρευ ση του συστήματος προμήθειας του βι βλίου και δίνοντας το έναυσμα στους εκδότες που παρακολουθούσαν το εγ χείρημα να προβληματιστούν για το μέλλον του ηλεκτρονικού βιβλίου.

Αξίζει να σταθούμε σε ένα παράδειγμα στον χώρο του βιβλίου, στο πρόγραμ μα Gutenberg (http: //www.gutenberg. org/) που τα τελευταία 20 χρόνια προσφέρει δωρεάν πρόσβαση σε ψηφιοποιημένα βιβλία. Το Gutenberg δίνει πρόσβαση σήμερα σε πάνω από 30.000 βιβλία τα οποία δεν υπόκεινται στον νόμο περί πνευματι κών δικαιωμάτων.

Από την άλλη πλευρά, δημιουργούνται ψηφιακές βιβλιοθήκες ως μια προσπά θεια να δοθεί εύκολη και γρήγορη πρό σβαση στην πληροφορία, στα ηλε κτρονικά βιβλία, αλλά και να διατηρη θεί το σπάνιο υλικό που κατέχουν οι πολιτιστικοί οργανισμοί. Αυτά όλα συ νέβαιναν πολύ πριν από το εγχείρημα της Google Βooks. Ακολούθησαν αξι όλογες προσπάθειες, όπως αυτή της Ευρώπης να δημιουργήσει τη δική της ψηφιακή βιβλιοθήκη με πολιτιστικό περιεχόμενο, τη Εuropeana, η οποία στο τέλος του 2011 υπολογίζεται ότι θα έχει πάνω από 20 εκατομμύρια τεκμή ρια (βιβλία, εικόνες, video, ηχητικά τεκμήρια, παρτιτούρες κ.ά.).

Η ηλεκτρονική έκρηξη των πληροφο ριών (και εδώ ο παγκόσμιος ιστός έχει παίξει καταλυτικό ρόλο) και η ραγδαία ανάπτυξη των νέων τεχνολογιών έχουν κάνει τους χρήστες, κυρίως τους νέ ους, να είναι πιο δεκτικοί στις νέες τε χνολογικές εφαρμογές και η προσαρ μογή τους στο ηλεκτρονικό έντυπο να μην ακολουθείται από ιδιαίτερες αντι στάσεις. Η ιστορία μάς έχει διδάξει ότι η τεχνολογία, όποια ανάπτυξη κι αν έχει και ό,τι καινοτόμες εφαρμογές κι αν προσφέρει, είναι το μέσο με το οποίο ο ανθρώπινος παράγοντας κα θορίζει τις αλλαγές και τις προσαρμογές στα νέα δεδομένα.

Το ελληνικό ηλεκτρονικό βιβλίο είναι ακόμη σε νηπιακή ηλικία. Είναι όμως θετικό το γεγονός να βλέπει κάποιος, έστω και με κάποια καθυστέρηση, εκ δότες να εκδίδουν ηλεκτρονικά βιβλία και να σχεδιάζουν το ψηφιακό τους μέλλον, φορείς όπως το υπουργείο Παιδείας, το Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (ΕΚΕΒΙ) και ο Οργανισμός Συλλογικής Διαχείρισης Εργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) να προβληματίζονται και να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, συγγραφείς να επανα προσδιορίζουν τον ρόλο τους σε αυτό το νέο πεδίο δράσης, βιβλιοπώλες να διεκδικούν κομμάτι του ψηφιακού γί γνεσθαι, βιβλιοθήκες να προσαρμόζο νται στα νέα δεδομένα και βιβλιοθηκονόμους να λειτουργούν ως διαχειριστές μετάδοσης της ηλεκτρονικής γνώσης προς το κοινό τους.

Σε αυτό το νέο τοπίο εκδοτικής παρα γωγής που εμπλέκει περισσότερους φορείς, επαγγέλματα και επιστήμονες απ όσους φανταζόμασταν, το ηλε κτρονικό βιβλίο ήρθε για να μείνει, ήρθε για να δημιουργήσει νέα δεδομένα στον χώρο του βιβλίου. Καλό είναι λοιπόν όλοι μας να αποδαιμονοποιήσου με κάποια πράγματα γύρω από το ηλε κτρονικό βιβλίο.

Διαβάστε περισσότερα στο Βήμα Ιδεών (02.07.2010).