Τρίτη, 25 Δεκεμβρίου 2012

Τα ήθη και έθιμα των Χριστουγέννων σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας

Τα γιορτινά τους φορούν όλες οι πόλεις της Ελλάδας και ετοιμάζονται να υποδεχτούν τα Χριστούγεννα με έθιμα και παραδόσεις που έχουν τις ρίζες τους βαθιά πίσω στο χρόνο.

Τα Κάλαντα

Τα κάλαντα είναι ένα τραγούδι, μια παράδοση και μια χαρμόσυνη αναγγελία. Τα κάλαντα πήραν το όνομα τους από τις καλένδες του Ιανουαρίου. Οι καλένδες ήταν οι πρώτες ημέρες των Ρωμαϊκών μηνών και συγγενείς και φίλοι αντάλλασσαν επισκέψεις και δώρα, που ήταν μέλι, ξερά σύκα, χουρμάδες, χυλό και μικρά νομίσματα.

Τα κάλαντα είναι μίγμα θρησκευτικού και κοσμικού περιεχομένου. Στην αρχή εξαγγέλλεται και περιγράφεται το θρησκευτικό γεγονός και μετά ακολουθούν τα εγκώμια για τα διάφορα πρόσωπα της οικογένειας ανάλογα με τα χαρίσματα τους, την ηλικία τους, το επάγγελμα τους ή την κοινωνική τους θέση.

Χριστουγεννιάτικο στεφάνι

Στα χωριά συνηθίζουν να κρεμάνε στους τοίχους και τις εξώπορτες ολόκληρες πλεξούδες από σκόρδα που πάνω τους καρφώνουν μοσχοκάρφια, δηλαδή γαριφαλάκια για να διώξουν την κακογλωσσιά που «καρφώνει» την ευτυχία του σπιτιού τους.

Διακοσμημένο με χριστουγεννιάτικα στολίδια, το στεφάνι από έλατο στην εξώπορτα, εκτός από το καλωσόρισμα στους καλεσμένους φέρνει τύχη στο σπίτι. Βασική η ύπαρξη του σκόρδου στο δέσιμό του που προφυλάσσει από το κακό μάτι.

Το χριστόψωμο στην Κρήτη

Το ζύμωμα του χριστόψωμου στη Κρήτη είναι έργο θείο και έθιμο καθαρά χριστιανικό. Για το χριστουγεννιάτικο τραπέζι το χριστόψωμο είναι ευλογημένο ψωμί αφού θα στηρίξει τη ζωή του νοικοκύρη και της οικογένειας του.

Χρησιμοποιούν καλό αλεύρι και ακριβά υλικά, όπως ροδόνερο, μέλι, σουσάμι, κανέλα και γαρίφαλα. Μαζεύονται οι γυναίκες του σπιτιού και μέχρι να γίνει το προζύμι, τραγουδούν, «ο Χριστός γεννιέται, το φως ανεβαίνει, το προζύμι για να γένει». Πλάθουν το ζυμάρι, παίρνουν τη μισή ζύμη και φτιάχνουν μια κουλούρα. Με την υπόλοιπη φτιάχνουν σταυρό με λουρίδες από τη ζύμη και στο κέντρο βάζουν ένα άσπαστο καρύδι που συμβολίζει τη γονιμότητα. Στην υπόλοιπη επιφάνεια σχεδιάζουν σχήματα με το πιρούνι για να βγάλουν το «κακό μάτι» και να «καρφώσουν» την κακογλωσσιά.

Ο νοικοκύρης του σπιτιού παίρνει το χριστόψωμο, το σταυρώνει, το κόβει και το μοιράζει σε όλους όσους παρευρίσκονται στο τραπέζι, σαν συμβολισμό της Θείας Κοινωνίας, που ο Χριστός έδωσε τον Άρτο της ζωής σε όλη την ανθρώπινη οικογένεια του.

Το «τάισμα» της βρύσης στην Κεντρική Ελλάδα


Τα μεσάνυχτα της παραμονής των Χριστουγέννων γίνεται το λεγόμενο «τάισμα της βρύσης», σε χωριά της Κεντρικής Ελλάδας. Οι κοπέλες τα χαράματα πηγαίνουν στην πιο κοντινή βρύση για να κλέψουν το «άκραντο νερό», δηλαδή αμίλητο γιατί δεν βγάζουν λέξη σε όλη τη διαδρομή. Όταν πάρουν το νερό, αλείφουν τη βρύση με βούτυρο και μέλι με την ευχή, όπως τρέχει το νερό να τρέχει και η προκοπή στο σπίτι, και όπως γλυκό είναι το μέλι, έτσι γλυκιά να είναι και η ζωή τους.

Για να έχουν καλή σοδειά, όταν φθάνουν εκεί, την ταΐζουν με διάφορα προϊόντα όπως βούτυρο, ψωμί, τυρί, όσπρια ή κλαδί ελιάς. Έλεγαν μάλιστα ότι όποια κοπέλα πήγαινε πρώτη στη βρύση θα ήταν η πιο τυχερή όλο το χρόνο. Έπειτα έριχναν στη στάμνα που θα έφερναν το νερό, ένα βατόφυλλο και τρία χαλίκια, κλέβουν το νερό από τη βρύση και γυρίζουν στο σπίτι τους πάλι αμίλητες μέχρι να πιούνε όλοι από το «άκραντο νερό». Με το ίδιο νερό ραντίζουν και τις τέσσερις γωνίες του σπιτιού και σκορπίζουν και τα τρία χαλίκια στο σπίτι. Στη λαϊκή μας παράδοση ο βάτος φέρνει αισιοδοξία και καλά μαντάτα και διώχνει τα ξόρκια.

«Πάντρεμα της φωτιάς»

Στα χωριά της Έδεσσας την παραμονή των Χριστουγέννων «παντρεύουν τη φωτιά», δηλαδή παίρνουν ένα ξύλο με θηλυκό όνομα, δηλαδή κερασιάς και ένα με αρσενικό όνομα, συνήθως από αγκαθωτά δέντρα, δηλ. από βάτο. Βάζουν τα ξύλα στο τζάκι να καούν και ανάλογα με τον κρότο ή τη φλόγα τους μπορούν να προβλέψουν τα μελλούμενα είτε για τον καιρό είτε για τη σοδειά τους. Η λαϊκή μας παράδοση θέλει τα αγκαθωτά δέντρα να απομακρύνουν τα δαιμονικά όντα, όπως τους καλικάντζαρους.

Στη Θεσσαλία, όταν τα κορίτσια επιστρέφουν από την εκκλησία, ανήμερα Χριστούγεννα, βάζουν δίπλα στο τζάκι κλαδιά κέδρου που τα ξεδιαλέγουν να είναι λυγερά, ενώ τα αγόρια βάζουν από αγριοκερασιά. Τα λυγερά αυτά κλαδιά αντιπροσωπεύουν τις επιθυμίες τους για μια όμορφη ζωή. Όποιο κλωνάρι καεί πρώτο αυτό είναι καλό σημάδι γιατί αυτός ο νέος ή η νέα θα παντρευτεί πρώτα.

Τα Χριστόξυλα

Σε πολλά χωριά της Μακεδονίας από τις παραμονές των Χριστουγέννων ο νοικοκύρης του σπιτιού ψάχνει στα χωράφια και βρίσκει ένα μεγάλο χοντρό και γερό ξύλο από πεύκο ή ελιά και το πάει σπίτι του. Η νοικοκυρά φροντίζει να έχει καθαρίσει το σπίτι αλλά με ιδιαίτερη προσοχή το τζάκι, ώστε να μη μείνει ούτε ίχνος από την παλιά στάχτη. Καθαρίζουν ακόμα και την καπνοδόχο, για να μην βρίσκουν πατήματα να κατέβουν οι καλικάντζαροι, τα κακά δαιμόνια όπως λένε στα χριστουγεννιάτικα παραμύθια και μαγαρίσουν το σπίτι. Βάζει λοιπόν το Χριστόξυλο στο τζάκι την παραμονή και το ανάβει αφήνοντας το να σιγοκαίει όλο το δωδεκαήμερο από τα Χριστούγεννα μέχρι τα Φώτα. Στη λαϊκή παράδοση πίστευαν ότι η στάχτη αυτή προφύλασσε το σπίτι και τα χωράφια από κάθε κακό και καθώς καίγεται, ζεσταίνεται ο Χριστός στη φάτνη.

Στη Σκιάθο, οι πιο παλιοί λένε ότι από την 1η Δεκεμβρίου οι καλικάντζαροι ετοιμάζουν το καράβι τους για να έρθουν στο νησί. Την παραμονή των Χριστουγέννων το ρίχνουν στο γιαλό και φθάνουν ανήμερα. Από τότε μέχρι τα Φώτα κανείς δεν τολμάει να βγει νύχτα από το σπίτι του γιατί θα τον βουβάνουν. Την παραμονή των Φώτων, όμως, οι καλικάντζαροι τα μαζεύουν γρήγορα και φεύγουν τρέχοντας μην τους προφτάσει ο παπάς με τον αγιασμό και τους ζεματίσει.

Διαβάστε περισσότερα στο άρθρο του newsroom - ΔΟΛ.

Ιστορίες χριστουγεννιάτικων εθίμων από όλο τον κόσμο

 
Πολυάριθμα είναι τα έθιμα που κάθε τόπος έχει συνδέσει με τον εορτασμό των Χριστουγέννων. Πώς, όμως, γεννήθηκαν οι συνήθειες, που σήμερα ονομάζουμε παραδόσεις;Τα Χριστούγεννα ήταν αρχικά μια κινητική γιορτή που εορταζόταν σε διάφορες ημερομηνίες στη διάρκεια του έτους. Η επιλογή της 25ης Δεκεμβρίου έγινε από τον Πάπα Ιούλιο Α τον 4ο αιώνα, επειδή εκείνη η ημερομηνία συνέπιπτε με τα ειδωλολατρικά τελετουργικά για το χειμερινό ηλιοστάσιο.
Η πρόθεσή του Πάπα ήταν να αντικατασταθεί ο αρχαίος εορτασμός με τον χριστιανικό. Ωστόσο, υπάρχουν μαρτυρίες ότι τα Χριστούγεννα γιορτάζονταν στη Ρώμη στις 25 Δεκεμβρίου από το 336. Και η ίδια αυτή μέρα ήταν η Πρωτοχρονιά.
Πολλά από τα έθιμα που συνδέονται με τα Χριστούγεννα, όπως η ανταλλαγή δώρων, τα κάλαντα, ο στολισμός του δέντρου έχουν τις ρίζες τους σε παλαιότερες θρησκείες.
Σύμφωνα με ορισμένους ερευνητές, οι χριστουγεννιάτικες δοξασίες και παραδόσεις αποτελούν ένα μείγμα από κατάλοιπα της λατρείας του Σατούρνου (μιας θεότητας που ταυτίζεται με τον Κρόνο) και άλλων δοξασιών που αναμείχθηκαν με τις χριστιανικές, για να ξεχαστεί στο πέρασμα των αιώνων η αρχική τους προέλευση.

Έθιμα από όλο τον κόσμο

Στη Σικελία οι χωρικοί συνηθίζουν να βγάζουν τα μεσάνυχτα των Χριστουγέννων νερό από τα πηγάδια και με αυτό ραντίζουν τα ζώα τους. Πιστεύουν ότι το νερό αυτό είναι αγιασμένο, επειδή την ίδια ώρα γεννιέται και ο Σωτήρας του κόσμου.
Στη Σαρδηνία πιστεύουν ότι όποιος γεννηθεί τη νύχτα των Χριστουγέννων, και μάλιστα τα μεσάνυχτα, φέρει την ευλογία του Θεού όχι μόνο στους δικούς του, αλλά και στους γείτονες των εφτά σπιτιών που βρίσκονται πιο κοντά στο δικό του.
Σε περιοχές της πρώην Γιουγκοσλαβίας, οι νοικοκυρές ραντίζουν τα τραπεζομάντηλά τους με κρασί για να μη ντραπούν οι φιλοξενούμενοί τους, εάν λερώσουν κάποιο.
Στη Ρωσία συνήθιζαν τη νύχτα των Χριστουγέννων να ντύνουν στα άσπρα μια κοπέλα του σπιτιού, η οποία παρίστανε την Παναγία.
Σε μερικές βρετανικές περιοχές, το έθιμο του γλεντιού σε κήπους με μηλιές την παραμονή των Χριστουγέννων είναι μια παραλλαγή μιας ειδωλολατρικής τελετής. Αφού σκοτεινιάσει, οι αγρότες πηγαίνουν στα περιβόλια, σχηματίζουν παρέες γύρω από τα παλιότερα δέντρα και πίνοντας μπίρα τραγουδούν τα κάλαντα. Πυροβολούν στα κλαριά για να διώξουν τα κακά πνεύματα, ενώ μέχρι πριν από λίγα χρόνια άφηναν γλυκά, για να καλοπιάσουν τα πνεύματα και να εξασφαλίζουν καλή σοδειά.
Στη Σουηδία, την αυγή της 13ης Δεκεμβρίου η «Λουτσία» -σύμβολο του φωτός-, συνήθως το μεγαλύτερο κορίτσι του σπιτιού, φορώντας ένα μακρύ λευκό χιτώνα και ένα στεφάνι από αναμμένα κεριά στα μαλλιά, πηγαίνει από σπίτι σε σπίτι προσφέροντας ζεστό καφέ και κουλουράκια, ενώ τραγουδά παλιά κάλαντα.
Οι θρύλοι της Λουτσία γεννήθηκαν στις Συρακούσες περίπου κατά το έτος 300 μ.Χ. Σε μερικές επαρχίες της Σουηδίας οι κάτοικοι των χωριών συνηθίζουν ανήμερα τα Χριστούγεννα να ρίχνουν έξω από τα σπίτια και τα χωράφια τους σιτάρι, για να γιορτάσουν μαζί τους και τα πουλιά.

Μεσαιωνικά έθιμα

Στη Βενετία, ο Δόγης κι ο λαός πήγαιναν την νύχτα των Χριστουγέννων στο γειτονικό νησάκι του Αγίου Γεωργίου για να προσκυνήσουν το λείψανο του Αγίου Στεφάνου. Στην παραλία του νησιού περίμεναν βενετσιάνικες αρχόντισσες ντυμένες στα μαύρα και στολισμένες με κοσμήματα, για να υποδεχτούν τον Δόγη και να τον συνοδέψουν μέχρι το ναό.
Μετά το τέλος της λειτουργίας, όλη η λαμπρή συνοδεία έμπαινε στις γόνδολες και διασχίζοντας τα νερά ξαναγύριζε στην πλατεία του Αγίου Μάρκου, όπου άρχιζε μεγάλο γλέντι, που συνεχιζόταν μέχρι το πρωί.
Στη Βαρκελώνη, το Μεσαίωνα, είχαν έθιμο την «τελετή του παγωνιού». Την ημέρα των Χριστουγέννων, ο βασιλιάς έπαιρνε μέσα σε χρυσή πιατέλα ένα ψητό παγόνι και το μετέφερε στην τραπεζαρία. Σε αυτή την πομπή τον ακολουθούσε πλήθος από ευγενείς, υπηρέτες και σωματοφύλακες.
Στην τραπεζαρία μέσα βρισκόταν η βασίλισσα. Ο βασιλιάς της προσέφερε το παγόνι, για να το μοιράσει σε όλους τους παρευρισκόμενους. Όσοι δέχονταν την εξαιρετική αυτή τιμή, ήταν υποχρεωμένοι να ορκιστούν μπροστά στην ομήγυρη ότι θα προσπαθήσουν να ανδραγαθήσουν στον πόλεμο ή στις ταυρομαχίες.

Πηγή: newsroom - ΔΟΛ

Δευτέρα, 17 Δεκεμβρίου 2012

Μαθήματα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στη Στοά του Βιβλίου

Με αφετηρία τη Σµύρνη… Το γεγονός στην Ιστορία και την ΤέχνηΤα μαθήματα θα πραγματοποιούνται κάθε Πέμπτη και ώρα 17.00-18.30.

Ερασμία-Λουίζα Σταυροπούλου-Αλεξίου
Καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πανεπιστήµιο Αθηνών
Συντονίστρια της ενότητας

Πέµπτη 24 Ιανουαρίου
1. Η εικόνα, οι συμβολισμοί, η νοσταλγία

Όλγα Κατσιαρδή-Hering

Πέµπτη 31 Ιανουαρίου
2. Σμύρνη, σταυροδρόμι γεωοικονομικών, κοινωνικών, πολιτιστικών αλλαγών, τέλος 18ου-αρχές 20ού αιώνα

Ερασμία Σταυροπούλου

Πέµπτη 7 Φεβρουαρίου
3. Το βίωμα τής Μικρασιατικής καταστροφής στην ποίηση του  Γιώργου Σεφέρη

Πέµπτη 14 Φεβρουαρίου
4. Το τραγικό βίωμα (Ηλίας Βενέζης, Στρατής Δούκας, Διδώ Σωτηρίου)

Πέµπτη 21 Φεβρουαρίου
5. Από τη μία στην άλλη πλευρά τού Αιγαίου (Τάσος Αθανασιάδης)

Πέµπτη 28 Φεβρουαρίου
6. Έλληνες και Τούρκοι: η συνύπαρξη (Ευάγγελος Μαυρουδής κ.ά.)

Θοδωρής Κοντάρας, Φιλόλογος

Πέµπτη 7 Μαρτίου
7. Λαογραφικά θέματα της Δυτικής Μικράς Ασίας

Λάμπρος Λιάβας
Καθηγητής Τµήµατος Μουσικών Σπουδών, Πανεπιστήµιο Αθηνών

Πέµπτη 14 Μαρτίου
8. Ο ήχος της νοσταλγίας

Γιώργος Μιχαηλίδης, σκηνοθέτης, συγγραφέας
Ευάγγελος Μαυρουδής, συγγραφέας, γιατρός

Πέµπτη 21 Μαρτίου
9. Γράφοντας για τη Μικρά Ασία.
Συζήτηση που συντονίζει η Ερασμία Σταυροπούλου

Πέµπτη 28 Μαρτίου
10. Η διαχρονική επικαιρότητα τού ιστορικού βιώματος μέσα από την καλλιτεχνική δημιουργία

Πηγή: Η Στοά του Βιβλίου

Τετάρτη, 5 Δεκεμβρίου 2012

Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας

Στον συγγραφέα Θανάση Βαλτινό απονεμήθηκε το μεγάλο βραβείο γραμμάτων για το σύνολο του έργου του, ανακοίνωσε η διεύθυνση γραμμάτων της γενικής διεύθυνσης σύγχρονου πολιτισμού του υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων, Πολιτισμού και Αθλητισμού. Το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος απονεμήθηκε στον Γιώργο Συμπάρδη για το έργο του «Υπόσχεση Γάμου».

«Είναι οπωσδήποτε μια πολύ σημαντική χαρά και αναγνώριση, αν και σκιάζεται από τα μεγάλα προβλήματα τα οποία έχει δημιουργήσει στους ανθρώπους και στην καθημερινή τους ζωή η κρίση, της οποίας οι διαστάσεις γίνονται ολοένα οξύτερες. Πάντως είναι μια μεγάλη χαρά» δήλωσε στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων ο συγγραφέας Θανάσης Βαλτινός.

Οι βραβεύσεις αφορούν τις εκδόσεις έτους 2011. Σε αυτές κατέληξε η Επιτροπή Κρατικών Βραβείων Λογοτεχνίας από τον «βραχύ κατάλογο» των υποψήφιων προς βράβευση έργων.

Βραβείο Μυθιστορήματος
Απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Γιώργο Συμπάρδη για το έργο του με τίτλο «Υπόσχεση γάμου», εκδόσεις Μεταίχμιο.

Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας

Απονέμεται ομόφωνα εξ ημισείας στον Γιάννη Ευσταθιάδη για το έργο του με τίτλο «Άνθρωποι από λέξεις : Διηγήματα μεγάλου μήκους», εκδόσεις Μελάνι και στην Έρση Σωτηροπούλου για το έργο της με τίτλο «Να νιώθεις μπλε, να ντύνεσαι κόκκινα», εκδόσεις Πατάκη.

Βραβείο Ποίησης
Απονέμεται ομόφωνα στην Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ για το έργο της με τίτλο «Η ανορεξία της ύπαρξης», εκδόσεις Καστανιώτη.

Βραβείο Δοκιμίου-Κριτικής
Απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Αντώνη Λιάκο για το έργο του με τίτλο «Αποκάλυψη, ουτοπία και ιστορία : Οι μεταμορφώσεις της ιστορικής συνείδησης», εκδόσεις Πόλις.

Βραβείο Μαρτυρίας-Βιογραφίας-Χρονικού-Ταξιδιωτικής Λογοτεχνίας

Απονέμεται κατά πλειοψηφία στον Αλέξανδρο Μασσαβέτα για το έργο του με τίτλο «Κωνσταντινούπολη : Η πόλη των απόντων», εκδόσεις Πατάκη.

Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Συγγραφέα
Θωμάς Τσαλαπάτης για το έργο του «Το ξημέρωμα είναι σφαγή κύριε Κρακ», εκδόσεις Εκάτη.

Διακρίσεις
Η Επιτροπή εισηγήθηκε την απονομή τιμητικής διάκρισης για την συμβολή τους στη νεοελληνική λογοτεχνία στα περιοδικά «Οροπέδιο» και «Πλανόδιον». Τέλος, η Επιτροπή προτείνει ομόφωνα ως υποψήφιο για το Ευρωπαϊκό Λογοτεχνικό Βραβείο, το μυθιστόρημα του Μιχάλη Μοδινού «Η σχεδία», εκδόσεις Καστανιώτη.

Ειδικό βραβείο σε λογοτέχνη του οποίου το βιβλίο προάγει σημαντικά το διάλογο πάνω σε ευαίσθητα κοινωνικά ζητήματα δεν απονέμεται σύμφωνα με το σκεπτικό που διατυπώθηκε κατά την περσινή θητεία της Επιτροπής.

Πηγή: newsroom - ΔΟΛ

Ανακαλύφθηκε γονίδιο που κάνει μερικούς εφήβους πιο επιρρεπείς στην κατάχρηση του αλκοόλ

Βρετανοί επιστήμονες ανακάλυψαν ένα γονίδιο που, όπως πιστεύουν, ωθεί ορισμένους ανθρώπους κατά την εφηβεία τους να κάνουν κατάχρηση του αλκοόλ.
Οι ερευνητές του Ινστιτούτου Ψυχιατρικής του King’s College του Λονδίνου, με επικεφαλής τον καθηγητή Γκούντερ Σούμαν, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS), σύμφωνα με το BBC και το πρακτορείο Ρόιτερ, θεωρούν ότι το εν λόγω γονίδιο RASGRF-2 είναι ένα από τα πολλά που συνδέονται με το πρόβλημα του αλκοολισμού, ο οποίος έχει ισχυρό γενετικό υπόβαθρο.
Οι δοκιμές με πειραματόζωα έδειξαν ότι όσα δεν διέθεταν το συγκεκριμένο γονίδιο, είχαν σαφώς λιγότερη επιθυμία να πιουν αλκοόλ σε σχέση με όσα ποντίκια το είχαν στο γονιδίωμά τους. Επιπλέον, η απεικονιστική μελέτη του εγκεφάλου 663 εφήβων αγοριών 14 - 16 ετών έδειξε ότι όσα είχαν το γονίδιο, είχαν αυξημένα επίπεδα ντοπαμίνης, με συνέπεια το αλκοόλ να πυροδοτεί μεγαλύτερη ευχαρίστηση στον εγκέφαλό τους και έτσι να ωθούνται σε μεγαλύτερη κατανάλωση αλκοόλ και μάλιστα σε πολύ σύντομο χρόνο (π.χ. πολλά ποτά μέσα στην ίδια βραδιά).
Η μελέτη -που αποτελεί μέρος πανευρωπαϊκής έρευνας από την κοινοπραξία Imagen- αποκάλυψε ότι όσα 16χρονα παιδιά διέθεταν στο DNA τους αυτό το γονίδιο, έπιναν πολύ πιο συχνά και μεγαλύτερες ποσότητες από τους συνομηλίκους τους. Σημειωτέον ότι ο ίδιος βιολογικός μηχανισμός ανταμοιβής στον εγκέφαλο -μέσω διέγερσης της ντοπαμίνης- εμπλέκεται και στον εθισμό των ανθρώπων με άλλες ουσίες όπως τα ναρκωτικά.
Ο Γκούντερ Σούμαν επεσήμανε ότι η νέα μελέτη δεν αποδεικνύει πως το γονίδιο αποτελεί τη βασική αιτία για την τάση κραιπάλης με αλκοόλ μεταξύ των ορισμένων νέων, καθώς είναι πιθανό διάφοροι περιβαλλοντικοί και άλλοι παράγοντες να παίζουν επίσης ρόλο. Όμως τόνισε ότι η ανακάλυψη ρίχνει φως στο γιατί μερικοί άνθρωποι είναι πιο επιρρεπείς στην κατάχρηση του αλκοόλ και τείνουν να μεθάνε συχνότερα.
«Φαίνεται πως αυτό το γονίδιο ρυθμίζει πόση ευχαρίστηση φέρνει το αλκοόλ σε ορισμένους ανθρώπους. Οι άνθρωποι αναζητούν γενικά καταστάσεις όπου θα νιώσουν απόλαυση και ευτυχία, έτσι αν ο εγκέφαλός σας είναι «καλωδιωμένος» ώστε να βρίσκει απολαυστικό το αλκοόλ, τότε θα το αποζητάτε. Έτσι, κατανοούμε πλέον την αλυσίδα των επιδράσεων, με ποιό δηλαδή τρόπο τα γονίδιά μας διαμορφώνουν τη λειτουργία του εγκεφάλου μας και πώς αυτός, με τη σειρά του, καθοδηγεί την ανθρώπινη συμπεριφορά», ανέφερε ο βρετανός καθηγητής.
«Το γονίδιο RASGRF-2 παίζει κρίσιμο ρόλο στην απελευθέρωση ντοπαμίνης από τον εγκέφαλο και αυτή πυροδοτεί το αίσθημα ανταμοιβής και απόλαυσης. Έτσι, οι άνθρωποι που έχουν το εν λόγω γονίδιο, παίρνουν από το αλκοόλ μια πιο έντονη ευχαρίστηση, γεγονός που τους κάνει να πίνουν πολύ περισσότερο», πρόσθεσε ο Γκ. Σούμαν.
Όπως είπε πάντως, χρειάζεται περισσότερη έρευνα για να επιβεβαιωθεί κάτι τέτοιο, καθώς η μελέτη εστιάστηκε μόνο σε εφήβους, με συνέπεια να είναι ακόμα άγνωστο σε ποιό βαθμό το συγκεκριμένο γονίδιο επηρεάζει σε βάθος χρόνου την κατανάλωση αλκοόλ από έναν άνθρωπο.
Από την άλλη, σύμφωνα με τον Σούμαν, είναι πιθανό ότι στο μέλλον θα καταστεί εφικτό να δημιουργηθούν γενετικά τεστ που θα εντοπίζουν έγκαιρα όσους κινδυνεύουν πιο πολύ να γίνουν αλκοολικοί. Παράλληλα, η ανακάλυψη του γονιδίου ανοίγει το δρόμο για νέα φάρμακα που θα μπλοκάρουν στον εγκέφαλο το διεγερτικό αίσθημα ανταμοιβής που ενθαρρύνει την κατάχρηση του αλκοόλ.
Παγκοσμίως περίπου 2,5 εκατ. άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ (περίπου το 3,8% όλων των θανάτων), σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας. Η μεγάλη κατανάλωση αλκοόλ από τους εφήβους -ένα πρόβλημα που έχει επιδεινωθεί διεθνώς κατά τα τελευταία χρόνια- συνδέεται με προβλήματα στην ανάπτυξη του εγκεφάλου τους, με άλλα προβλήματα υγείας αργότερα στην ζωή, καθώς επίσης με ριψοκίνδυνες και παραβατικές - αντικοινωνικές συμπεριφορές.

Πηγή: Η Καθημερινή